Η Ελλάδα της ΕΑΜικής Αντίστασης με το φακό του Μελετζή

Εκθεση φωτογραφιών του Σπύρου Μελετζή από την αντίσταση του ΕΛΑΣ στα βουνά (1942 - 1944), παρουσιάζεται στο Μέγαρο Εϋνάρδου

Η μπάντα του ΕΛΑΣ στις Κορυσχάδες. Ευρυτανία 1944. (Μαέστρος ο Αλέκος Ξένος). Αρχείο Μελετζή

Νοέμβρης του 1944. Ενα μήνα μετά την απελευθέρωση και λίγες μέρες πριν τα γεγονότα του Δεκέμβρη στην Αθήνα, στην οδό Κοραή (στο μέγαρο της Ηλεκτρικής, που ήταν επιταγμένο από τους Γερμανούς ως τον Οκτώβρη 1944), μεγάλες ουρές κόσμου ανέμεναν στη σειρά για να δουν τη φωτογραφική έκθεση του Σπύρου Μελετζή. Μια παρουσίαση, που πραγματοποιήθηκε έπειτα από εντολή της ηγεσίας του ΚΚΕ στον φωτογράφο Σπ. Μελετζή και περιλάμβανε τις φωτογραφίες του από την Αντίσταση του ΕΑΜ στα βουνά, τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, την Κυβέρνηση του Βουνού, τις οργανώσεις που είχαν επίσης μεγάλη δραστηριότητα, την ΕΠΟΝ... Φωτογραφίες νωπές ακόμη, από την τιτάνια προσπάθεια του λαού μας να αποτινάξει τους κατακτητές, γεμάτες από τον αγώνα του, την ελπίδα του, τη θέλησή του για λαϊκή κυριαρχία και μια δίκαιη κοινωνία. Η έκθεση έκλεισε ξαφνικά με τα γεγονότα του Δεκέμβρη. Από το 1944, αυτά τα έργα θεωρούνταν χαμένα. Μόλις το 1988 έγινε γνωστή η ύπαρξή τους, ενώ η πρώτη παρουσίασή τους μετά το '44, πραγματοποιήθηκε πέρυσι στη Βαλένθια - με προσθήκη και άλλων αντιστασιακών φωτογραφιών του Μελετζή - για να ακολουθήσει η Θεσσαλονίκη και αυτές τις μέρες η Αθήνα.

«Σπύρος Μελετζής. Η Αντίσταση στα βουνά, 1942 - 1944», είναι ο τίτλος της έκθεσης του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, που φιλοξενείται στο Μέγαρο Εϋνάρδου (Αγίου Κωνσταντίνου 20 - δίπλα στο Εθνικό Θέατρο) και συμπίπτει με τα πέντε χρόνια από το θάνατο του μεγάλου μας φωτογράφου. Εως 19/10, εκτίθενται 190 φωτογραφίες που τράβηξε ο Σπ. Μελετζής στο διάστημα 1942 - 1944 και είναι τυπωμένες από τον ίδιο (κάποιες το 1944 και κάποιες τη δεκαετία του '70). Προέρχονται από το Αρχείο Σπύρου Μελετζή και το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη και παρουσιάζονται σε επιμέλεια των: Nicols Sanchez Dur και Νίνας Κασσιανού. Η έκθεση αποτελεί παραγωγή του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Βαλένθια και πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

«Μουσείο» των αγώνων του λαού μας

Πορεία προς τα Φουρνά για τα τρίχρονα του ΕΑΜ (Σεπτέμβρης 1944). Αρχείο Μελετζή

Η φωτογραφία στάθηκε για τον Σπ. Μελετζή, το μεγάλο σχολειό της ζωής του. Το έργο του, τεράστιο, «μουσείο της εργατιάς, της αγροτιάς, των αγώνων του λαού, όλης της Ελλάδας», όπως το χαρακτήρισαν. Πρωτομάστορας και ποιητής της τέχνης της φωτογραφίας, επίσημος φωτογράφος της Εθνικής Αντίστασης κατέγραψε με το φακό του τα όνειρα, τις ελπίδες, τους αγώνες, τους καημούς και τις προσδοκίες των Ρωμιών, διασώζοντας μέχρι τις μέρες μας, σε άσπρο και μαύρο, μια Ελλάδα με πολλά χρώματα. Με το βλέμμα της ψυχής του, απαθανάτισε το λαό μας και τον αγώνα του για μια Ελλάδα λεύτερη.

Αν και η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία ξεκινά από τα νεανικά του χρόνια, τα έργα που θα τον αναδείξουν και θα τον καθιερώσουν ως έναν από τους σπουδαιότερους φωτογράφους μας, είναι οι στιγμές που ο Σπ. Μελετζής αποτυπώνει με το φακό του την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης. Η γερμανική σημαία που κυματίζει στην Ακρόπολη, οι άνθρωποι που πεθαίνουν στους δρόμους της Αθήνας, οι ΕΑΜίτες αντάρτες που αγωνίζονται στα βουνά της Ελλάδας, η Απελευθέρωση, είναι μερικά από τα θέματα των φωτογραφιών του, οι οποίες διακρίνονται όχι μόνο για την ιστορική σημασία τους, αλλά και για την υψηλή αισθητική τους.

Στις αρχές του 1942, ο Σπ. Μελετζής πάει στον Ολυμπο, στο χωριό Καρυές και φωτογραφίζει αντάρτικες ομάδες, καθώς και λοχαγούς του ΕΛΑΣ. Τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο του 1942, ταξιδεύει στην Πελοπόννησο με αποστολή, που του είχε αναθέσει η οργάνωση του ΕΑΜ της Αθήνας, να φέρει τρόφιμα στην πρωτεύουσα. Από τις φωτογραφίες του ταξιδιού, ήταν και εκείνη της Αννέτας, της πρώτης αντάρτισσας που είχε βγει στα βουνά της περιοχής. Το Φλεβάρη του '44, το ΠΓ του ΚΚΕ τού στέλνει το μήνυμα: «Σπύρο, έλα στο βουνό, εκεί που χτίζεται η Νέα Ελλάδα». Το «σαΐνι», όπως ήταν το παρατσούκλι του, παίρνει τη μηχανή του, 332 φιλμ και ανεβαίνει στη Βίνιανη, όπου και στήνει το εργαστήριό του. Εκεί απαθανάτισε το έπος της Εθνικής Αντίστασης και έκανε πραγματικότητα το όνειρό του, να φωτογραφίσει τον Αρη.

Μετακίνηση στρατιωτών του ΕΛΑΣ από Πετρίλια προς Φουρνά (1944). Αρχείο Μελετζή

Η απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτώβρη του 1944, θα βρει τον Σπ. Μελετζή στα βουνά της Ρούμελης. Το 1996, σε εκδήλωση προς τιμήν του στη Ρεντίνα Καρδίτσας, θυμόταν: «Συνάντησα μια Ρουμελιώτισσα γερόντισσα, που κουβαλούσε εφόδια για τους αντάρτες. Οταν τη ρώτησα, πώς μπορεί να είναι ζαλωμένη με ένα τόσο βαρύ φορτίο, πήρα μιαν απάντηση: "Αγώνας είναι αυτός συναγωνιστή, άμα κερδίσουμε, τα κερδίζουμε όλα. Αμα τα χάσουμε, τα χάνουμε όλα". Τότε είδα αυτήν τη γερόντισσα, σα γίγαντα μπροστά μου και άρχισα να σκέφτομαι ότι οι φωτογραφίες που έπρεπε να τραβήξω, έπρεπε να έχουν την αγωνία, την πίστη, την ελπίδα και τη λεβεντιά αυτού του λαού».

Πολύτιμη κληρονομιά

Η έκθεση της οδού Κοραή το 1944, με τις 150 φωτογραφίες από την Αντίσταση, ήταν ένα δυνατό ξάφνιασμα που βάσταξε μόλις 9 μέρες. Οι προθεσμίες, που έθεσε τότε η ηγεσία του ΚΚΕ στον Σπ. Μελετζή για την παρουσίασή της, ήταν ασφυκτικά πιεστικές. Το στήσιμό της έγινε σε χρόνο ρεκόρ, ενώ σημαντική ήταν η βοήθεια συναγωνιστών του, που μαζί είχαν δουλέψει στα βουνά και γνώριζαν σχετικά τα θέματα.

«Οσοι την είδαν - ανέφερε ο Νίκος Καραντηνός - έτριβαν τα μάτια τους, γνωρίζοντας μια Ελλάδα της Αντίστασης με το φωτογραφικό μάτι του Σπύρου Μελετζή. Ολο αυτό το υλικό το υπερασπίστηκε, το έκρυψε στα φυλλοκάρδια του και μας το παρέδωσε ως παρακαταθήκη για κληρονομιά». Η έκθεση κράτησε μόνον 9 ημέρες, γιατί ακολούθησαν τα Δεκεμβριανά. Ο φωτογράφος, που κατά τη διάρκεια της Μάχης της Αθήνας θα προσπαθήσει να φωτογραφίσει, θα συλληφθεί με τη φωτογραφική μηχανή του από τους Ριμινίτες. Αρχικά, οδηγήθηκε στο Γουδί και μετά στην Ελ Ντάμπα της Αιγύπτου. Με την επιστροφή του στην Αθήνα αναζήτησε την έκθεση στην αίθουσα της οδού Κοραή, χωρίς να βρει ή να μάθει τίποτε σχετικά με την τύχη της.

Ο Βάλιας Σεμερτζίδης ζωγραφίζει τον μαυροσκούφη Λέοντα (Βίνιανη 1944). Πίσω αριστερά όρθιος ο Αρης Βελουχιώτης. Αρχείο Μελετζή

Οι φωτογραφίες της έκθεσης, εντοπίστηκαν ύστερα από πολλά χρόνια. Μετά το θάνατο του μεγάλου μας χαράκτη Τάσσου Αλεβίζου, το 1985, η σύντροφός του Λουκία Μαγγιώρου, τις βρήκε φυλαγμένες στο εργαστήριό του. Τις παρέδωσε στο Μουσείο Μπενάκη και από τότε βρίσκονται στο Φωτογραφικό Αρχείο του Ιδρύματος. Λίγες από αυτές, πολύ πιθανό να έχουν τυπωθεί από τον Σπ. Μελετζή, στο βουνό.

Τον Ιούλη του 1945, ο Σπ. Μελετζής έθαψε στο σπίτι του για να τα διασώσει, 2.200 περίπου φιλμ από την Αντίσταση και τα Δεκεμβριανά. Τριάντα χρόνια αργότερα, με μεγάλη αγωνία για το τι είχε απομείνει, ξανάβγαλε στο φως όλον αυτόν το θησαυρό ανέπαφο και τον παρέδωσε στη Νεοελληνική Ιστορία. Οι φωτογραφίες αυτές περιλαμβάνονται στο πρώτο του βιβλίο, «Με τους Αντάρτες στα βουνά».

Για την πορεία της ζωής του, ο Σπ. Μελετζής ανέφερε σε εκδήλωση που οργάνωσε προς τιμήν του ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Δημοσιογράφων Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης 1941 - '44, το 1992: «Το 1942 βρέθηκα στον κάτω Ολυμπο και ήρθα σε άμεση επαφή κοντά στο χωριό Καρυά με τους αρχηγούς των πρώτων αντάρτικων ομάδων του ΕΛΑΣ. Τόση ήταν η συγκίνηση που ένιωσα και τόσο γοητεύτηκα που πήρα την απόφαση, αν θα μπορούσα, και εγώ να ανέβαινα στο βουνό και να ζούσα αυτή την αντάρτικη ζωή που ήταν γεμάτη λεβεντιά και αντρειοσύνη.

Στις αρχές του 1944 πήρα μια ειδοποίηση από την Κεντρική Επιτροπή, που μου έλεγε να ετοιμαστώ όσο μπορούσα πιο γρήγορα γιατί θα ανέβαινα στο βουνό, στην Ελεύθερη Ελλάδα, ως ο επίσημος φωτογράφος της Εθνικής μας Αντίστασης... Σήμερα έχω βεβαιωθεί πως ήταν σωστές οι ενέργειές μου στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας, αλλά και όλη η μετέπειτα πορεία της ζωής μου, που μπόρεσα να φυλάξω και να διασώσω όλο αυτό το μοναδικό, ιστορικό και ανεπανάληπτο υλικό της Εθνικής μας Αντίστασης, το οποίο θα μείνει παντοτινή κληρονομιά στο λαό μας και δίδαγμα μεγάλο στις μελλοντικές γενιές μας».

Αυτοδιοίκηση. Συνέλευση χωρικών στο χωριό Βλάση (κοντά στα Πετρίλια). 1944. Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

Το πυροβολικό στη δράση. Ανατίναξη του σιδηροδρομικού σταθμού Καΐτσας στη Θεσσαλία (1944). Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

Μάχη της σοδειάς. Θεσσαλία 1944. Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

Ο Β. Σεμερτζίδης ζωγραφίζει πορτρέτο αντάρτη στη Βίνιανη. 1944. Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

Ηλ. ΜΟΡΤΟΓΛΟΥ,
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 28 Σεπτέμβρη 2008

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

12/11/2006

-- Ζει μέσα από το έργο του

16/11/2003

-- Εργο πολύτιμο και μοναδικό

18/8/1996

-- (2ο) Το κάλεσμα της Εθνικής Αντίστασης έφτασε

18/8/1996

-- (3ο) Το έργο του είναι μοναδικό

6/8/1996

-- Φωτογράφισε το χτίσιμο της νέας Ελλάδας

Φωτογράφος γιγάντων

ΟΙ «ΑΝΤΑΡΤΕΣ» ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΕΤΖΗ ΣΕ ΝΕΑ ΕΚΘΕΣΗ

Της Παρασκευής Κατημερτζή, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2008

Το μεγαλείο και η καθημερινότητα των ανταρτών, απλών παιδιών του λαού που οι περιστάσεις ανέδειξαν σε ήρωες, σφραγίζουν τις φωτογραφίες του Σπύρου Μελετζή. Ο φωτογράφος της Εθνικής Αντίστασης, τον Φεβρουάριο του 1944 πήρε το τρένο για τη Λάρισα, εφοδιασμένος με ψεύτικα χαρτιά και μια ρόλεϊ-φλεξ. Ταξίδευε ως έμπορος από τον Πειραιά ως Παρασκευάς Οικονομίδης. Στην Αγόριανη πήδηξε απ΄ το τρένο και με τη βοήθεια κάποιων συνδέσμων έφτασε στη Βίνιανη της Ευρυτανίας, την πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας και άρχισε να φωτογραφίζει τη ζωή των ανταρτών και των χωρικών.

Εκατόν σαράντα φωτογραφίες σταχυολογήθηκαν από δύο αρχεία: το προσωπικό αρχείο του Μελετζή που περιλαμβάνει περίπου 60.000 αρνητικά (3.000 με θέμα τους αντάρτες) και το αρχείο του Μουσείου Μπενάκη. Κάποιες φωτογραφίες που τύπωσε ο ίδιος για μια βραχύβια έκθεση στην Αθήνα του 1944- στα γραφεία του ΕΑΜ, που διακόπηκε την ένατη ημέρα όταν ξέσπασαν τα Δεκεμβριανά- περιλαμβάνονται στην έκθεση που παρουσιάζει το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης, σε επιμέλεια της Νίνας Κασσιανού και του Ισπανού Νικολά Σάντσεζ Ντουρά, που παρουσίασαν πρόσφατα το υλικό στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Βαλέντσια.

Το 1942, δεινός ορειβάτης καθώς ήταν, με ένα μόνο φιλμ και με δανεική μηχανή είχε ανέβει στον Όλυμπο και φωτογράφισε τους πρώτους αντάρτες. «Πώς να τους φωτογραφίσω. Τους κοίταζα και δεν τους χόρταινα. Καμάρωνα τη λεβεντιά τους! Μα, εκείνο που μου έκανε πιο πολύ εντύπωση ήταν οι γενειάδες τους, έτσι όπως κατρακυλούσαν σαν αφρισμένοι καταρράκτες πάνω στα στήθια τους». Σώθηκαν μόνο τρεις από αυτές τις φωτογραφίες. Το 1943 τον βρήκε στα βουνά της Αρκαδίας και στην Τριφυλία. Εκεί συνάντησε και την πρώτη γυναίκα αντάρτισσα, την Αννέτα.

Με τους αντάρτες της Θεσσαλίας και της Ευρυτανίας έζησε αρκετούς μήνες και τους απαθανάτισε στις ηρωικές και αντιηρωικές στιγμές τους. Δημιούργησε έναν τύπο με έμφαση στο «ηρωικό μεγαλείο που κυριαρχούσε και λαμποκοπούσε στα μάτια των ανταρτών». Με τον φακό στραμμένο χαρακτηριστικά από κάτω προς τα πάνω, ώστε η μορφή να παίρνει ηρωικές διαστάσεις, δύναμη, ανάταση, φωτογράφισε συνεδριάσεις της κυβέρνησης του βουνού, λαϊκά δικαστήρια, παρελάσεις, γλέντια, την πρώτη ψηφοφορία γυναικών, τον Άρη Βελουχιώτη κ.ά., στιγμές δουλειάς και ανάπαυσης, όπως το «ξεψείριασμα», που μαρτυρούν τις δυσκολίες της ζωής στο βουνό.

Οι τελευταίες φωτογραφίες είναι από τη Μάχη της Αθήνας τον Δεκέμβριο του ΄44. Ο Μελετζής δεν φωτογράφισε τον εμφύλιο πόλεμο.

Στη μάχη που δόθηκε για την κατάληψη του Συντάγματος Μακρυγιάννη συνελήφθη. Στάλθηκε εξόριστος στην Αίγυπτο και μετά το 1948 επέστρεψε. Άρχισε να φωτογραφίζει τοπία, χωριά, πρόσωπα, δίνοντας έμφαση στη χαρά της ζωής, το κέφι και διανθίζοντάς το με κάποια ρομαντική νότα. Αυτή ήταν η σφραγίδα της ματιάς του. Το πρώτο μεγάλο λεύκωμα με τους αντάρτες άργησε να κυκλοφορήσει- μετά τη χούντα. Ο Μελετζής τιμήθηκε για το έργο του, αναγνωρίσθηκε η προσφορά του στη διάσωση της Ιστορίας και την τέχνη και πέθανε το 2003 σε ηλικία 97 χρόνων.

ΙΝFΟ

«Σπύρος Μελετζής, η Αντίσταση στα βουνά 1942-1944» στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης- Μέγαρο Εϋνάρδου (Αγ.
Κωνσταντίνου 20, τηλ. 210-3234.267). Έως 19 Οκτωβρίου.

Αντάρτες στον φακό του Σπύρου Μελετζή

Βίνιανη 1944: Ο Βάλιας Σεμερτζίδης ζωγραφίζει τον μαυροσκούφη Λέοντα. Πίσω αριστερά, ο Αρης Βελουχιώτης. ΑΡΧΕΙΟ ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΕΤΖΗ

Ανοίγει σήμερα η έκθεση του φωτογράφου της Αντίστασης στο Μέγαρο Εϋνάρδου

ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή, 26 Σεπτεμβρίου 2008

Σημαντικά κομμάτια της ελληνικής ιστορίας εικονογραφημένα από έναν ιδιαίτερο φακό. Η έκθεση «Σπύρος Μελετζής. Η Αντίσταση στα βουνά, 1942-1944» ανοίγει σήμερα και θα διαρκέσει ως τις 19 Οκτωβρίου στο Μέγαρο Εϋνάρδου. Η έκθεση αυτή του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) αποτελεί παραγωγή του Μuseu Valencia de la illustracio i de Μodernitat (ΜuVΙΜ, Βαλένθια, Ισπανία) που πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του Αthens Ρhoto Festival 2008. Περιλαμβάνονται 190 φωτογραφίες που τράβηξε ο Μελετζής (1906-2003) το διάστημα 1942-1944 και είναι τυπωμένες από τον ίδιο προσδίδοντας ιδιαίτερα συγκινησιακό τόνο στην έκθεση. Οι εικόνες του από την Αντίσταση, που εκτέθηκαν για πρώτη φορά στην οδό Κοραή στα γραφεία του ΕΑΜ αμέσως μετά την Απελευθέρωση (Νοέμβριος 1944), επανεκτίθενται ύστερα από περίπου 50 χρόνια. Προσφάτως παρουσιάστηκαν και στο προαναφερθέν Μουσείο της Βαλένθια κάνοντας ιδιαίτερη αίσθηση.

Οι πρώτες φωτογραφίες του στο αντάρτικο χρονολογούνται τον Αύγουστο του 1942, κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στον Ολυμπο, και οι επόμενες στην Πελοπόννησο τον Σεπτέμβριο του 1943. Τον Φεβρουάριο του 1944, ως επίσημος πλέον φωτογράφος του ΕΑΜ, οργανώνει το τρίτο και τελευταίο ταξίδι του στα βουνά (Ευρυτανία και Θεσσαλία) με στόχο να πραγματοποιήσει, όπως ο ίδιος αναφέρει, « το μεγάλο χρέος μου: να απαθανατίσω τον αγώνα του ελληνικού λαού που αγωνιζόταν για το ξεσκλάβωμα της Ελλάδας ».

Η πίστη του στον αγώνα οδήγησε τον Μελετζή να αποτυπώσει « το ηρωικό μεγαλείο που κυριαρχούσε και λαμποκοπούσε στα μάτια των ανταρτών ». Η ηρωική μορφή- ο τύπος του ήρωα πολεμιστή ως έμβλημα μεγαλείου και δύναμης- αποδόθηκε ιδανικά από τον ίδιο, ο οποίος δεν δίστασε σε αρκετές λήψεις να εμπλουτίσει αυτή την ιδέα με στοιχεία ρητορικής έξαρσης που δένουν αρμονικά με τα θέματά του. Την επιμέλεια της έκθεσης συνυπογράφουν ο Νικολά Σάντσεζ Ντουρά και η Νίνα Κασσιανού και οι εικόνες προέρχονται από το αρχείο Σπύρου Μελετζή και το Μουσείο Μπενάκη.

Αγίου Κωνσταντίνου 20, τηλ. 210

3234.267. Ωρες λειτουργίας: ΤρίτηΚυριακή 10.00-14.00, Τρίτη- Πέμπτη 18.00-20.00.

Φωτογραφίες με ιστορικό χρέος

Εκθεση Σπύρου Μελετζή στο Μέγαρο Εϋνάρδου

Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2008

Οι χαρακτηριστικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες με αντάρτες και αντάρτισσες, που ανεβαίνουν στα βουνά, είναι έργα του Σπύρου Μελετζή (1906-2003).

Εκατόν ενενήντα απ' αυτές, που τραβήχτηκαν από τον επίσημο φωτογράφο της Εθνικής Αντίστασης, θα εκτεθούν από 26 Σεπτεμβρίου ώς 19 Οκτωβρίου στο Μέγαρο Εϋνάρδου, που ανήκει στο Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης (Αγίου Κωνσταντίνου 20 και Μενάνδρου).

Η έκθεση, σε επιμέλεια των Nicolas Sanchez Dura και Νίνας Κασσιανού, έχει τον τίτλο «Σπύρος Μελετζής, Αντίσταση στα βουνά, 1942-1944», και περιλαμβάνει φωτογραφίες που τράβηξε ο Ιμβριώτης φωτογράφος κατά το διάστημα 1942-1944. Προέρχονται από το δικό του αρχείο και το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.

Αριστερά: ο Βάλιας Σεμερτζίδης ζωγραφίζει τον καπετάν Μπουκουβάλα του ΕΛΑΣ. Δεξιά: ο Σπύρος Μελετζής σε μία αυτοπροσωπογραφία του

Η έκθεση είναι μία παραγωγή του Museu Valencia de la il-lustracio i de Modernitat-MuVIM και του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του Athens Photo Festival 2008.

Οι πρώτες φωτογραφίες του Σπύρου Μελετζή με θέμα το αντάρτικο χρονολογούνται από τον Αύγουστο του 1942, κατά τη διάρκεια της πορείας του στον Ολυμπο. Οι δεύτερες έγιναν στην Πελοπόννησο τον Σεπτέμβριο του 1943. Εναν χρόνο μετά, τον Φεβρουάριο του 1944, ως επίσημος πλέον φωτογράφος του ΕΑΜ, οργανώνει το τρίτο του ταξίδι στα βουνά, συγκεκριμένα στην Ευρυτανία και τη Θεσσαλία, με στόχο να φέρει εις πέρας, όπως αναφέρει ο ίδιος, «το μεγάλο χρέος μου, να απαθανατίσω τον αγώνα του ελληνικού λαού, που αγωνιζόταν για το ξεσκλάβωμα της Ελλάδας».

Ο Σπύρος Μελετζής γεννήθηκε στην Ιμβρο το 1906. Εκεί τελείωσε το δημοτικό και το σχολαρχείο. Οταν το νησί του παραχωρήθηκε στους Τούρκους, κατέφυγε στην Αλεξανδρούπολη κι από κει στην Αθήνα. Στην τέχνη τού σκοτεινού θαλάμου μυήθηκε από άξιους δασκάλους-καλλιτέχνες, όπως τον φωτογράφο των ανακτόρων Μπούκα και τον Γεραλή.

Την πρώτη του έκθεση με θέμα τη φύση της Ηπείρου την τόλμησε το 1938, στην πόλη των Ιωαννίνων. Μεταφέρθηκε στην Αθήνα, όπου εντυπωσίασε και απέσπασε επαινετικές κριτικές.

Στη συνέχεια, ο Μελετζής ταυτίστηκε με την Αντίσταση του ελληνικού λαού, φωτογραφίζοντας χαρακτηριστικές ιστορικές στιγμές, όπως την ίδρυση της ΠΕΕΑ, το Γενικό Στρατηγείο, τη Σχολή της Ρεντίνας, τις εργασίες του Εθνικού Συμβουλίου στις Κορυσχάδες.

Μετά τον πόλεμο συνεργάζεται με το ίδρυμα «Βασιλεύς Παύλος», για το οποίο φωτογραφίζει το Αγιον Ορος, τον Ολυμπο, τα Τέμπη, τις Κυκλάδες. Επί υπουργίας Κωνσταντίνου Καραμανλή τού ανατίθεται η φωτογράφηση όλων των δημόσιων έργων. Από το 1960 στρέφεται στη φωτογράφηση αρχαιοτήτων (αγαλμάτων, αρχαιολογικών χώρων, βυζαντινών μνημείων) και σε συνεργασία με την Ελένη Παπαδάκη συμμετέχει στην έκδοση οδηγών για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και για τους αρχαιολογικούς χώρους των Δελφών, της Ολυμπίας, της Επιδαύρου, της Κορίνθου, των Μυκηνών, της Ρόδου.

Κορυφαίες στιγμές τής σταδιοδρομίας του θεωρούνται η προσωπική του έκθεση με θέμα την Ελλάδα στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Βιέννης (1993) και η τιμητική διάκριση με τον Σταυρό του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (1995). Εξέδωσε τα λευκώματα: «Με τους αντάρτες στα βουνά» (1974), ένα βιβλίο με θέμα τον Ολυμπο (1987) και την «Ιμβρο», με τη συνεργασία των ανιψιών του, Μαριάννας Αγγελοπούλου και Ελένης Αιματίδου-Αργυρίου (1997).

Ωρες λειτουργίας: Τρίτη έως Κυριακή 10 π.μ.-2 μ.μ., Τρίτη και Πέμπτη 6-8 μ.μ.

* Στις 18 Οκτωβρίου, το Κέντρο Ερευνας Νεοελληνικής Ιστορίας του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου διοργανώνει στην αίθουσα Καράγιωργα ΙΙ (Πάντειο) ημερίδα με θέμα: «Η φωτογραφία στον Ισπανικό Εμφύλιο και την Ευρωπαϊκή Αντίσταση, 1936-1945». Συμμετέχουν ομιλητές από την Αγγλία, τη Γιουγκοσλαβία, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία. *