Η «γεωγραφία» των αθηναϊκών γκαλερί αλλάζει λόγω... φόβου

Η μετακίνησή τους σε γειτονιές δεν απέδωσε τους αναμενόμενους καρπούς

H είδηση ήταν για πολλούς αναμενόμενη. Ο γκαλερίστας Ρένος Ξίππας, ο οποίος είχε ανοίξει έναν δραστήριο χώρο τέχνης στη Σοφοκλέους, πήρε μια γενναία απόφαση. Να μεταφέρει την γκαλερί του στο showroom που διατηρούσε στις Αχαρνές, διότι η κατάσταση στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας ήταν εφιαλτική και έγινε τους τελευταίους μήνες ακόμα χειρότερη. Παρά τη μεγάλη επένδυση που είχε κάνει ο Ρένος Ξίππας και τις σημαντικές εκθέσεις που διοργάνωνε, η γκαλερί είχε γίνει άβατο για τους φιλότεχνους, που δεν αισθάνονταν ασφαλείς να την επισκεφθούν.

Ολοι μας έχουμε γνώση της κατάστασης στα πέριξ της πλατείας Κουμουνδούρου. Οι εθισμένοι στα ναρκωτικά κάνουν χρήση μέρα μεσημέρι στο πεζοδρόμιο, οι κλέφτες αυτοκινήτων κάνουν χρυσές δουλειές και η μικροεγκληματικότητα βασιλεύει. Οσο και αν η αστυνομία προσπαθεί να αναλάβει δράση, τόσο φαίνεται καθαρά ότι η προσπάθεια δεν έχει τελεσφορήσει και πως η οικονομική κρίση θα φέρει επιδείνωση.

Λίγο πιο πέρα, στη γειτονιά του Ψυρρή, η ιστορία δεν είναι πολύ διαφορετική. Γνωστή γκαλερίστα έλεγε στην «Κ» ότι οι πελάτες της φοβούνται όταν φεύγουν το βράδυ από την αίθουσα τέχνης, ότι η ίδια συνοδεύει την υπάλληλό της μέχρι τον σταθμό του μετρό και πως έκανε σκέψεις να μεταφερθεί στο Κολωνάκι παρά το ότι τα ενοίκια είναι πολύ πιο υψηλά.

Είναι σαφές ότι η «γεωγραφία» των αθηναϊκών γκαλερί έχει αλλάξει. Από τα τέλη του '90 και μετά δεν ήταν λίγοι εκείνοι που αποφάσιζαν να επενδύσουν σε γειτονιές που ήταν νέα πεδία δράσης για την τέχνη. Ψυρρή, Μεταξουργείο, Εξάρχεια απέκτησαν αίθουσες με όραμα και φιλοδοξίες. Σήμερα, κάποιοι από τους γκαλερίστες αυτούς έχουν έρθει σε δύσκολη θέση, διότι όχι μόνο δεν έγιναν έργα υποδομής που να αλλάξουν τη φυσιογνωμία των περιοχών αυτών (πεζοδρομήσεις, πράσινο, εξορθολογισμός στις χρήσεις γης) αλλά η αυξημένη εγκληματικότητα καθιστά απαγορευτική την πρόσβαση των φιλοτέχνων στις αίθουσες. Ενώ η πρωτεύουσα είχε αποκτήσει τα τελευταία χρόνια δύο πόλους, το Κολωνάκι και την (διευρυμένη) περιοχή του Ψυρρή, τώρα κινδυνεύει να επιστρέψει στην εποχή που κανείς δεν διανοούνταν να φύγει μακριά από την Πλατεία.

Η «Κ» μίλησε με δύο γκαλερίστες που έχουν κάνει διαφορετικές επιλογές. Η Ρεβέκκα Καμχή από πολύ νωρίς προτίμησε να ανοιχτεί σε γειτονιές που είχαν τις δυσκολίες, αλλά και τη γοητεία τους, ενώ η Δάφνη Ζουμπουλάκη παρέμεινε στο Κολωνάκι, κάνοντας ενίοτε κάποιες δράσεις μακριά από την γκαλερί. Και οι δύο επισημαίνουν πόσο σημαντικό είναι να φτιάξει η κατάσταση στο κέντρο.

Tης Μαργαριτας Πουρναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/05/2010

AΠOΨH : Στο Μεταξουργείο υπάρχει προοπτική

Της Ρεβεκκας Καμχη*

Ο λόγος για τον οποίον επέλεξα τη γειτονιά του Μεταξουργείου είναι πρωτίστως οικονομικός. Κατάφερα να αγοράσω ένα υπέροχο ακίνητο, το οποίο μετατράπηκε σε γκαλερί αλλά και σε κατοικία μου. Στο Κολωνάκι όχι μόνο δεν υπάρχει εύκολα αντίστοιχο διαθέσιμο κτίριο, αλλά ακόμα και αν το έβρισκα δεν θα μπορούσα ποτέ να το αποκτήσω.

Είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύω ότι το οίκημα που φιλοξενεί την τέχνη έχει μεγαλύτερη σημασία απ' ό,τι το περιβάλλει. Αυτό δεν σημαίνει ότι για ένα καλαίσθητο οικοδόμημα θα πήγαινα ποτέ κάπου πολύ μακριά από το κέντρο.

Προτίμησα όμως να έρθω σε ένα περιβάλλον που είναι σχετικώς υποβαθμισμένο, αλλά υπάρχει έντονη η προοπτική να βελτιωθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς σχεδιάζονται αναπλάσεις και πρωτοπόρες δράσεις. Υπάρχουν στη γειτονιά πολλοί συνειδητοποιημένοι πολίτες, που είναι διατεθειμένοι να κάνουν πράγματα, να αναλάβουν δράση και να μην αφήσουν την κατάσταση στη μοίρα της. Ετσι, είχα την αίσθηση ότι ερχόμενη, επένδυσα στο μέλλον.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η αίθουσα τέχνης μου κατοικοεδρεύει σε μια δύσκολη περιοχή. Η πρώτη μου γκαλερί ήταν στη Σοφοκλέους και η δεύτερη στα Εξάρχεια, στην Μπλε Πολυκατοικία, όπου μου είχαν διαρρήξει το αυτοκίνητο αρκετές φορές, οι ναρκομανείς έκαναν χρήση δίπλα στην πόρτα μου και η αστυνόμευση ήταν πλημμελής. Ακόμα και τώρα στο Μεταξουργείο ακούω από γείτονες πολλά κρούσματα αρπαγής τσάντας.

Με ενοχλούν και με φοβίζουν αυτές οι ειδήσεις, από την άλλη είμαστε μάρτυρες αλλαγών σε πολλές γειτονιές της Αθήνας και οι άνθρωποι νιώθουν ανασφάλεια παντού. Δυστυχώς, η κατάσταση γίνεται δύσκολη. Ποτέ δεν θα έλεγα ότι διάλεξα τη συγκεκριμένη τοποθεσία διότι πιστεύω ότι τα underground μέρη έχουν τη δική τους γοητεία. Εκνευρίζομαι μάλιστα όταν μερικοί μου επισημαίνουν πόσο πολύ τους αρέσει η γραφικότητα της γειτονιάς μας με τους οίκους ανοχής. Δεν ζω στο Μεταξουργείο ως επισκέπτης, ή ως γκαλερίστας που έχει μια φυσαλίδα γεμάτη τέχνη, αποκομμένη από την πραγματικότητα. Εκεί είναι το σπίτι μου, η ζωή μου και θα μου άρεσε πραγματικά να δω τη γειτονιά να ομορφαίνει, να γίνεται ασφαλέστερη και πιο ανθρώπινη.

* Η Ρεβέκκα Καμχή είναι γκαλερίστα.

AΠOΨH : Το κέντρο παραμένει σταθερή αξία

Της Δαφνης Ζουμπουλακη*

Η γκαλερί Ζουμπουλάκη είχε πρωτοανοίξει στην Κριεζώτου, αλλά η ανάγκη ορισμένων καλλιτεχνών της, όπως ο Takis, να εκθέτουν σε μεγαλύτερο χώρο, οδήγησε τους γονείς μου στην απόφαση να φτιάξουν την αίθουσα στην Πλατεία Κολωνακίου το 1973. Ολα αυτά τα χρόνια παραμένουμε στην ίδια θέση, συνεπείς στις αρχές μας και στις επιλογές μας. Σήμερα που το κέντρο έχει εμπλουτιστεί με χώρους πολιτισμού -το Ιδρυμα Θεοχαράκη, το Μουσείο για τη γενιά του '30 που θα ανοίξει σε λίγο, το δυναμικό Μουσείο Κυκλαδικής που κάνει και αφιερώματα στη Σύγχρονη Τέχνη, το ΕΜΣΤ, όλα σε απόσταση αναπνοής- νιώθουμε αναπόσπαστο κομμάτι ενός δικτύου που συμπυκνώνει πολλές δυνάμεις.

Πιστεύω στην αξία του κέντρου. Είναι άλλωστε κάτι που αποδεικνύεται καθημερινά. Είναι εύκολο για τον κόσμο να περάσει από την γκαλερί κάνοντας τις δουλειές του, ενώ πολλές φορές το Σάββατο μεσημέρι είναι σαν τα δεύτερα εγκαίνια μιας έκθεσης. Ολοι σταματούν για ένα ποτήρι κρασί, για κουβέντα, βρίσκουν φίλους και γνωστούς. Είμαστε ένα σταθερό σημείο αναφοράς. Το καλύτερο είναι ότι οι φίλοι της γκαλερί είναι διαφορετικών ηλικιών: από φοιτητές μέχρι 70άρηδες, γνωρίζουν πού θα μας βρουν.

Παρά το ότι είχαμε πάντα το ένα πόδι μας να πατά σταθερά στο Κολωνάκι, αυτό δεν μας εμπόδισε να πειραματιστούμε. Το 1995, αγοράσαμε το ακίνητο στην Αγαθοδαίμονος και κάναμε ένα άνοιγμα προς νεότερους καλλιτέχνες. Υστερα, τα τελευταία χρόνια έχουμε καθιερώσει και το πρότζεκτ Zone D με εικαστικές δράσεις πέρα από την γκαλερί, όπως στα λοφτ της Πειραιώς. Εχουμε ευελιξία να κάνουμε αρκετά πράγματα ταυτόχρονα.

Τον τελευταίο καιρό, ακούμε συνέχεια διάφορα δυσάρεστα περιστατικά σε περιοχές του Κέντρου όπου υπάρχουν και πολλές γκαλερί. Είναι κρίμα, θα έπρεπε οπωσδήποτε να υπάρχει καλύτερη αστυνόμευση, να νιώθουν οι Αθηναίοι ότι είναι ασφαλείς είτε βγαίνουν να φάνε είτε πηγαίνουν να δουν μια έκθεση. Είναι προς το συμφέρον όλων μας να γίνει η πόλη πιο ανθρώπινη και να μη χρειάζεται οι γκαλερίστες να φεύγουν από μια γειτονιά επειδή τα πράγματα έχουν γίνει επικίνδυνα. Οι γκαλερί όπως κάθε άλλη επιχείρηση είναι και αυτό μια μεγάλη εμπορική επένδυση που χρειάζεται την προστασία της πολιτείας ώστε να μπορεί να λειτουργήσει εύρυθμα.

* Η Δάφνη Ζουμπουλάκη είναι γκαλερίστα.

Ζωγράφισαν το «αντίο»

Πήγαν με τα πινέλα και τα χρώματά τους.

Ο καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών Γιώργος Γκολφίνος αποχαιρετά την γκαλερί του

Και γέμισαν τους άδειους τοίχους της γκαλερί με τα έργα τους και τις ευχές τους. Ετσι, το οριστικό κλείσιμο της ιστορικής γκαλερί «Ζήτα-Μι» στη Θεσσαλονίκη μετατράπηκε από τους καλλιτέχνες της σε ένα δημιουργικό χάπενινγκ. Οπως ήθελαν οι ιδιοκτήτριες Μάρω Λάγια και Κατερίνα Καμάρα. «Να κλείσουμε όλοι μαζί τη "Ζήτα-Μι" που αγαπήσαμε, να κλείσει ο κύκλος όπως άρχισε. Με μια ιδέα. Αδεια από αντικείμενα, αλλά γεμάτη από τους ανθρώπους που τη στήριξαν...».

Το πανί που κάλυψε τους τοίχους της γκαλερί και γέμισε χθες με έργα θα δωρηθεί στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης... Μέσα στη «Ζήτα-Μι» άλλωστε ξεκίνησε ως ιδέα το Μακεδονικό. Πενήντα πέντε ολόκληρα χρόνια «κλείνουν» μαζί της.

Η «Ζήτα-Μι» άνοιξε στα τέλη του 1955 από τον Παύλο Ζάννα και τον Α. Μαυροκορδάτο ως κατάστημα έκθεσης και εμπορίας των «θρυλικών» γραφομηχανών «Ολιβέτι» αλλά και ειδικών δίσκων κλασικής και τζαζ μουσικής στον ισόγειο χώρο της οδού Αριστοτέλους 3. Τον σχεδιασμό της πινακίδας ανέλαβε ο ζωγράφος-καθηγητής Νίκος Σαχίνης, ενώ αυτόν του εσωτερικού χώρου της γκαλερί -ο καθηγητής τότε της αρχιτεκτονικής και μετέπειτα πρύτανης του ΑΠΘ Δημήτρης Φατούρος. Η σύζυγος του ενός εκ των ιδρυτών, η πιανίστρια Μίνα Ζάννα, προσέθεσε στο κατάστημα είδη λαϊκής τέχνης και κεραμικά.

Στα 1968 ο Παύλος Ζάννας καταδικάστηκε (στη γνωστή ως «δίκη των έξι») σε φυλάκιση 10 ετών. Ακολούθησε η συνεργασία της Μίνας Ζάννα με τις αδελφές Μάρω Λάγια και Κατερίνα Καμάρα από το 1970. Στη διάρκεια της τριετίας που ακολουθεί, η αίθουσα της οδού Αριστοτέλους γίνεται στέκι αντιστασιακών εικαστικών, λογοτεχνών, φιλότεχνων. Τα «ονόματα» των καλλιτεχνών που εκθέτουν (Σπύρος Βασιλείου, Λουκάς Βενετούλιας, Γιώργος Ζογγολόπουλος, Αλέξης Ακριθάκης, Χρήστος Λεφάκης, Παναγιώτης Τέτσης, Παύλος Βασιλειάδης, Αλέξανδρος Ισαρης, Γιώργος Λαζόγκας, αλλά και οι Μανόλης Αναγνωστάκης και Κλείτος Κύρου κ.ά.) ουσιαστικά «συστήνονται» στο κοινό της Θεσσαλονίκης. Η γκαλερί προτείνει καλλιτέχνες και σύγχρονα ρεύματα, σοκάρει και ενημερώνει. Από το πατάρι της Αριστοτέλους περνούν ονόματα και ιδέες: ο Λουί Αραγκόν, ο Πιερ Ρεστανί και ο Αλέξανδρος Ιόλας. Στα 1993 η γκαλερί μεταφέρεται λίγες δεκάδες μέτρα ανατολικότερα. Στην οδό Προξένου Κορομηλά (στον αριθμό 1) όπου έκλεισε χθες οριστικά. Θα μας λείψει.

Φ. Μπ., Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 21 Μαΐου 2010

Η νέα, παλιά, γειτονιά της Κυψέλης

Μικρές, αλλά καθοριστικές μετακινήσεις από τις γειτονιές του Μεταξουργείου και του κέντρου, αφού εκτός από τη Λωραίνη Αλιμαντίρη, που μετακινεί την «Γκαζονρούζ», από την οδό Βίκτωρος Ουγκώ στην οδό Κυκλάδων 8, την «Απάρτμεντ» που από την οδό Βουλής εγκαταστάθηκε στην οδό Ιθάκης 29, είναι και η γκαλερί «Ξύππας» που μετακομίζει σύντομα από την οδό Σοφοκλέους στην έξοδο της Αττικής Οδού.

Εργα από την έκθεση στην γκαλερί «Γκαζονρούζ», σε ένα από τα δωμάτια του νέου χώρου στην Κυψέλη

Για κάποιους σημαίνει καθαρότερη γειτονιά, δίχως ξυλοδαρμούς και πωλήσεις ναρκωτικών μπροστά στη μύτη των επισκεπτών των γκαλερί, που είναι, καμιά φορά, και κανονικοί άνθρωποι-οικογενειάρχες. Για άλλους, πάλι, μπορεί να σημαίνει χαμηλότερα ενοίκια, αλλά και μια ανάγκη αλλαγής.

Το βασικό είναι ότι οι δύο γκαλερί βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, υπάρχει ένα γκαράζ επίσης, καθώς και μερικά θέατρα, γεγονός που συνιστά τη δημιουργία ενός πόλου πολιτισμού στην ίδια γειτονιά, σε απόσταση που κάνει κάποιος με τα πόδια.

Εχει ενδιαφέρον επίσης ότι και οι δύο γκαλερί ξεκίνησαν με εκθέσεις που προσδιορίστηκαν, κατά κάποιον τρόπο, από τους ίδιους τους χώρους.

Η γκαλερί «The Apartment» εγκαταστάθηκε και πάλι σε ένα διαμέρισμα, που αυτή τη φορά δεν βρίσκεται σε πολυκατοικία, αλλά στον πρώτο όροφο ενός θαυμάσιου παλιού σπιτιού, με ανάλογα δείγματα κατοικιών πλάι και απέναντι. Σκάλα ξύλινη, παρκέ καλής ποιότητας, ψηλά ταβάνια, μεγάλα παράθυρα, ένα σπίτι στο οποίο ο καθένας θα ονειρευόταν να κατοικεί, αν δεν είχε περάσει η λαίλαπα της αντιπαροχής στη μεταπολεμική Αθήνα και σε μια γειτονιά που έως και τη δεκαετία του 1980 ανήκε στη μεσαία τάξη.

Η επιλογή των έργων της Emi Avora, μιας νέας Ελληνίδας που ζει και εργάζεται στο Λονδίνο, να εγκαινιάσει τον χώρο, εξαιρετική. Και για την ίδια την ποιότητα και το ενδιαφέρον της δουλειάς (που εδώ φάνηκε καθαρά, σε σχέση με τις ομαδικές στις οποίες την είχαμε ξαναδεί), αλλά και για τη σχέση χώρου και δουλειάς. Εργα σε μεγάλες διαστάσεις, όπου η καλή ζωγραφική αναφέρεται θεματικά σε μπαρόκ συνθέσεις που κινούνται εκτός συγκεκριμένου χρόνου. Η «πολυτέλεια» και η ομορφιά που δηλώνει το προσεγμένο κτήριο, του 19ου ή των αρχών του 20ού αιώνα, συνάδει με έναν τρόπο με την πολυτέλεια που βγάζει ο ζωγραφικός χώρος της Αβόρα και συμβολισμοί του 19ου αιώνα που υπαινίσσονται την ομορφιά σε σχέση με την ψυχρότητα του θανάτου.

Αντίθετα, το κτήριο της «Γκαζονρούζ» ανήκει στην επώνυμη αρχιτεκτονική του μοντέρνου, όπως μας ήρθε, ετεροχρονισμένα, στην Ελλάδα. Κτήριο του Αριστομένη Προβελέγγιου, του 1950, λοιπόν, έχει την ιδιότητα να συνδέεται με την τέχνη και ως κατοικία του ιστορικού της τέχνης Τώνη Σπητέρη και μετέπειτα ατελιέ της γυναίκας του Αννας Σπητέρη και γραφείο του ιδίου.

Εδώ, τα δωμάτια είναι μικρότερα και με πολλά δομικά (έως ανήσυχα) στοιχεία, πόρτες, φεγγίτες, εσωτερικά ντουλάπια, διαφορετικά επίπεδα. Το ίδιο το σπίτι και η δομή του δημιουργούν μια εξαιρετική ατμόσφαιρα, η οποία ταιριάζει με την ομαδική έκθεση των εγκαινίων. Οι καλλιτέχνες Assume Vivid Astro Focus, Mike Bouchet, Ντόρα Οικονόμου, Isabelle Fein, Judith Hopf, Dorota Jurczak, Ryan McLaughlin, Roseline Rannoch, Kirstine Roepstorff και Γιώργος Σαπουτζής συμμετέχουν με έργα που θα μπορούσαν να εντάσσονται οργανικά στο σπίτι, σε αυτή την πρώτη έκθεση.

Σε απόσταση μερικών μέτρων από την «Γκαζονρούζ», το νεοκλασικό της οδού Κυκλάδων 28 στο οποίο ζουν ή εργάζονται καλλιτέχνες, άνοιξε στο κοινό με μια ομαδική, λίγο παρεΐστικη (και καλά κάνει) έκθεση, με την επιμέλεια της Σοφίας Μαυρουδή.

Ο λατινικός τίτλος «Genius loci», που χρησιμοποιεί η έκθεση για να ορίσει την ατμόσφαιρά της, σε σχέση με το πνεύμα του σπιτιού, το οποίο τιμά, τιμάται από τους καλλιτέχνες Χρήστο Δεληδήμο,Φάνη Παπαχρήστου, Δημήτρη Ντοκατζή, Γιάννη Παππά, Γιώργο Νουβάκη, Αντώνη Χουδαλάκη, Βαγγέλη Γκόκα, Βαγγέλη Γεροδήμο και Κώστα Τσώλη.

Η έκθεση, αν και έχει αρκετούς καλούς καλλιτέχνες, όπως για παράδειγμα τον Βαγγέλη Γκόκα ή τον Κώστα Τσώλη, παραμένει αμήχανη ως θεματική οντότητα, διαθέτει ωστόσο τρία έργα που έχουν ενδιαφέρον. Το σχέδιο του Αντώνη Χουδαλάκη, την επιζωγραφισμένη φωτογραφία του Γιάννη Παππά και πάνω από όλα, ένα εξαιρετικό καινούργιο έργο του Δημήτρη Ντοκατζή, το «The day Ι left Vienna».

Η όλη παρουσία του σπιτιού με τα έργα στηρίζει συμβολικά την ανάγκη δημιουργίας μιας νέας γειτονιάς της τέχνης, η οποία μπορεί να αναπτυχθεί στο πλαίσιο των ανθρώπων που ζουν μια κανονική καθημερινότητα. *

• Από τη ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου 2009