Κλείνει έπειτα από 30 χρόνια λειτουργίας το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη. Ξεκινά συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη

«Μ' αρέσει το άσπρο χρώμα κι έχω να διαλέξω μεταξύ νοσοκόμων και ναυτών» απαντούσε ο Τσαρούχης όταν κάποιος τον ρωτούσε γιατί επιμένει στο ζωγραφικό θέμα με τους ναύτες  

Κλείνει, εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη, έπειτα από 30 χρόνια λειτουργίας.  Το διώροφο διατηρητέο κτίριο της οδού Πλουτάρχου στο Μαρούσι, το οποίο είχε σχεδιάσει ο ζωγράφος και ιδρυτής του Ιδρύματος Γιάννης Τσαρούχης για να στεγάσει το έργο του, χρειάζεται επισκευές, για τις οποίες δεν υπάρχουν χρήματα. Το ίδρυμα δεν σταματά, ωστόσο, τη λειτουργία του. Οι συλλογές και τα αρχεία του ιδρύματος θα φυλάσσονται στο εφεξής στο Μουσείο Μπενάκη, ενώ στο δεύτερο όροφο του μουσείου στην Πειραιώς θα φιλοξενούνται όλες οι θεματικές εκθέσεις του Ιδρύματος Τσαρούχη. Η αρχή γίνεται από την Παρασκευή 7 Δεκεμβρίου, με την έκθεση Γιάννης Τσαρούχης: Μελέτες για 17 θέματα, με εκθέματα από τις συλλογές του Ιδρύματος. 

Η ελληνική πολυκατοικία στο μικροσκόπιο. Εκθεση αρχιτεκτονικής στο Μουσείο Μπενάκη με τίτλο «Πληθοδομές»

Το μοντέλο της ελληνικής, αστικής πολυκατοικίας στο εργαστήριο. Πρόκειται για μία αρχιτεκτονική έρευνα που με τον τίτλο «Πληθοδομές» θα αναπτυχθεί στις αίθουσες του Μουσείου Μπενάκη (Νέο Κτίριο) εν είδει έκθεσης από τις 25 Ιανουαρίου παρουσιάζοντας τους προβληματισμούς του αρχιτέκτονα Ζήση Κοτιώνη πάνω στην πολυκατοικία και εν γένει την αστική κατοικία, όπως έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα.

Βασισμένος στην κοινωνική κριτική της μεταπολεμικής κατοικίας, που είχε πυρήνα της την οικογένεια ο Κοτιώνης δημιουργεί στο εργαστήριο εναλλακτικές μορφές και τύπους σύνθετων δομών αστικής κατοίκησης με αφετηρία το «κοινό», που στη σύγχρονη πόλη δεν είναι μόνον ο δημόσιος χώρος αλλά και το έδαφος, ο αέρας, οι υποδομές, η απαραίτητη ενέργεια για την αναπαραγωγή της αστικής ζωής. Η έρευνά του έτσι, επαγγέλλεται μία κτιριακή δομή για το πλήθος, την «πληθοδομή», η οποία δοκιμάζει την αντοχή της γηράσκουσας δομής της τυπικής πολυκατοικίας. Πρόκειται για μία οικοδομική πρόταση στην κλίμακα της πόλης.

Οι εκθέσεις του Μουσείου Μπενάκη για το 2012

Gilbert & George, Intellectual Depression, 1980, Mixed media, 242x202 cm, British Council Collection

Η ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα σε Τουρκία και Ελλάδα, η Σμύρνη και η καταστροφή του 1922, σύγχρονη βρετανική τέχνη, εκθέσεις αφιερωμένες στον γλύπτη Πάρι Πρέκα και στον ζωγράφο Βάλια Σεμερτζίδη, αρχιτεκτονικές εκθέσεις, φωτογραφίες των προσφυγικών της λεωφόρου Αλεξάνδρας είναι μερικά από τα θέματα των εκθέσεων που φιλοξενεί μέσα στο 2012 το Μουσείο Μπενάκη.

• Σμύρνη: Η καταστροφή του Κοσμοπολιτισμού (1880-1922)

Κεντρικό κτήριο, Εγκαίνια: 24 Ιανουαρίου 2012, Διάρκεια έκθεσης: 25 Ιανουαρίου– 26 Φεβρουαρίου 2012

Ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ και μια φωτογραφική έκθεση με οπτικό αρχειακό υλικό από αρχεία της Αμερικής και της Ευρώπης.

Σκηνοθεσία- Επιμέλεια έκθεσης: Μαρία Ηλιού
Ιστορικός Σύμβουλος: Αλέξανδρος Κιτροέφ
Ομιλητές: Giles Milton (Συγγραφέα του βιβλίου: Paradise Lost) Αλέξανδρος Κιτροέφ,Θάνος Βερέμης, Β. Σολωμονίδου, J. Nalbantian, Ελένη Μπαστέα, Leyla Neyzi (Sabanci University).
Mουσική: Νίκος Πλατύραχος
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Allen Moore
Ήχος: John Zecca
Μοντάζ: Αλίκη Παναγή
ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Πρωτέας μη κερδοσκοπική & Proteus NY inc not for profit

48 έργα Χιρστ, Αισώπου μύθοι και γελοιογραφίες

Αντι Χόλντεν, Μανώλης Χάρος, Νίκος Χουλιαράς και αναδρομική του Αγήνορα Αστεριάδη στις εκθέσεις του Μουσείου για το β' εξάμηνο του 2011

Οσοι δεν είδαν την πρώτη έκθεση στην Ελλάδα του δημοφιλούς και προκλητικού Ντάμιεν Χιρστ, στη Θεσσαλονίκη, θα έχουν την ευκαιρία να τη δουν στην Αθήνα, στο Μουσείο Μπενάκη. Η Αθήνα όμως θα έχει την πρωτιά σε έκθεση ενός άλλου Βρετανού καλλιτέχνη, του Αντι Χόλντεν, που κρύβει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Το Μουσείο Μπενάκη ανακοίνωσε το εκθεσιακό του πρόγραμμα για το δεύτερο εξάμηνο του 2011. Ενα πρόγραμμα συγκρατημένου προϋπολογισμού, λόγω κρίσης, χωρίς εκπλήξεις αλλά αξιοπρεπές, όπως αρμόζει σε ένα σοβαρό και δραστήριο μουσείο. Την αρχή κάνει στο κεντρικό κτίριο (Κουμπάρη 1) ο Μανώλης Χάρος και οι "Αισώπου Μύθοι" του, μια ενότητα ζωγραφικών έργων και χαρακτικών, εμπνευσμένων από τους διασημότερους μύθους της αρχαιότητας. Η ιδιαιτερότητα της δουλειάς του Χάρου είναι οι αναφορές του στον τρόπο που οι Μύθοι του Αισώπου εικονοποιήθηκαν εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια, μεταφέροντας μηνύματα ανάλογα με τις ιστορικές εποχές. (6 Σεπτ. - 16 Οκτ.).

Στο Μουσείο Μπενάκη για 19 χρόνια, συλλογή 1.475 έργων της ΑΓΕΤ

Για 50 χρόνια η ΑΓΕΤ Ηρακλής, η γνωστή τσιμεντοβιομηχανία, ανέθετε σε Ελληνες καλλιτέχνες να φιλοτεχνήσουν με πρωτότυπα έργα τους τα ετήσια ημερολόγιά της. Από το 1956, περισσότεροι από 60 καλλιτέχνες δέχτηκαν την πρόσκληση καθιερώνοντας μια μακρόχρονη δημιουργική παράδοση, που μακάρι να έβρισκε κι άλλους μιμητές.

«Απουλία», έργο του Αλέκου Λεβίδη, που φιλοτέχνησε το ημερολόγιο του 2000

Αποτέλεσμα ήταν ο σχηματισμός μιας συλλογής από 1.475 έργα, αριθμός διόλου ευκαταφρόνητος. Χθες, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι η συλλογή θα παραχωρηθεί για τα επόμενα 19 χρόνια στο Μουσείο Μπενάκη, εγκαινιάζοντας μια συνεργασία «ασυνήθιστη όχι μόνο για τα ελληνικά δεδομένα αλλά και τα διεθνή», όπως τόνισε ο διευθυντής του μουσείου Αγγελος Δεληβορριάς.

Στους καλλιτέχνες των ημερολογίων συνυπάρχουν εκπρόσωποι της «παλαιότερης» γενιάς, όπως οι Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Γιάννης Μόραλης, Γιάννης Τσαρούχης, Σπύρος Βασιλείου, Δημήτρης Γαλάνης, Γιάννης Σπυρόπουλος, με αρκετούς νεότερους, όπως οι Π. Τέτσης, Αλ. Λεβίδης, Γ. Βαρλάμος, Δ. Μυταράς και Αλέκος Φασιανός.

Η χειρονομία της ΑΓΕΤ Ηρακλής συμπίπτει με τον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυσή της και των 10 χρόνων παρουσίας της στον όμιλο Lafarge. Ο εορτασμός θα κορυφωθεί με τη μεγάλη έκθεση το φθινόπωρο στο κτίριο Μπενάκη της Πειραιώς, με έργα που έχουν συμπεριληφθεί σε όλα τα ημερολόγια. Θα παρουσιαστούν με χρονολογική σειρά ώστε να αναδειχθεί σε πρώτη φάση ο πλούτος και η ευρύτητα της συλλογής, αλλά και η συμβολή της εταιρείας στην ένταξη της νεοελληνικής τέχνης στην καθημερινή ζωή.

Η συλλογή είναι πολυσυλλεκτική και αντιπροσωπευτική πολλών τάσεων και κινημάτων της ελληνικής τέχνης του 20ού αιώνα. Ο παλαιότερος καλλιτέχνης από τους 60 είναι ο Δημήτρης Γαλάνης (γεννήθηκε το 1882), ενώ νεότερη η Μαρία Φιλοπούλου (γ. το 1964). Εκτός από τον Δημήτρη Γαλάνη και τον Περικλή Βυζάντιο, ακόμη τέσσερις ζωγράφοι έχουν γεννηθεί ώς το τέλος του 19ου αιώνα, ο Αγ. Αστεριάδης, ο Ν. Βεντούρας, ο Δ. Γιαννουκάκης και ο Ευ. Παπαδημητρίου.

Ιδιαίτερη αξία έχουν τα έργα της χαρακτικής· ενδεικτικά να αναφέρουμε τα τοπία του Ευθύμη Παπαδημητρίου, το γιαπί του Αλέξανδρου Κορογιαννάκη, τη γνωστή ξυλογραφία του Γιώργου Μόσχου «Η γειτονιά του Λύτρα στον Πύργο της Τήνου», αλλά και τα έργα των Κ. Γραμματόπουλου, Βάσως Κατράκη κ.ά.

Σημαντικά είναι τα έργα του Γιάννη Σπυρόπουλου για το ημερολόγιο του 1968. Είχαν καθοριστική σημασία για την εξέλιξη του σημαντικού ζωγράφου και ανήκουν στην περίοδο 1948-1967. Είναι από τις λίγες περιπτώσεις έργων που δεν δημιουργήθηκαν αποκλειστικά για τα ημερολόγια. Από το 2006 σταμάτησαν οι αναθέσεις και τα ημερολόγια κυκλοφορούσαν με τα ήδη υπάρχοντα έργα της συλλογής. «Η συλλογή είναι σε καλά χέρια», τόνισε ο διευθυντής της ΑΓΕΤ, Μανώλης Κυπριανίδης.

• ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ
• Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 17 Μαρτίου 2011

Κλασικό και μοντέρνο: η καλύτερη παρέα

- Οι νεκροί από τις βίαιες συγκρούσεις στη Νότια Κιργισία το περασμένο καλοκαίρι μπροστά από αμφορέα του 800 π.Χ.

 

«Τρίποδο», το έργο του Σταύρου Διακουμή στην αίθουσα με τα λευκαδίτικα κεντήματα του 17ου αιώνα  

- Ο Αγγελος Παπαδημητρίου μέσα στην προθήκη με ενδυμασίες από το Τρίκερι της Μαγνησίας του 19ου αιώνα.

- «Η ζωή μετά» του Αρκά μέσα σε ένα ξυλόγλυπτο επιχρωματισμένο τέμπλο από τη βόρεια Ηπειρο του 1830.

- Η Τζούλια Αλεξανδράτου μπροστά από τον επιτύμβιο θριγκό του τάφου μιας παρθένας του 3ου αι. π.Χ...

Το Μουσείο Μπενάκη τολμά και φιλοξενεί δίπλα στα πολύτιμα εκθέματά του έργα τέχνης του καιρού μας. Αυτό που δεν τολμούν ούτε καν να σκεφτούν τα αρχαιολογικά μας μουσεία (ειδικά από το νέο Μουσείο της Ακρόπολης περιμέναμε να «σπάσει» το καλούπι. Φευ...) Από το διάλογο, τη σύγκριση, αν θέλετε, κερδίζουν και οι δύο πλευρές. Τα μόνιμα εκθέματα που «ζωντανεύουν» ξανά (και μόνο από το γεγονός ότι μας δίνεται η ευκαιρία να τα ξαναδούμε), αλλά και τα έργα των σύγχρονων δημιουργών που «φωτίζουν» αλλιώς τις άγραφες, μικρές καθημερινές μας ιστορίες.

Οπως και να το δει κανείς, η έκθεση «Ο χρόνος, οι άνθρωποι, οι ιστορίες τους», στο κεντρικό κτήριο του Μουσείου Μπενάκη (Κουμπάρη 1), βάζει τη μαγιά σε ένα γοητευτικό πείραμα. Συμμετέχουν σημαντικά ονόματα καλλιτεχνών, όπως οι Βλάσης Κανιάρης, Δημήτρης Αληθεινός, Γιώργος Λάππας, Παντελής Χανδρής, Κυριάκος Κατζουράκης, Γιώργος Γυπαράκης, Αγγελος Παπαδημητρίου κ.ά. 

«Η έκθεση προτείνει ένα μικρό, ευκίνητο "μουσείο" μέσα στο μουσείο, αφ' ενός προς επιβεβαίωση της έλξης των ετερωνύμων και αφ' ετέρου σε μια διαλεκτική σχέση του διαφορετικού κατά την πορεία του χρόνου», εξηγεί ο επιμελητής της Μάνος Στεφανίδης. «Επιμένοντας πως και τα προτεινόμενα εκθέματα, αλλά και κάθε έργο τέχνης είναι, δυνάμει, μουσειακό» τονίζει. 

Η έκθεση, που ανοίγει σήμερα για το κοινό, παρουσιάζει έργα 24 σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών και στους τρεις ορόφους του μουσείου. Ο θεατής θα ξαφνιαστεί, θα γελάσει, θα προκληθεί. «Δείτε πώς λειτουργεί το σύγχρονο σχέδιο μιας γυμνής φιγούρας (του Κωνσταντίνου Ανανίδα) πλάι σ' ένα αρχαϊκό torso. Πώς φωτίζει η λάμπα θυέλλης (του Παντελή Χανδρή) τη γνωστή ερμαϊκή στήλη του ισογείου του μουσείου. Ή πώς τα στριπ των κόμικς (του Αρκά) συνυπάρχουν με τ' αφηγηματικά διάχωρα μιας λατρευτικής εικόνας ή με την εικονογραφία ενός λαϊκού υφαντού. Τέλος, πώς μια σημερινή μορφή φτιαγμένη από μέταλλο (όπως της Εριέττας Βορδώνη) μπορεί να συλλάβει τη μαρμάρινη θλίψη κάποιων αττικών επιτυμβίων», υπογραμμίζει ο Μάνος Στεφανίδης. 

«Μια σπουδή στην έννοια της θεατρικότητας εκτός σκηνής» είναι ο υπότιλος που επέλεξε. Ηθελε να σχολιάσει το «δράμα» που δημιουργείται όταν αντιτίθενται ή διαλέγονται διαφορετικές μορφές τέχνης ή δημιουργήματα εποχών που απέχουν μεταξύ τους. Και είναι όντως αυτό το παιχνίδισμα, η «ενέργεια» που προκαλεί ο διάλογος των εκθεμάτων, που κάνει την έκθεση ξεχωριστή. 

Κοινό σημείο όλων των καλλιτεχνών είναι η φιγούρα. «Είναι το σώμα και το δράμα, καθώς αιωρείται ανάμεσα στη φθορά και στην άνθηση, το γήρας και τη νεότητα. Το σώμα ως φορέας της ουμανιστικής παράδοσης και ως σύμβολο της νεοτερικής τραγωδίας. Το σώμα-υπαρξιακό δράμα και μάρτυρας του ίδιου του θανάτου. Αλλά και συγχρόνως, η μόνη -ή έστω ιδιοτελής- μορφή αθανασίας που δικαιούμαστε». 

Συμμετέχουν οι: Κώστας Ανανίδας, Αρκάς, Αγγελος Αντωνόπουλος, Γιάννης Ασημακόπουλος, Εριέττα Βορδώνη, Μπάμπης Βενετόπουλος, Σταύρος Διακουμής, Νίκος Καναρέλης, Μαριγώ Κάσση, Αριστείδης Κοντογιώργης, Παναγιώτης Κουλουράς, Παναγιώτης Λαμπρινίδης, Αλεξάνδρα Μυρεσιώτη, Βάλλυ Νομίδου, Νάκης Παναγιωτίδης, Κώστας Τσιρώνης, Αγλαΐα Χριστιανού. 

* Η έκθεση, που θα διαρκέσει έως 31 Ιανουαρίου, συνοδεύεται από κατάλογο με κείμενα του συγγραφέα Γιώργου Αριστηνού και του Μάνου Στεφανίδη. (Δευτ.-Τρ.-Παρ.-Σαββ. 9 π.μ.-5 μ.μ., Πέμπτη 9 π.μ.-12 μ. και Κυριακή 9 π.μ.-3 μ.μ., Τρίτη κλειστά).

ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 11 Νοεμβρίου 2010

Το Μπενάκη πήρε τον Παπαλουκά

• Το Μουσείο απέκτησε τη «Μονή Χιλανδαρίου» σε δημοπρασία μαζί με την «Οικογένεια» του Διαμαντόπουλου. Το σπάνιο, άγνωστο μέχρι πρόσφατα έργο του Σπύρου Παπαλουκά «Μονή Χιλανδαρίου» ανήκει πλέον στο Μουσείο Μπενάκη.

Πνιγμένη στη βλάστηση αποδίδεται από τον Σπύρο Παπαλουκά η Μονή Χιλανδαρίου Ο πίνακας, ένα νέο ντοκουμέντο για την Ιστορία της Τέχνης, καταγράφει ιστορικά, με το πολύ αναγνωρίσιμο ζωγραφικό ιδίωμα του Παπαλουκά, την ενασχόληση του ζωγράφου με τη συγκεκριμένη Μονή, η οποία είναι σερβική και 4η στην ιεραρχία των Αγιορείτικων Μονών.

Το έργο του Παπαλουκά θα εκτίθεται στο εξής στην καινούργια πτέρυγα του Μπενάκη «Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας». Προήλθε από την 9η διεθνή δημοπρασία «Ελλήνων Τέχνη» του δημοπρατικού οίκου του Θάνου Ευαγγελινού Hellenic Auctions. Εξάλλου, η έρευνα, εύρεση και διάθεση του έργου οφείλεται στον κ. Ευαγγελινό. Η Μονή Χιλανδαρίου, στην οποία φαίνεται παρέμεινε καιρό ο Παπαλουκάς, είναι χτισμένη σε μια καταπράσινη κοιλάδα στα βορειοανατολικά του Αθω. Ακριβώς έτσι, πνιγμένη στη βλάστηση, αποδίδεται και στο έργο του ζωγράφου. Προστατεύεται από τις στρογγυλεμένες κορυφές των λόφων που ανεβαίνουν από τη θαλασσοδαρμένη ανατολική ακτή της χερσονήσου προς τη Δύση, προς την οροσειρά της χερσονήσου.

Το Μουσείο Μπενάκη πλειοδότησε και απέκτησε στην ίδια δημοπρασία και ένα ακόμη σημαντικό έργο, την «Οικογένεια» του Διαμαντή Διαμαντόπουλου, προς 10.000 ευρώ. Ενα δυσδιάστατο αριστούργημα 55,5x40,5 εκατοστά, τυπικό δείγμα της δουλειάς του ταλαντούχου εκπροσώπου της γενιάς του '30. Ο πατέρας κρατά στην αγκαλιά το μικρό αγοράκι του, ενώ η μητέρα στέκεται δίπλα του -βαριεστημένη; παραιτημένη; απλώς κουρασμένη;-, με τα χέρια στις τσέπες της πιζάμας της. Τα πρόσωπά τους είναι «σβησμένα», ενώ κυριαρχούν τα χαρούμενα έντονα χρώματα των ενδυμάτων.

• ΙΩ. ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου 2009

ΤΖΟΥΛΙΑ ΔΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ «Οι γκαλερί δεν είναι εμπορικές»

• Η πρωτεργάτις του χώρου τέχνης Νέες Μορφές μιλάει για τα πενήντα χρόνια πορείας στα ελληνικά εικαστικά, την οποία θα τιμήσει το Μουσείο Μπενάκη σε μια μεγάλη έκθεση

Η Τζούλια Δημακοπούλου (φωτο χάρης ακριβιάδης)

Η γκαλερί Νέες Μορφές ιδρύθηκε το 1959. Τώρα, μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς τιμά την πορεία αυτή που διήρκεσε μισό αιώνα, μέσα από τα έργα πενήντα περίπου καλλιτεχνών, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη να παρακολουθήσει την αναδρομή πενήντα χρόνων στα καλλιτεχνικά δρώμενα (1959-2009). Ταυτόχρονα, με την έκθεση αυτή, ενισχύεται ίσως η ευρύτερη θέση ότι μια «ιδιωτική»- δηλαδή όχι κρατικήπροσφορά μπορεί να είναι «δημόσια», κάτι που στις συζητήσεις περί τον πολιτισμό στη χώρα μας συχνά χάνεται στη σχηματική αντιπαλότητα μεταξύ ιδιωτικού και κρατικού. Η πρωτεργάτις της γκαλερί Νέες Μορφές Τζούλια Δημακοπούλου μίλησε στο «Βήμα» για τα πενήντα χρόνια πορείας στα ελληνικά εικαστικά και για τα μελλοντικά σχέδιά της.

- Η έκθεση αυτή σημαίνει ότι η γκαλερί Νέες Μορφές σταματά τη δραστηριότητά της ή θα συνεχίσει όπως πριν;

«Πρόκειται, έπειτα από πενήντα χρόνια, να υπάρξει μια αλλαγή, μια μετάλλαξη, θα έλεγα εγώ. Θα λειτουργήσουμε πλέον με πιο μορφωτικό χαρακτήρα και με ένα άλλο πρόγραμμα. Ως εμπορική γκαλερί οι Νέες Μορφές θα κλείσουν, πράγματι. Αλλά δεν μου αρέσει η λέξη “κλείνω”. Θυμίζει ταφόπετρα. Πράγμα που δεν αληθεύει, άλλωστε, επειδή εμείς οι ίδιοι θα συνεχίσουμε, πιστεύοντας ότι κλείνουμε αυτή τη στιγμή έναν κύκλο παρουσίας στον χώρο και ότι μπορούμε, με την εμπειρία που έχουμε, να δημιουργήσουμε ένα άλλο σχήμα. Πρόκειται για ένα σχήμα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ένα ινστιτούτο για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη, με εκτενές αρχείο, μορφωτικές δραστηριότητες, εκθέσεις κ.ά.».

- Πώς οδηγηθήκατε στην παρουσίαση πενήντα χρόνων δραστηριότητας;

«Βασιστήκαμε στο μεγάλο αρχείο που έχουμε γιατί, ομολογώ, ότι ύστερα από τόσο πολλά χρόνια κάποια πράγματα που έχουν γίνει δεν τα θυμόμουν ούτε εγώ. Είδαμε ότι θα είχε ενδιαφέρον, τόσο για ένα ευρύτερο κοινό όσο και για ένα πιο ειδικό κοινό που δεν τα έχει ζήσει αυτά, να κάνουμε την έκθεση. Ενδιαφέρθηκε το Μουσείο Μπενάκη και αποφασίσαμε να έχουμε μια χρονολογική ροή που να επιτρέπει να μεταδίδεται η ατμόσφαιρα της κάθε εποχής. Ολα πλαισιώνονται με φιλμ, με κείμενα, με πανό, υπάρχει δηλαδή μια πολύ καλή τεκμηρίωση. Πηγαίνουμε από τα χρόνια της αφαίρεσης στα χρόνια της χούντας, όπου γενικά υπάρχει ένα κλίμα πολιτικοποίησης, όχι μόνο στα αντιστασιακά έργα αλλά γενικότερα μια πολιτικοποιημένη ατμόσφαιρα, και τελικά στα χρόνια από τη δεκαετία του 1980 ως σήμερα, όπου κυριαρχεί, αν και δεν μου αρέσει η διατύπωση, ο μεταμοντερνισμός και οι καλλιτέχνες φεύγουν από το τελάρο και πηγαίνουν στα νέα μέσα, στις κατασκευές, στον χώρο. Η έκθεση όμως δείχνει και μια στάση όπου δεν ακολουθούμε απλώς τις διάφορες τάσεις που βρίσκονται στην επικαιρότητα αλλά υποστηρίζουμε καλλιτέχνες μέσα στα χρόνια, έχοντας μια διαχρονική αντίληψη για την τέχνη. Νομίζω ότι και το κοινό την ίδια αντίληψη έχει. Και εμένα με ενδιαφέρει το ευρύτερο κοινό. Δεν πιστεύω ότι η τέχνη είναι για αυτή τη μειονότητα των πιο εξειδικευμένων ανθρώπων, των πιο προβληματισμένων για τα καινούργια ρεύματα».

- Δεν έχει ανάγκη όμως μια γκαλερί να στοχεύει πρωτίστως στο αγοραστικό κοινό της; Με ποιον τρόπο αφορά το ευρύτερο κοινό μια εμπορική γκαλερί;

Νοέμβριος 1959. Η γκαλερί Νέες Μορφές ανοίγει τις πόρτες της

«Για μένα ένας βασικός στόχος είναι να εκπαιδεύεται το μάτι. Πολλοί έμαθαν στις Νέες Μορφές να βλέπουν τέχνη. Θέλω να τονίσω το ότι δίνεται τέτοια σημασία στα εικαστικά ως προς την εμπορική τους πλευρά είναι ένα λάθος που γίνεται εδώ και αιώνες. Από την εποχή του Μπρουνελέσκι, που τον πήγαν φυλακή διότι δεν δεχόταν να πληρώσει φόρους ως τεχνίτης και ήθελε να επιβάλει ότι ανήκει σε μια άλλη κατηγορία πνευματικών ανθρώπων, ως τις μέρες μας που έχουν βάλει τον ΦΠΑ για τα έργα τέχνης στην υψηλή κλίμακα, αντί σε χαμηλότερη όπως για άλλα πνευματικά έργα, φαίνεται αυτή νοοτροπία: είναι μια νοοτροπία που υπάρχει γενικότερα, σε οργανισμούς, σε μουσεία, κτλ., και που λέει ότι δεν πάμε σε μια γκαλερί επειδή είναι εμπορική. Οι γκαλερί δεν είναι εμπορικές. Είναι μια δουλειά διττή, όπως είναι όλες οι πνευματικές δουλειές: και αυτός που γράφει βιβλία και αυτός που κάνει παραστάσεις, από κάπου βρίσκει την οικονομική στήριξη, δεν μπορεί να τα κάνει στον αέρα. Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο για μια γκαλερί, κατά πόσον μπορεί να κινηθεί σε αυτή τη γραμμή ανάμεσα στο εμπορικό και σε ό,τι απευθύνεται στο ευρύτερο κοινό. Από τους ανθρώπους που μπαίνουν σε μια γκαλερί ούτε το 5% δεν είναι αγοραστές. Θα πω και κάτι ακόμη: είναι πολύ θετικό ότι πια υπάρχουν τόσο πολλές γκαλερί, οι οποίες, ανάλογα με την εμπειρία της η κάθε μία, με τη μόρφωσή της, με την ιδιοσυγκρασία της, πείτε το όπως θέλετε, έχουν διαφορετικές αντιλήψεις και επομένως δίνουν χώρο σε πάρα πολλές εκφράσεις της τέχνης».

- Μιλώντας για το εμπορικό και το κοινωφελές στοιχείο ταυτόχρονα,είσαστε από τις πρωτεργάτιδες και του ΠΣΑΤ (Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης) και της foire σύγχρονης τέχνης, της art athina...

«Ηθελα να την κάνω πριν από τη χούντα την art athina, αν το πιστεύετε...».

- Ναι;

«Ναι, αλλά δεν έγινε τότε, βέβαια. Και μετά, μόλις έκανα τον ΠΣΑΤ, από το 1987, άρχισα να κοιτάζω πώς θα κάνουμε μια art athina. Αλλά ήταν πολλές οι δυσκολίες, τέλος πάντων, το κυνήγησα πάρα πολύ. Τελικά μπόρεσε και έγινε και έχει σταθεί. Χαίρομαι...».

- Εχει περάσει πολλά η art athina, πράγματι. Ισως όμως ένα πολύ θετικό στοιχείο είναι ότι φεύγοντας η art athina από εσάς, τους εμπνευστές της, εξακολουθεί να υπάρχει και να προχωράει και να ενισχύεται...

1965. Εκθεση «Αμερικανική Χαρακτική»

«Ασφαλώς. Κοιτάξτε, ήταν μια ανάγκη. Οι γκαλερί εκείνη την εποχή ήταν πολύ ερασιτεχνικές. Χρειαζόταν και οι ίδιες να μπουν σε μια άμυλα μεταξύ τους και να σκεφτούν περισσότερο. Και αν συγκρίνετε τις πρώτες χρονιές με τώρα, βλέπετε τη διαφορά. Επιπλέον, ελπίζαμε ότι θα ερχόταν και ένα νέο κοινό. Νομίζω ότι σιγά σιγά, χρόνο με τον χρόνο, επιτυγχάνεται και αυτό».

- Θέλατε λοιπόν η δράση σας να είναι ευρύτερη από ό,τι θα περίμενε κανείς απλώς από έναν εμπορικό χώρο...

«Το πώς ξεκινάει κανείς τον στιγματίζει. Οταν ξεκινήσαμε εμείς, δεν υπήρχε τίποτε. Συνεπώς είδαμε τη δουλειά μας και από αυτή την πλευρά, ότι προσφέραμε κάτι. Και το “Νέες Μορφές” αυτό ήθελε να πει. Γι΄ αυτό βλέπω και αυτό που πάμε να κάνουμε τώρα, το ινστιτούτο που σας έλεγα στην αρχή, ως μια συνεπή συνέχεια των Νέων Μορφών».

- Από τότε λοιπόν που ξεκινήσατε,τι έχει αλλάξει;

«Εχουν αλλάξει πάρα πολλά. Πιστεύω ότι όσο πιο πολλά πράγματα γίνονται στην τέχνη τόσο το καλύτερο. Προκαλούν ένα πολύ ευρύτερο κοινό να επικοινωνήσει. Παίζει μεγάλο ρόλο η γκάμα των πραγμάτων, ελκύει κάθε φορά περισσότερο και διαφορετικό κόσμο. Είναι σίγουρα πολύ μεγαλύτερη η ιδιωτική πρωτοβουλία. Από την άλλη, η πολιτική βούληση δεν έχει υπάρξει ιδιαίτερα μέσα σε αυτά τα χρόνια, το κράτος δεν έχει κάνει αυτά που θα έπρεπε να είχε κάνει. Στην Ελλάδα έπαιξαν ρόλο οι ιδιώτες, μολονότι όλοι κάναμε προσπάθειες να μιλήσουμε σε πολιτικούς ή τουλάχιστον σε όσους μπορούσαν να ακούσουν λίγο περισσότερο. Αλλά δυστυχώς η κοινωνία σε αυτά τα θέματα προχωρεί πολύ αργά».

- Τι θα λέγατε όμως σε έναν πολιτικό που πιστεύει ότι έχει την Ακρόπολη και του αρκεί; Τι του χρειάζεται η σύγχρονη τέχνη;

«Θα του έλεγα ότι η σύγχρονη Ελλάδα χρειάζεται σύγχρονη τέχνη. Είναι πολύ απλό. Δεν είναι δυνατόν να μην μπορούμε να μεταδώσουμε την ιδέα ότι είμαστε μια σύγχρονη χώρα με σύγχρονους, δημιουργικούς ανθρώπους».

«Νέες Μορφές, Πενήντα χρόνια μετά», Μουσείο Μπενάκη Οδού Πειραιώς (Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, τηλ.210 3453.111), από τις 22 Σεπτεμβρίου ως τις 29 Νοεμβρίου.

του ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΖΕΝΑΚΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009

Άπαντα Τσαρούχη στην Αθήνα. ΣΤΗ ΝΕΑ ΣΕΖΟΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΜΑΖΙ ΜΕ 14 ΑΚΟΜΗ ΕΚΘΕΣΕΙΣ

O επαναστάτης Γιάννης Τσαρούχης συναντά τον «ζωγράφο» της αρχιτεκτονικής Δημήτρη Πικιώνη και το κριτικό πνεύμα του αρχιτέκτονα Δημήτρη Φατούρου. Ο «φωτογράφος της καθοριστικής στιγμής» Δημήτρης Σούλας «συνομιλεί» με τον ζωγράφο που «παντρεύει το όνειρο με την πραγματικότητα» Νίκο Στεφάνου. Και οι πλατείες της Ευρώπης διηγούνται την ιστορία τους την ώρα που οι ιστορικές κινηματογραφικές αίθουσες όσο και τα multiplex αποκαλύπτουν σινεφίλ μυστικά. Είναι μόνο μερικές εκθέσεις που προγραμματίζεται να φιλοξενηθούν στο Μουσείο Μπενάκη την ερχόμενη σεζόν.

Και από Ιούλιο.... χειμώνα, λοιπόν για το δραστήριο μουσείο, που προγραμματίζει ήδη 15 σημαντικές εκθέσεις (εικαστικές, αρχιτεκτονικής και φωτογραφίας, ενώ απουσιάζουν οι καθιερωμένες αρχαιολογικές) από τον Σεπτέμβριο ώς και τον Ιανουάριο του 2010.

Ναυαρχίδα του προγράμματος η πρώτη αναδρομική στην Αθήνα του ζωγράφου που σφράγισε την ελληνική τέχνη του 20ού αιώνα, Γιάννη Τσαρούχη. Περισσότερα από 420 έργα και σκηνογραφικές μακέτες επιστρατεύονται (σε συνεργασία με το Ίδρυμα Τσαρούχη) για να μιλήσουν για όλες τις περιόδους καλλιτεχνικής δημιουργίας του ζωγράφου, που έγινε δημοφιλής με τους ναύτες, τους ΕΣΑτζήδες του και το καυστικό του χιούμορ, αλλά κατέκτησε και τη διεθνή σκηνή ντύνοντας τη Μαρία Κάλλας στη «Μήδεια» και τη Μελίνα Μερκούρη στη «Στέλλα» (Δεκέμβριος- Ιανουάριος).

Στο βαρύ εκθεσιακό πυροβολικό και η εικαστική πλευρά του Δημήτρη Πικιώνη. Κι αν οι περισσότεροι τον γνωρίζουν από το λιθόστρωτο μπροστά στον Λουμπαρδιάρη, λιγότεροι είναι εκείνοι που ξέρουν πως ο «αντίπαλος» του άλλου μεγάλου της αρχιτεκτονικής, Άρη Κωνσταντινίδη, σπούδασε πρώτα ζωγραφική και μετά αρχιτεκτονική. Η έκθεση του πρώτου μαθητή του Κωνσταντίνου Παρθένη περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του ζωγραφικού έργου, σε θεματικές ενότητες όπως «Από τη Φύση», «Αναμνήσεις από το Παρίσι», «Αρχαία», «Βυζαντινά», «Της Φαντασίας», «Λαϊκά» (Νοέμβριος- Ιανουάριος).

«Οι νέες πραγματικότητες και η συνεχής αναζήτηση» είναι το θέμα της έκθεσης του έργου του αρχιτέκτονα Δημήτρη Φατούρου. Και μέσα από τις προτάσεις του επιχειρείται να αναδειχθεί πως «η αρχιτεκτονική ως μια συνεχής δημιουργία μορφών ζωής της ανθρώπινης κοινότητας, αναζητεί τις συνέχειες και ασυνέχειες με τις διαδρομές της και αναπτύσσει τις δικές της πρωτοβουλίες μέσα στις συνθήκες της σημερινής νέας πραγματικότητας» (Σεπτέμβριος- Οκτώβριος).

Ο ζωγραφικός κυρίως κόσμος του Νίκου Στεφάνου θα αποκαλυφθεί μέσα από την αναδρομική του (Δεκέμβριος- Ιανουάριος) στους γεμάτους εργοστάσια και τοπία καμβάδες του σκηνογράφου, ζωγράφου και κεραμίστα που άφησε τη σφραγίδα του σε γνωστά θέατρα του Παρισιού, της Βιέννης, του Μονάχου, του Λονδίνου και της Ελλάδας.

Φως στη δουλειά του «φωτογράφου της καθοριστικής στιγμής», Δημήτρη Σούλα, ρίχνει η έκθεση που έκανε πέρυσι πρεμιέρα στο Μουσείο Φωτογραφίας. Φοιτητικά κινήματα, μετανάστες, σκηνές δρόμου από το 1967-1974 πρωταγωνιστούν στη δουλειά του συνεργάτη τoυ Αssociated Ρress και μεγάλων γερμανικών εφημερίδων, ο οποίος έγινε φωτορεπόρτερ όταν ο Έλληνας εμπορικός ακόλουθος στο Μόναχο φρόντισε για την απόλυσή του από το τμήμα μάρκετινγκ της αμερικανικής πολυεθνικής, επειδή ήταν εκ των συνιδρυτών της Πανελλήνιας Αντιδικτατορικής Ένωσης (Σεπτέμβριος- Οκτώβριος).

Ένα αντισυμβατικό φωτογραφικό οδοιπορικό τόσο στις κεντρικές, ιστορικές αίθουσες (Αττικόν, Παλλάς, Άστυ) όσο και στις περιφερειακές ή στα multiplex προτείνει ο Τάσος Βρεττός που καταγράφει κοινό και χώρους στην έκθεση «Πόλη και κινηματογράφος, χώρος προβολής- χώρος του άστεως» (Νοέμβριος).


Πινελιές τέχνης

Στο Μουσείο Μπενάκη θα δούμε ακόμη τις εκθέσεις: 50 χρόνια Νέες Μορφές: ΣεπτέμβριοςΝοέμβριος Βραβείο Ηermes, Το νόημα του αντικειμένου: Σεπτέμβριος James Εnsor, χαρακτική: Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος Πλατείες της Ευρώπης: Νοέμβριος Το αρχιτεκτονικό έργο των Αριστομένη και Γιώργου Βαρουδάκη:

Νοέμβριος- Δεκέμβριος Σταύρος Μπαλτογιάνης, ζωγραφική: ΣεπτέμβριοςΟκτώβριος Λίνα Φανουράκη, κόσμημα: ΟκτώβριοςΝοέμβριος Συλλογή Φέλιου-Χάνου: Νοέμβριος- Δεκέμβριος Νορβηγική Αρχιτεκτονική:

Δεκέμβριος- Ιανουάριος

• Της Μαίρης Αδαμοπούλου, TA NEA: Τετάρτη 1 Ιουλίου 2009

Οι καλλιτέχνες της «Αφής» στο Μουσείο Μπενάκη

Τα εκθέματα του Μουσείου Μπενάκη, έγιναν πηγή έμπνευσης για τους οκτώ καλλιτέχνες εφαρμοσμένων τεχνών, της ομάδας «Αφή», που μετέπλασαν τα παλιά αντικείμενα δίνοντας νέες φόρμες, σε μια έκθεση με τίτλο «Άνω Κάτω».

Η έκθεση εγκαινιάζεται απόψε στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς. Οι καλλιτέχνες της «Αφής», γιορτάζουν τα τριάντα χρόνια κοινής τους δράσης, παρεμβαίνοντας και στο Μουσείο επί της Κουμπάρη.

Για παράδειγμα η κατασκευάστρια κοσμημάτων Κορίνα Κουτούζη, εμπνέεται από την τρέμολα-την μακριά καρφίτσα που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν για να στερεώνουν και να στολίζουν τον γυναικείο κεφαλόδεσμο- και δημιουργεί, με ακρίβεια, αρτιότητα και ποιητικότητα, έργα από μέταλλο ιδιαίτερης ελαστικότητας.

Η Judith Allen-Ευσταθίου, μελετά κρητικά κεντήματα του Μουσείου Μπενάκη και δημιουργεί μια μεγάλη λιθογραφία με φυτικά μοτίβα. Τυπώνει επίσης το περίγραμμα των μοτίβων αυτών σε μικρά τετράγωνα κομμάτια υφάσματος τα οποία στέλνει σε ανύπαντρες γυναίκες στην Όαση της Σίβα, μέσα στην έρημο, οι οποίες κεντούν πάνω στα μοτίβα της Ευσταθίου, τα δικά τους πρωτότυπα σχέδια.

Αυτές και άλλες πολλές καινοτομίες της « Αφής», θα παρουσιάζονται στο Μουσείο Μπενάκη έως τις 7 Ιουνίου, παράλληλα με την μεγάλη έκθεση του Γερμανού Χέλμουτ Μίντερντοφ, διάσημου ζωγράφου στην Ευρώπη, που σύστησε στο ελληνικό κοινό το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Θεσσαλονίκη και μεταφέρει αυτή την περίοδο την έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, στα πλαίσια πολιτιστικών ανταλλαγών των δύο Μουσείων.

Τον 56χρονο «νεοφιλέλληνα « Μίντερντοφ, που εδώ και μια εικοσαετία ζει και εργάζεται στην Αθήνα, παρουσίασε ο διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου, Ντένης Ζαχαρόπουλος, ως Γερμανό καλλιτέχνη της γενιάς του, που κατάφερε να κάνει το «ευρωπαϊκό όραμα πραγματικότητα», αφήνοντας πίσω τις ενοχές της μεταπολεμικής Γερμανίας για το Γ΄Ράιχ και αντιμετωπίζοντας την ιστορία όχι ως παράδοση αλλά δίνοντάς της νέα πνοή.

Αναφέρθηκε ειδικά στην ομάδα που ανήκει ο Μίντερντοφ,την οποία οι κριτικοί τέχνης ονόμασαν «Νέους Αγρίους» για το νεοεξπρεσιονιστικό τους στυλ. Οι ίδιοι οι καλλιτέχνες χαρακτήρισαν τη ζωγραφική τους «ορμητική ζωγραφική».

Η έκθεση με τίτλο «Over the under the Over"θα λειτουργήσει έως το τέλος Μαΐου.

Οι Μετσοβίτες μάς δανείζουν τους θησαυρούς τους

160 έργα σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών των 19ου και 20ού αι. μετακομίζουν για σαράντα μέρες από την πανέμορφη πόλη της Ηπείρου στο Μπενάκη της Πειραιώς. Η Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ παρουσιάζει το «πορτρέτο» της, που πάλλεται από ζωή

• Μια ολόκληρη γενιά στο Μέτσοβο μεγάλωσε με την Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ.

«Το κορίτσι με τα περιστέρια» του Πολυχρόνη Λεμπέση (1849-1913)

Την πρωτογνώρισαν όταν ήταν παιδιά τού Δημοτικού και σήμερα, φοιτητές ή νέοι επαγγελματίες, συμμετέχουν ακόμη στις δραστηριότητές της. Δεν είναι όμως μόνο οι Μετσοβίτες που την αγάπησαν. Είναι και οι τουρίστες. Χειμώνα-καλοκαίρι αποτελεί πόλο έλξης για περίπου 15.000 επισκέπτες το χρόνο. Καθόλου άσχημα για ένα κοινωφελές ίδρυμα, που εξαρχής είχε βαθιά συνείδηση του ιδιαίτερου ρόλου που πρέπει να παίζει ένας πολιτιστικός φορέας στην περιφέρεια.

«Μυστικό επιτυχίας δεν υπάρχει», ξεκαθαρίζει η πρόεδρος του ιδρύματος και ψυχή της Πινακοθήκης, συγγραφέας Τατιάνα Αβέρωφ-Ιωάννου. Ο πατέρας της, ο πολιτικός Ευάγγελος Αβέρωφ (1908-1990), την ίδρυσε το 1988, δωρίζοντας περίπου 200 έργα των σημαντικότερων Ελλήνων καλλιτεχνών των 19ου και 20ού αι.

«Κάποιος πρέπει να νοιάζεται. Είναι ένα μεγάλο έργο, που δεν μπορείς να το αφήσεις. Απαιτεί πολλή, προσωπική δουλειά. Τρία άτομα προσωπικό έχουμε όλο κι όλο. Η δυσκολία που αντιμετωπίζουμε όντας στην επαρχία είναι να βρούμε χορηγούς. Ωστόσο, ο τρόπος για να συνεχίσει κανείς είναι να υπηρετεί διπλό στόχο: να προσφέρει στην τέχνη αλλά και στον τόπο. Δεν πρέπει να πετάμε στα σύννεφα και να βλέπουμε τα πράγματα αφ' υψηλού, ούτε όμως και να είμαστε μόνο τοπικιστές».

Την Τετάρτη, η Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ «ταξιδεύει». Στο μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) θα εκτεθούν -για πρώτη φορά στην Αθήνα- 160 από τα σημαντικότερα έργα της μόνιμης συλλογής, πολλά από τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ποτέ έξω από τους τοίχους της. «Το πορτρέτο ενός μουσείου» τιτλοφορείται το πολύμορφο θέαμα. Δεν παρουσιάζει απλώς έργα στους τοίχους, αλλά προβάλλει «το εύρος των δραστηριοτήτων ενός μουσείου που παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός και διαρκώς ανανεώνεται και μεταμορφώνεται», εξηγεί η μόνιμη επιμελήτρια της Πινακοθήκης και επιμελήτρια της έκθεσης, Κατερίνα Σταθοπούλου.

Ο επισκέπτης, εκτός από τη γνωριμία του με μία από τις πληρέστερες συλλογές έργων ελληνικής τέχνης του 19ου και του 20ού αιώνα, θα μάθει για τον συλλέκτη Ευάγγελο Αβέρωφ, την εκθεσιακή δράση της Πινακοθήκης, το πλούσιο εκδοτικό της έργο, τα εκπαιδευτικά προγράμματα αλλά και τα δραστήρια εικαστικά της εργαστήρια.

«Μάγκας που τρώει καρπούζι» του Περικλή Πανταζή (1849-1884)

Ετσι πλάι στα «διαμάντια» της συλλογής, όπως είναι η «Μάχη των Φαρσάλων» του Γεώργιου Ροϊλού (έργο μήκους τριών μέτρων που δεν έχει φύγει ποτέ από το Μέτσοβο), «Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη» του Νικηφόρου Λύτρα, «Ο μάγκας που τρώει καρπούζι» του Περικλή Πανταζή και το «Σπίτι που ονειρεύεται» του Μιχαήλ Οικονόμου, θα βλέπει τα προσωπικά αντικείμενα του Αβέρωφ, τα γυαλιά, τις πένες, την τσάντα του γραφείου του. Αλλά και νέα έργα, που παραγγέλθηκαν με αφορμή την επέτειο των 20 χρόνων της Πινακοθήκης στους Μανώλη Ζαχαριουδάκη, Μιχάλη Μανουσάκη, Αγγελο Σκούρτη, Τάκη Στεφάνου, this Fluid κ.ά.

Μαζί με τα έργα θα ταξιδέψουν και οι... Μετσοβίτες. «Εχουμε φτιάξει δύο σειρές βιντεοπροβολών: μία με συνεντεύξεις κατοίκων του Μετσόβου, που εξηγούν πώς αντιλαμβάνονται την Πινακοθήκη και πώς έχει επηρεάσει τη ζωή τους· στην άλλη, άνθρωποι των τεχνών, μουσειολόγοι, συγγραφείς και καλλιτέχνες που γνωρίζουν την Πινακοθήκη, μιλούν για το ρόλο της ως πολιτιστικού φορέα», αναφέρει η Κατερίνα Σταθοπούλου. Στους τελευταίους θα δούμε μεταξύ άλλων τους Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, Αγγελο Δεληβοριά, Γιώργο Λούκο, Μανώλη Χάρο, Αλέκο Φασιανό, Σωτήρη Σόρογκα, Οπυ Ζούνη κ.ά.

Κάνοντας ένα μικρό απολογισμό, η Τατιάνα Αβέρωφ-Ιωάννου αναγνωρίζει ως σημαντικό σταθμό της πορείας της Πινακοθήκης την κτιριακή της επέκταση το 1995. «Εκτοτε η παρουσία μας είναι σταθερή και δυναμική. Εχουμε κρατήσει ένα ρυθμό» λέει, «οργανώνοντας μια μεγάλη παραγωγή το χρόνο, που συνήθως συνοδεύεται από συμπόσια, εκδόσεις και ημερίδες. Ενδιαμέσως κάνουμε πιο μικρές εκθέσεις εστιασμένες στο τοπικό κοινό, δίνοντας μεγάλη έμφαση στα εκπαιδευτικά μας προγράμματα». Τώρα στο Μέτσοβο παρουσιάζεται η έκθεση «Η ελληνική ενδυμασία. Εντυπες πηγές 16ου-αρχές 20ού αιώνα» από τις συλλογές του Μπενάκη.

Εκτός όμως από τις εκθέσεις, κατάφεραν μέσα σε 20 χρόνια να τριπλασιάσουν τη συλλογή τους, χάρη σε γενναιόδωρους δωρητές. Προφανώς εκτιμούν την Πινακοθήκη επειδή παραμένει δραστήρια.

Ο πατέρας της είχε στο μυαλό του την ίδρυση της Πινακοθήκης από το πρώτο έργο που αγόρασε. Είχε έτοιμη μια συλλογή από το 1967. Η δικτατορία όμως ανέκοψε τα σχέδιά του και την πούλησε στο Ιδρυμα Λεβέντη. «Αμέσως το μετάνιωσε και άρχισε να συλλέγει και πάλι. Οι ειδικοί λένε ότι η δεύτερη συλλογή είναι καλύτερη από την πρώτη, γιατί ο συλλέκτης είναι περισσότερο συνειδητοποιημένος».

Επομένως, δεν πρυτάνευε το προσωπικό του γούστο.

«Αγαπούσε την ελληνική τέχνη. Οταν όμως ήθελε να αποκτήσει ένα καινούργιο έργο, συμβουλευόταν ειδικούς, γιατί τον ένοιαζε η μουσειακή του αξία. Μεγάλη αγάπη του ήταν ο Περικλής Πανταζής, σχεδόν τον ανακάλυψε. Ο Πανταζής έζησε στις Βρυξέλλες και δεν ήταν γνωστός στην Ελλάδα. Ο πατέρας μου είδε τυχαία έργο του στο μουσείο των Βρυξελλών... Ενθουσιάστηκε. Του είχε μπει η ιδέα ότι ήταν Ηπειρώτης. Δεν ήταν όμως...»

Εσείς είστε συλλέκτρια;

«Οχι. Είναι μια αρρώστια. Ο πατέρας μου είχε δυο-τρεις... Η Πινακοθήκη ήταν το τελευταίο από τα έργα που έκανε στο Μέτσοβο. Το τελευταίο του παιδί...»

Οι στόχοι του πάντως έχουν επιτευχθεί.

«Ναι. Η αγωνία είναι να συνεχίσουμε...»

*Διάρκεια έως 10 Μαΐου.

• Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 28 Μαρτίου 2009

Μια Ελλάδα σε άσπρο-μαύρο. Έκθεση του μεγαλύτερου αρχείου (Δ. Χαρισιάδη) του Μουσείου Μπενάκη

Από τις προετοιμασίες πριν από τις μάχες στο αλβανικό μέτωπο έως τις σκηνές της καθημερινής ζωής των στρατιωτών. Από τα πεινασμένα παιδιά στους δρόμους της Αθήνας μέχρι τους πρόσφυγες του Εμφυλίου. Και από τις πρώτες φωτογραφίες του εργοστασίου τσιμέντων Τιτάν έως τις χωριατοπούλες της Ηπείρου και τις μαντιλοφορεμένες της Καλύμνου, η Ελλάδα του 20ού αιώνα «αποκαλύπτεται».

Αφορμή, 220 ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Δημήτρη Χαρισιάδη, ένας από τους αυτοδίδακτους Έλληνες δημιουργούς που σφράγισαν τον αιώνα που έφυγε, στην πρώτη αναδρομική παρουσίαση της δουλειάς του, στο Μουσείο Μπενάκη, όπου ανήκει και το αρχείο του.

Πώς να διαλέξει όμως κάποιος από 120.000 αρνητικά- το αρχείο του Δημήτρη Χαρισιάδη είναι το μεγαλύτερο της συλλογής του Μουσείου Μπενάκη (αποτελεί το 1/6); «Δεν ήταν διόλου εύκολη δουλειά, αν και περιορίσαμε την επιλογή μας ανάμεσα σε 4.500 φωτογραφίες που είχε ο ίδιος επιλέξει και τις θεωρούσε αντιπροσωπευτικές», εξηγεί στα «ΝΕΑ» η επιμελήτρια της έκθεσης, Γεωργία Ιμσιρίδου. Οι 220 που θα εκτεθούν στο κτίριο της οδού Πειραιώς έχουν διαιρεθεί σε δέκα ενότητες για να παρουσιάσουν «τον εραστή του καλού και της φύσεως». Οι δύο πρώτες ακολουθούν χρονολογική πορεία και παρουσιάζουν τον ενθουσιώδη ερασιτέχνη (και πειραματιστή) του ΄30, που απαθανατίζει σκιέρ στον Παρνασσό και παιχνιδιάρικα έντομα, αλλά και τον επαγγελματία φωτογράφο του αλβανικού μετώπου, στις λογοκριμένες λήψεις του οποίου ο πόλεμος παρουσιάζεται σαν «μια

ΙΝFΟ: Έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου), από 10 Φεβρουαρίου έως 19 Απριλίου.

επίπονη, αλλά σχετικά αναίμακτη εκστρατεία», όπως σημειώνει στον κατάλογο η ιστορικός τέχνης, Αλεξάνδρα Μόσχοβη. Οι υπόλοιπες οκτώ εστιάζουν στα καρέ του παρατηρητικού, ποιητικού και ποιοτικού δημιουργού, που έχουν ως θέμα τη ζωή στην ύπαιθρο (έγιναν πολλές φορές αφίσες του ΕΟΤ), την κοινωνική ζωή, το θέατρο, τις αρχαιότητες, το τοπίο, την εξάπλωση της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, την εκβιομηχάνιση- από τα υδροηλεκτρικά έργα στον Λούρο έως το εργοστάσιο ζάχαρης στη Βέροια- και τη ναυτιλία, δείχνοντας πως χειριζόταν τον φακό όπως «ο βιρτουόζος το δοξάρι του βιολιού».

Και όλα πάντα σε άσπρο-μαύρο, καθώς ο φωτογράφος που κατάφερε να συνδυάσει «υποδειγματικά στοιχεία παράδοσης, ελληνικότητας, νεωτερισμού και προόδου» και να αναγνωριστεί διεθνώς δεν τύπωσε ούτε μία έγχρωμη εικόνα για προσωπική του χρήση, κι ας ήταν από τους πρώτους που δούλεψαν στη διαφήμιση (θεωρούσε το χρώμα «ευτελές»).

Με μια ματιά

1911. Γεννιέται στην Καβάλα, μικρότερος από έξι αδέλφια
1927. Κερδίζει βραβείο σε φωτογραφικό διαγωνισμό στη Σκωτία
1940. Επιστρατεύεται στο αλβανικό μέτωπο και αρχίζει την επαγγελματική φωτογραφία
1952. Γίνεται από τα ιδρυτικά μέλη της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας
1955. Το Μoma της Νέας Υόρκης επιλέγει καρέ του (ανάμεσα σε 503 από όλο τον κόσμο)
1957. Συμμετέχει σε έκθεση στο Αrt Ιnstitute του Σικάγου
1950-1970. Εργάζεται για υπουργεία, τράπεζες, τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού, το Εθνικό Θέατρο, τα Ελληνικά Ναυπηγεία και ως ανταποκριτής στο τηλεοπτικό δίκτυο CΒS
1993. Πεθαίνει στην Αθήνα

• Της Μαίρης Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2009

Η Γενιά του '30 συναντιέται ξανά

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΙΑΦΚΟΥ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2009

Πάντα με κομψό κοστούμι, καπέλο και μπαστούνι στο χέρι, διαφωνώντας και με την εμφάνισή του ακόμα με την τρέχουσα αισθητική, ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας κατέβαινε από το σπίτι της οδού Κριεζώτου και βεβαίως ελάμβανε τις σεβαστικές καλημέρες όσων διασταυρώνονταν μαζί του και τύχαινε να τον γνωρίζουν.

Τώρα το σπίτι, το ατελιέ αλλά και ολόκληρο το ιδιόκτητο μέγαρο, με τη φροντίδα του Μουσείου Μπενάκη και προσωπικά του διευθυντή του Αγγελου Δεληβοριά, προετοιμάζονται για να στεγάσουν ένα νέο μουσείο που θ' ανοίξει για το κοινό στα τέλη του χρόνου.

Ενα μουσείο φιλόδοξο που θα στεγάσει τη Γενιά του '30, όπως αυτή εκπροσωπήθηκε στην ποίηση, την πεζογραφία, τα εικαστικά και τη μουσική. Θα συναντηθούν εκεί αυτοί οι οποίοι συνδέθηκαν με την εισαγωγή των πρωτοποριακών ρευμάτων στη χώρα μας και συνειδητά προσπάθησαν να τα πολιτογραφήσουν δίνοντας ελληνική ιθαγένεια. Ανάμεσά τους ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Εγγονόπουλος, ο Εμπειρίκος, ο Τσαρούχης, ο Χατζηκυριάκος-Γκίκας αλλά και οι Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Μητρόπουλος, Σκαλκώτας, Στέρης, Κουν, Βενέζης, Μόραλης, Νικολάου, Καραγάτσης, Τερζάκης, Κόντογλου, Μελετσής, Μπαλάφας, η Παπαϊωάννου κ.ά.

• Παρουσίαση χωρίς διδακτισμό

Είναι κυριολεκτικά μια σπαζοκεφαλιά το ποιους θα κρατήσει και ποιους θ' αφήσει απέξω ο Αγγ. Δεληβοριάς. Πρέπει όλοι να συναντηθούν σε τρεις ορόφους, αφού στο ισόγειο τη θέση των μαγαζιών που υπήρχαν θα πάρει το πωλητήριο, ενώ το σπίτι και το ατελιέ του Γκίκα θα μείνουν ως είχαν, το πρώτο ως παράδειγμα αστικής οικίας, «το οποίο καλό είναι να βλέπουν όλοι όσοι έχουν σήμερα τα σπίτια του νέου χρήματος», όπως επισημαίνει ο Δεληβοριάς.

«Μαθήτευσα στη Γενιά του '30» τονίζει ο ίδιος. «Δάσκαλοί μου ήταν ο Χρήστος Καρούζος, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Κόντογλου, ο Γιάννης Μηλιάδης, η Σέμη Καρούζου. Πρέπει και οι νεότεροι να επικοινωνήσουν με τις δημιουργίες και τις καταθέσεις τους. Θεωρώ ότι αυτό το μουσείο θα αποτελέσει σημαντικότατη προσφορά στην πνευματική ζωή αυτού του τόπου. Δεν θα αφορά μόνο τους ζωγράφους. Θα είναι όλοι εκεί, οι διανοητές, οι ποιητές, οι μουσικοί, οι χορογράφοι, οι φωτογράφοι».

- Πώς θα ταιριάζει ο ένας με τον άλλο;

«Δεν θέλω να διαφαίνεται στην παρουσίαση των δημιουργών κάποιο ίχνος προσωπικό, της δικής μου διάθεσης. Ο επισκέπτης πρέπει να κάνει τη δική του αποτίμηση. Ισότιμα θα παρουσιαστούν όλοι, εννοείται με το απαραίτητο συνοδευτικό υλικό, δίχως όμως διδακτισμό».

Στους τοίχους των τριών ορόφων θα τρέχει μια συνεχής φρίζα, από πίνακες για ό,τι αφορά τους ζωγράφους, από φωτογραφίες για ό,τι αφορά τους υπόλοιπους. Από κάτω, σε μια οριζόντια προθήκη, θα υπάρχουν τα ενθυμήματα. Καθένας στον δικό του χώρο θα συναντά τον αμέσως επόμενο. Η κάθε ενότητα θα αρχίζει με τη φωτογραφία του καλλιτέχνη και κείμενο. Το να παρουσιάσεις π.χ. τον Κουν είναι εύκολο. Εναν συγγραφέα, όμως;

«Ο Βενέζης ήδη βρίσκεται στο μουσείο, μέσα από τα χειρόγραφά του. Πριν πεθάνει ο Σεφέρης, είχα πάει σπίτι του και του είχα ζητήσει υλικό. Υπάρχουν οι πρώτες εκδόσεις των έργων του αλλά και κάποια προσωπικά αντικείμενα, το μολύβι ή τα γυαλιά του».

Ο Αγγ. Δεληβοριάς επισημαίνει πως θα απουσιάζει η πολιτική, θα βγαίνει όμως υπαινικτικά από τα πράγματα.

«Προβληματίστηκα αν θα μπορούσαν να παρεμβληθούν σ' αυτές τις τακτές και προσχεδιασμένες επιφάνειες, εικόνες που να παραπέμπουν σε γεγονότα σημαδιακά. Δεν ξέρω αν έχω και τον χώρο, δεν είναι απέραντος. Ομως όταν παρουσιάζεις τους φωτογράφους της Αντίστασης, λογικό είναι να υπάρχει και το Βουνό αλλά και η Αθήνα της Κατοχής και του Δεκέμβρη του '44».

- Γιατί αυτό το μουσείο και γιατί τώρα;

«Είναι το χρέος για τη διατήρηση της μνήμης. Δεν αντέχω την ευκολία με την οποία ξεχνάμε. Εδώ μιλάμε για τον πολιτισμό μας, τον τόσο πολυσύνθετο. Και θέλω να παρέχονται τα ερεθίσματα ακόμα και στους απροετοίμαστους. Να οδηγούνται από τη φωτογραφία, το αντικείμενο, το χειρόγραφο. Το Μουσείο πρέπει να αποτελεί από κάθε άποψη συμπλήρωμα του σχολείου. Επί του προκειμένου βεβαίως θα πω και για τα χρέη μας προς τους αποθαμένους, κάτι που δεν τεμαχίζεται, ούτε και ζυγίζεται».

Μουσείο Μπενάκη: Μέγας πλούτος ισλαμικής τέχνης

Οταν το Ισλάμ αντάμωνε με την ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία, ο παθιασμένος φιλότεχνος Αντώνης Μπενάκης, όταν η οικογένειά του βρισκόταν ακόμα στην Αλεξάνδρεια, διακρίνοντας τους στενούς δεσμούς του ελληνικού με τον ισλαμικό κόσμο, αποτέλεσμα της κοινής γεωγραφικής θέσης και της συχνά παράλληλης ιστορικής τους πορείας, άρχισε να συλλέγει έργα ισλαμικής τέχνης. Αποτέλεσμα αυτής της συλλεκτικής προσπάθειας ήταν η δημιουργία, από το Μουσείο Μπενάκη, του Μουσείου Ισλαμικής Τέχνης (Αγίων Ασωμάτων 22 και Διπύλου 12, Κεραμεικός), που ενώ λειτουργεί εδώ και μερικά χρόνια, παραμένει ελάχιστα γνωστό.

Το Μουσείο Μπενάκη, εκτός των πολλών άλλων συλλογών του, διαθέτει και δύο πλούσιες και εξαιρετικής ποιότητας συλλογές, η μια με έργα ισλαμικής τέχνης και η άλλη με κινεζική κεραμική. Το Μουσείο Μπενάκη είναι το πρώτο ελληνικό μουσείο, που οφείλει τη δημιουργία του στο φιλότεχνο πάθος ενός και μόνου ανθρώπου.

Ο Αντώνης Μπενάκης (1873-1954) ίδρυσε το μουσείο το 1930. Ο «Τρελαντώνης» (όπως τον αποκαλούσε και τον απαθανάτισε η Πηνελόπη Δέλτα στο ομώνυμο μυθιστόρημά της), άρχισε να σχηματίζει τις συλλογές του στην Αλεξάνδρεια, ενώ παράλληλα ωρίμασε μέσα του η ιδέα της δωρεάς. Δωρεά, που συγκεκριμενοποιήθηκε το 1926, όταν εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα. Από τότε το Μουσείο Μπενάκη στεγάστηκε στο πατρικό του σπίτι, ένα από τα ωραιότερα νεοκλασικά κτίρια στην Αθήνα (Βασ. Σοφίας 17), που ο ίδιος ο Α. Μπενάκης μετέτρεψε σε μουσειακό χώρο.

• Η ισλαμική συλλογή

Η μελέτη για την καλύτερη αξιοποίηση της - διαφόρων χρονικών περιόδων - ισλαμικής συλλογής του Μουσείου Μπενάκη ξεκίνησε το 1976. Η μελέτη στηρίχτηκε σε τρία θετικά δεδομένα: στα μοναδικά αντικείμενα που μπόρεσε να συγκεντρώσει ο Α. Μπενάκης, στην πεποίθηση ότι τα αντικείμενα της συλλογής αυτής έπρεπε να γίνουν ευρύτερα γνωστά και στη γενικότερη σημασία που έχει η γνώση του ισλαμικού πολιτισμού. Η αξιοποίηση της συλλογής αυτής, εμμέσως έθετε και την ανάγκη προώθησης, στον ελληνικό χώρο, των ισλαμικών σπουδών, σπουδές που εξακολουθούν να βρίσκονται σε νηπιακή ηλικία, παρά τις στενές ιστορικές σχέσεις που συνδέουν τους δυο πολιτισμούς. Ετσι, ενόψει της καταλογογράφησης και της μόνιμης παρουσίασης της συλλογής, ξεκίνησαν στο Μουσείο Μπενάκη και οι προσπάθειες επιστημονικών μελετών γύρω από την ισλαμική τέχνη, στο διάβα των αιώνων.

Αποτέλεσμα αυτής της επιστημονικής εργασίας ήταν η κυκλοφορία του πρώτου τόμου ενός δεκάτομου έργου καταλογογράφησης όλων των ισλαμικών συλλογών. Ο τόμος αυτός είναι αφιερωμένος στην Πρώιμη Ισλαμική Κεραμική (9ος-12ος αι.). Συγγραφέας του είναι η Ελένη Φίλωνος. Για την ολοκλήρωση του έργου, με την έκδοση και των άλλων τόμων, έχει εξασφαλιστεί η συνεργασία γνωστών ειδικών επιστημόνων. Μέσα από τη μελέτη των συλλογών ωρίμασε και η ιδέα της δημιουργίας ενός ανεξάρτητου μουσειακού οργανισμού αφιερωμένου στη μελέτη του ισλαμικού πολιτισμού. Στα πλαίσια του νέου κτιριολογικού προγράμματος του Μουσείου Μπενάκη, που άρχισε να υλοποιείται το 1988, διαμορφώθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες για την αυτόνομη παρουσίαση των ισλαμικών συλλογών σ' ένα ανεξάρτητο μουσειακό παράρτημα στο κέντρο της Αθήνας (Αγ. Ασωμάτων 22). Πρωταρχικός στόχος της όλης προσπάθειας είναι η ανάδειξη της ισλαμικής καλλιτεχνικής δημιουργίας, η άνετη πρόσβαση στο υλικό των συλλογών και η τεκμηριωμένη παρουσίασή του, σύμφωνα με τα διεθνή επιστημονικά και μουσειολογικά δεδομένα. Η δημιουργία Μουσείου Ισλαμικής Τέχνης στην Αθήνα, που θα λειτουργεί ταυτόχρονα ως Κέντρο Μελέτης του Ισλαμικού Πολιτισμού, θεωρείται πρωτοποριακή ακόμα και για τα διεθνή δεδομένα.

• 8.000 εκθέματα

Οι ισλαμικές συλλογές του Μουσείου Μπενάκη περιλαμβάνουν πάνω από 8.000 δείγματα κεραμικής, μεταλλοτεχνίας, χρυσοχοΐας, υφαντικής, ξυλογλυπτικής, υαλουργίας, μικρές αλλά σημαντικές ενότητες από οστέινα αντικείμενα, ενεπίγραφες επιτύμβιες στήλες, όπλα και γυάλινα σταθμά, μικρότερες ομάδες από μεταλλικές ή ξύλινες σφραγίδες, κεραμικά φίλτρα κ.ά., Περιλαμβάνει, επίσης, τον εσωτερικό μαρμαροθετημένο διάκοσμο ενός αρχοντικού του 17ου αι. από το Κάιρο. Συνολικά τα εκθέματα υπομνηματίζουν τη συνέχεια του ισλαμικού χρόνου από την πρωτοϊσλαμική έως την οθωμανική εποχή και την εξέλιξη της ισλαμικής τέχνης ως τον 19ο αι.

Στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης τα κεραμικά έχουν το μεγαλύτερο μέρος της ισλαμικής συλλογής με 3.500 δείγματα, πλήρη αντικείμενα και κομμάτια, σημαντική πηγή μελέτης για την ιστορία της κεραμικής. Κεραμικά με πολύχρωμη ζωγραφική από το Αββασιδικό Ιράκ, από την περίοδο ακμής της Φατιμιδικής κεραμικής, με ρεαλιστικές παραστάσεις ανθρώπων και ζώων, κι από την εποχή των Μαμελούκων, με οικόσημα αξιωματούχων και διακοσμητικά θέματα κινέζικης επιρροής.

Η συλλογή κοσμημάτων περιλαμβάνει γύρω στα 500 κομμάτια, δαχτυλίδια, βραχιόλια, σκουλαρίκια, εγκόλπια, φυλακτά, περιδέραια, πόρπες και ζώνες. Σπάνιο δείγμα από το δυτικό Ισλάμ, ένα ζευγάρι σκουλαρίκια του 14ου αι. με παράσταση του δέντρου της ζωής, πουλιά κι επιγραφές.

Η συλλογή ξυλόγλυπτων του μουσείου περιλαμβάνει 700 αντικείμενα, που τα περισσότερα βρέθηκαν στην Αίγυπτο. Σπάνιο δείγμα η μεγαλοπρεπής πόρτα από την περιοχή της Βαγδάτης, από τα παλαιότερα γνωστά ισλαμικά ξυλόγλυπτα.

Η συλλογή έργων μεταλλοτεχνίας περιλαμβάνει γύρω στα 1.000 αντικείμενα, με αντιπροσωπευτικά δείγματα όλων των περιόδων της ισλαμικής τέχνης. Ξεχωρίζουν τα ορειχάλκινα έργα με ένθετο διάκοσμο από ασήμι και χρυσό, από τη Συρία, τη Βόρειο Μεσοποταμία και την Αίγυπτο.

Η συλλογή υαλουργίας, που περιλαμβάνει 700 ακέραια αντικείμενα και κομμάτια, καλύπτει την πρώιμη και τη μέση εποχή της ισλαμικής τέχνης, με αντιπροσωπευτικά δείγματα του διακόσμου.

Αυτοτελή ενότητα αποτελούν τα βάρη για νομίσματα και οι σφραγίδες για τον έλεγχο της χωρητικότητας των δοχείων από την εποχή των Ουμαγιαδών ως την εποχή των Φατιμιδών.

Τα έργα τέχνης της οθωμανικής περιόδου είναι από τις πλουσιότερες και σημαντικότερες συλλογές. Στα κεραμικά του Ιζνίκ (Νίκαια), με τα 320 κομμάτια, ανήκουν σπάνια παραδείγματα. Τα πιο τυπικά δείγματα είναι τα πιάτα και τα πλακίδια με τις τουλίπες και τα γαρίφαλα, που είχαν μεγάλη ζήτηση.

• Κοπτική και Αιγυπτιακή Τέχνη

Παράλληλα, στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης προβλέπεται να παρουσιαστεί το μεγαλύτερο τμήμα της συλλογής Κοπτικής Τέχνης, που διαθέτει το Μουσείο Μπενάκη. Συλλογή που περιλαμβάνει αντικείμενα κατασκευασμένα στην Αίγυπτο, από τον 4ο ως τον 8ο αι. μ.Χ. Η συλλογή αποτελείται από 1.000, περίπου, αντιπροσωπευτικά έργα Κοπτικής κεραμικής, ξυλογλυπτικής, χαλκοτεχνίας. Ιδιαίτερα θαυμαστή για την πληρότητα και ποιότητά της είναι η ενότητα των κοπτικών υφασμάτων.

Η συλλογή υφασμάτων περιλαμβάνει 700 κομμάτια, που σώζονται ακέραια ή αποσπασματικά, καθώς και τμήματα φορεσιών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν κομμάτια από χαλιά και σταμπωτά υφάσματα.

Η κοπτική συλλογή του μουσείου περιλαμβάνει μια μοναδική, πλουσιότατη ενότητα υφασμάτων, που προβλήθηκε διεθνώς με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα TISSUS. Στα υφάσματα της συλλογής εκφράζεται, με τον καλύτερο τρόπο, ο συγκερασμός στοιχείων από την τοπική αιγυπτιακή παράδοση και τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό, με δυναμικά νεωτερικά στοιχεία της χριστιανικής θρησκείας. Η έντονη διακοσμητικότητα, η σχηματοποίηση της ανθρώπινης μορφής, η έμφαση στην απόδοση τοπικών θεμάτων, όπως τα νειλωτικά τοπία, και πάνω απ' όλα η εκφραστική αμεσότητα των παραστάσεων είναι στοιχεία που ξεχωρίζουν τις κοπτικές δημιουργίες απ' άλλα σύγχρονα έργα.

Τα έργα ισλαμικής τέχνης δημιουργήθηκαν από τους: Ουμαγιάδες 661-750 μ.Χ. Αββασίδες 750-1253 μ.Χ. Ουμαγιάδες της Ισπανίας 755-1031 μ.Χ. Τουλουνίδες Αίγυπτος 858-905 μ.Χ. Φατιμίδες (Β. Αφρική, Αίγυπτος, Συρία, Ιράκ, Περσία), 1038-1307 μ.Χ. Αγιουβίδες (Αίγυπτος-Συρία) 1171-1250 μ.Χ. Μαμελούκοι (Αίγυπτος-Συρία) 1250-1517 μ.Χ. Τιμουρίδες (Περσία) 1370-1506 μ.Χ. Σαφαβίδες (Περσία) 1506-1722 μ.Χ. Κατζάρ (Περσία) 1779-1924 μ.Χ. Οθωμανοί 1290-1922 μ.Χ.

Βασίλης ΠΛΑΤΑΝΟΣ, Ριζοσπάστης, Κυριακή 11 Γενάρη 2009

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

28/7/2004

-- Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης

25/5/2004

-- Θησαυροί από την Κίνα

10/3/2002

-- Η υαλουργία των σουλτάνων

20/2/2002

-- Ισλαμική υαλουργία στο Μπενάκη

17/10/2001

-- Από τη Συρία στην Αθήνα

Στο Μουσείο Μπενάκη

Αφιερωμένες σε θέατρο, ζωγραφική και φωτογραφία, εγκαινιάζονται τον Σεπτέμβριο

Aχαρο να μιλάς για Σεπτέμβριο και φθινοπωρινές εκθέσεις λίγες μέρες πριν τον Δεκαπενταύγουστο, αλλά μη βιαστείτε να ρίξετε το φταίξιμο σε μας. Το Μουσείο Μπενάκη ανακοίνωσε το εκθεσιακό πρόγραμμα του επόμενου μήνα για το κτίριο της οδού Πειραιώς και ο πειρασμός ήταν μεγάλος. Τρεις σημαντικές εκθέσεις, θέατρο, ζωγραφική, φωτογραφία, τρεις τομείς που το Μουσείο Μπενάκη έχει παράδοση.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Καρόλου Κουν και στις 25 Σεπτεμβρίου θα εγκαινιαστεί η μεγάλη, κεντρική έκθεση αφιερωμένη στον μεγάλο ανανεωτή του ελληνικού θεάτρου (συνδιοργανωτές: Μουσείο Μπενάκη, Πολιτιστικό Ιδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Θέατρο Τέχνης). Στόχος της έκθεσης είναι να διερευνηθούν οι καλλιτεχνικές και αισθητικές επιλογές του ιδρυτή του Θεάτρου Τέχνης, οι λιγότερο και περισσότερο εμφανείς «συνομιλίες» του με σύγχρονους αλλά και παλαιότερους Ελληνες και ξένους καλλιτέχνες, ενώ έμφαση θα δοθεί στον διάλογο ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές τέχνης που «συναντήθηκαν» στο έργο του Κουν. Η έκθεση θα πλαισιωθεί από σειρά παράλληλων εκδηλώσεων που περιλαμβάνει τη διοργάνωση επιστημονικής ημερίδας, συναυλίες με μουσικά έργα που γράφτηκαν για παραστάσεις του Καρόλου Κουν, με τη συμμετοχή της Ορχήστρας των Χρωμάτων, καθώς και έναν κύκλο προβολών μαγνητοσκοπημένων παραστάσεων. Εξαιρετικής σημασίας θεωρείται η συνοδευτική έκδοση με όλη την παραστασιογραφία του Ελληνα σκηνοθέτη.

Η περίπτωση του Γιάννη Μιγάδη στην ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα είναι από τις πιο ξεχωριστές. Μαθητής του Παρθένη, με φόντο τη ζωγραφική της «ελληνικότητας» και καταβολές στο σύμπαν του Γιάννη Τσαρούχη, ο Γιάννης Μιγάδης περπάτησε τον δικό του δρόμο, μέσα από τους τέσσερις βασικούς θεματικούς κύκλους της δουλειάς του: πρόσωπα, τοπία, νεκρές φύσεις - αντικείμενα. Πρώιμα έργα, σχέδια, καθώς και μακέτες σκηνικών και κοστουμιών για το θέατρο που παρουσιάζονται για πρώτη φορά πλαισιώνουν τον κορμό της έκθεσης. Η αναδρομική έκθεση του Ελληνα ζωγράφου θα εγκαινιαστεί στις 19 Σεπτεμβρίου. Και μία ημέρα νωρίτερα θα έχει ανοίξει η μεγάλη έκθεση για έναν από τους σπουδαίους της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής φωτογραφίας, τον Τσέχο Γιόζεφ Κουντέλκα. Η έκθεση, σε επιμέλεια του ίδιου του καλλιτέχνη, αρχίζει με δύο πρωτόλειες ενότητες από το τέλος του 1950 και τις αρχές του 1960, συνεχίζει με μια επιλογή από τις καλύτερες εργασίες του («Το Θέατρο», «Οι Τσιγγάνοι», «Η Εισβολή», «Εξορίες») και τελειώνει με το «Χάος», τη σύγχρονη πανοραμική του δουλειά.