Showing posts with label ΥΠΠΟ. Show all posts
Showing posts with label ΥΠΠΟ. Show all posts

Sunday, January 31, 2010

Ο εικαστικός λαβύρινθος του ΥΠΠΟ

Το ερώτημα αν επιχορηγείται ένας καλλιτέχνης προσωπικά για να παραγάγει ένα φιλόδοξο έργο, για να συμμετάσχει σε μια διεθνή έκθεση ή για να εκδώσει έναν κατάλογο με τη δουλειά του είναι σύνθετο. Ως έχουν τα πράγματα, επιχορηγούνται κάποιοι. Ακριβέστερα, δεν είναι αδύνατον να επιχορηγηθεί κάποιος και καλλιτέχνες έχουν λάβει ενισχύσεις κατά καιρούς. Απλώς, υπόκειται στις πάγιες περιπλοκές που έχουν χαρακτηρίσει το υπουργείο Πολιτισμού εδώ και χρόνια. Καθ΄ ύλην αρμόδια να εισηγηθεί μια τέτοια επιχορήγηση για έναν καλλιτέχνη είναι η Διεύθυνση Εικαστικών Τεχνών του ΥΠΠΟ, όπου ο καλλιτέχνης θα έπρεπε να απευθύνει το αίτημά του, ωστόσο το πώς ακριβώς απευθύνεται το αίτημα, σε ποιους χρόνους, με ποια μορφή κτλ. δεν είναι ούτε σαφή ούτε γνωστά στην εικαστική κοινότητα. Και, φυσικά, κυριαρχεί πάντοτε η αίσθηση ότι κάποιον πρέπει να γνωρίζεις, όχι απαραιτήτως επειδή έτσι θα εξασφαλίσεις την επιχορήγηση, αλλά επειδή τουλάχιστον έτσι θα ανακαλύψεις πιθανώς ποιος είναι αρμόδιος και πώς πρέπει να του απευθυνθείς. Φυσικά, στη συνέχεια ο αρμόδιος θα αποδειχθεί ότι δεν γνωρίζει και τόσο καλά το θέμα, οι καθυστερήσεις θα είναι μεγάλες, θα αλλάξουν και δυο-τρεις θέσεις, θα εξαγγελθεί αλλαγή στο σύστημα που δεν γνώριζες και θα χρειαστούν μήνες για να αντικατασταθεί με ένα νέο σύστημα που επίσης δεν γνωρίζεις και πάει λέγοντας. Ακόμη και αν εγκριθεί η επιχορήγηση, συνηθέστατα θα είναι αφότου έχει παρέλθει ο λόγος για τον οποίον τη χρειαζόσουν και είτε θα έχεις βρει άλλον τρόπο να καλύψεις τα έξοδα είτε θα τα έχεις παρατήσει. Γι΄ αυτό και πολλοί καλλιτέχνες καταλήγουν να απευθύνονται σε ιδιωτικά κοινωφελή ιδρύματα, τα οποία εφαρμόζουν ασφαλώς σαφή και ορθολογική πολιτική, όπως είναι το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το Ιδρυμα Αλέξανδρος Ωνάσης ή το Ιδρυμα Ι. Φ. Κωστοπούλου.

Η διεθνής πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Πάμπολλες χώρες (Γερμανία, Ισπανία, Νορβηγία, Βέλγιο, Μ. Βρετανία, Γαλλία, Φινλανδία, Δανία, Πορτογαλία, Ολλανδία, Ελβετία, Κύπρος, Μεξικό, ΗΠΑ, Καναδάς κ.ά.) έχουν θεσπίσει ειδικές διαδικασίες για το πώς ένας καλλιτέχνης μπορεί να επιχορηγηθεί από δημόσιες πηγές. Συνήθως το ίδιο το ΥΠΠΟ δεν κατανέμει κονδύλια απευθείας, όπως κάνει ενίοτε το δικό μας. Θεσπίζει ένα ίδρυμα, με συγκεκριμένο ετήσιο προϋπολογισμό, και το στελεχώνει με ειδικούς, οι οποίοι δημοσιοποιούν σειρά ακριβών οδηγιών για το πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις ένας καλλιτέχνης (αλλά, παρεμπιπτόντως, και ένας φορέας από την ίδια χώρα ή από άλλη) μπορεί να ζητήσει επιχορήγηση. Αν πληροί τις προϋποθέσεις, επιχορηγείται. Και γι΄ αυτόν, κυρίως, τον λόγο οι διεθνείς εκθέσεις, αλλά και η διεθνής κριτική και η κυοφορούμενη ιστορία της τέχνης, είναι γεμάτες καλλιτέχνες από όλες αυτές τις χώρες, όχι όμως από την Ελλάδα. (Για να αρχίσουμε καν να μιλούμε για την αξία ενός καλλιτέχνη, πρέπει πρώτα από όλα να είναι παρών.)

Για να το ξεκαθαρίσουμε: δεν είναι δουλειά των κρατικών επιχορηγήσεων σε καμία χώρα που σέβεται τον εαυτό της να αποτελούν δεκανίκι για οποιονδήποτε θέλει να είναι καλλιτέχνης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κράτος δεν στηρίζει την καλλιτεχνική παραγωγή με τρόπο που να προάγει μια συγκεκριμένη πολιτιστική πολιτική: ενισχύει καλλιτέχνες να συμμετάσχουν σε μεγάλες διεθνείς μπιενάλε, χρηματοδοτεί προγράμματα ανταλλαγής μεταξύ χωρών, υποστηρίζει την έρευνα ξένων επιμελητών και ιστορικών στη χώρα του ή δικών του σε άλλες χώρες, οικοδομεί εργαστήρια τα οποία διαθέτει σε νέους καλλιτέχνες με χαμηλό κόστος, στηρίζει οικονομικά την έκδοση μη εμπορικών αλλά χρήσιμων βιβλίων και τη δημιουργία ερευνητικών ψηφιακών αρχείων κτλ. Οι περισσότερες χώρες έχουν ακριβή και αποτελεσματικά συστήματα για την επίτευξη τέτοιων στόχων. Εμείς όχι, και θα έπρεπε.

Wednesday, February 18, 2009

ΥΠΠΟ... χρηματοδότηση των εικαστικών


Από παλιότερη κινητοποίηση των εικαστικών καλλιτεχνών
Σε οικονομικό αδιέξοδο βρίσκεται το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (ΕΕΤΕ), που αριθμεί 5.000 μέλη, λόγω της υποχρηματοδότησής του από το ΥΠΠΟ. Ο προϋπολογισμός που ενέκρινε το ΥΠΠΟ είναι 200.000 ευρώ, ποσό που δεν επαρκεί ούτε για τις μισές ανελαστικές δαπάνες του φορέα, ενώ ύστερα από συνεχείς πιέσεις και αγώνες, με την έκτακτη επιχορήγηση των 150.000 ευρώ για το 2008, καλύφθηκε μέρος μόνο παλαιότερων χρεών (μεγάλες εκθέσεις στο Γκάζι, εκθέσεις Νέων και Χαρακτικής, συνέδριο για την Τέχνη στο δημόσιο χώρο, κ.ά.).

Προκειμένου να καλυφθούν οι πάγιες δαπάνες του ΕΕΤΕ και οι προγραμματισμένες δράσεις του, οι εικαστικοί - όπως ομόφωνα αποφάσισαν σε πρόσφατη Γενική Συνέλευση - ζητούν 1.192.000 ευρώ για τον προϋπολογισμό του 2009, επαναθέτοντας το αίτημα για χρηματοδότηση του Πολιτισμού με 2% από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.

Οπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το ΔΣ του Επιμελητηρίου, «τη στιγμή που δίνονται ποσά πολύ μεγαλύτερα για ιδιωτικές εικαστικές διοργανώσεις ολιγοήμερες και προκλητικά δίνονται για "διαφήμιση" εκδηλώσεων βιτρίνας αστρονομικά ποσά, διαφαίνεται προκλητικά εκ μέρους του ΥΠΠΟ η απαξίωση των εικαστικών καλλιτεχνών της χώρας, που μοχθούν να προβάλουν, με προσωπική προσφορά και αυταπάρνηση, τη σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα και το εξωτερικό».

«Είναι επιτακτική η ανάγκη μαχητικής κινητοποίησης όλων των μελών, προκειμένου το ΕΕΤΕ να αναπτύξει τη δυναμική του και να υλοποιήσει τους στόχους του: Ανάπτυξη των εικαστικών τεχνών και τη διήθησή τους μέσα στην ελληνική κοινωνία. Προβολή και στήριξη της σύγχρονης ελληνικής τέχνης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και επικοινωνία με τους δημιουργούς άλλων χωρών. Στήριξη των εικαστικών στο έργο τους, προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων τους, διασφάλιση της ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής περίθαλψης και πλήρης συνταξιοδότησή τους».

«Ο πολιτισμός και η Τέχνη», καταλήγει το ΕΕΤΕ, «είναι υποχρέωση του κράτους, το οποίο οφείλει να δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη ανάπτυξή τους».

ΥΠΠΟ... χρηματοδότηση των εικαστικών


Από παλιότερη κινητοποίηση των εικαστικών καλλιτεχνών
Σε οικονομικό αδιέξοδο βρίσκεται το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (ΕΕΤΕ), που αριθμεί 5.000 μέλη, λόγω της υποχρηματοδότησής του από το ΥΠΠΟ. Ο προϋπολογισμός που ενέκρινε το ΥΠΠΟ είναι 200.000 ευρώ, ποσό που δεν επαρκεί ούτε για τις μισές ανελαστικές δαπάνες του φορέα, ενώ ύστερα από συνεχείς πιέσεις και αγώνες, με την έκτακτη επιχορήγηση των 150.000 ευρώ για το 2008, καλύφθηκε μέρος μόνο παλαιότερων χρεών (μεγάλες εκθέσεις στο Γκάζι, εκθέσεις Νέων και Χαρακτικής, συνέδριο για την Τέχνη στο δημόσιο χώρο, κ.ά.).

Προκειμένου να καλυφθούν οι πάγιες δαπάνες του ΕΕΤΕ και οι προγραμματισμένες δράσεις του, οι εικαστικοί - όπως ομόφωνα αποφάσισαν σε πρόσφατη Γενική Συνέλευση - ζητούν 1.192.000 ευρώ για τον προϋπολογισμό του 2009, επαναθέτοντας το αίτημα για χρηματοδότηση του Πολιτισμού με 2% από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.

Οπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το ΔΣ του Επιμελητηρίου, «τη στιγμή που δίνονται ποσά πολύ μεγαλύτερα για ιδιωτικές εικαστικές διοργανώσεις ολιγοήμερες και προκλητικά δίνονται για "διαφήμιση" εκδηλώσεων βιτρίνας αστρονομικά ποσά, διαφαίνεται προκλητικά εκ μέρους του ΥΠΠΟ η απαξίωση των εικαστικών καλλιτεχνών της χώρας, που μοχθούν να προβάλουν, με προσωπική προσφορά και αυταπάρνηση, τη σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα και το εξωτερικό».

«Είναι επιτακτική η ανάγκη μαχητικής κινητοποίησης όλων των μελών, προκειμένου το ΕΕΤΕ να αναπτύξει τη δυναμική του και να υλοποιήσει τους στόχους του: Ανάπτυξη των εικαστικών τεχνών και τη διήθησή τους μέσα στην ελληνική κοινωνία. Προβολή και στήριξη της σύγχρονης ελληνικής τέχνης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και επικοινωνία με τους δημιουργούς άλλων χωρών. Στήριξη των εικαστικών στο έργο τους, προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων τους, διασφάλιση της ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής περίθαλψης και πλήρης συνταξιοδότησή τους».

«Ο πολιτισμός και η Τέχνη», καταλήγει το ΕΕΤΕ, «είναι υποχρέωση του κράτους, το οποίο οφείλει να δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη ανάπτυξή τους».

Friday, October 31, 2008

«Ψηφιακή κληρονομιά»... με «ΣΔΙΤ»


Ο αρχαιολογικός χώρος Πετρών, στο Αμύνταιο
Ενταγμένο στην απαίτηση της ΕΕ για επιτάχυνση των διαδικασιών ψηφιοποίησης πολιτιστικού υλικού (μουσείων, βιβλιοθηκών, αρχείων κλπ), ως ένα ακόμη πεδίο κερδοφορίας του κεφαλαίου, ήταν το συνέδριο με θέμα «Η ψηφιακή κληρονομιά στο νέο περιβάλλον γνώσης», που διοργάνωσε χτες η Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων του ΥΠΠΟ, στο αμφιθέατρο της Εθνικής Τράπεζας.

Αν και η θεματική του συνεδρίου έχει περισσότερο «τεχνοκρατικό χαρακτήρα» (π.χ. «ψηφιακές εφαρμογές και νέα μέσα στην ερευνητική πρακτική της αρχαιολογίας και της πολιτιστικής διαχείρισης, πληροφοριακά συστήματα, βάσεις δεδομένων, οπτικοακουστικά μέσα, γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών, κ.ά.»), ενδιαφέρεται και για τη «διεύρυνση» των «πεδίων συμμετοχής στη διαμόρφωση του νέου περιβάλλοντος γνώσης».

Το τι σημαίνουν τα παραπάνω, το απέδωσε σαφέστατα πριν λίγους μήνες η επίτροπος Βίβιαν Ρέντινγκ - αναφερόμενη στην ψηφιοποίηση των βιβλιοθηκών - λέγοντας ότι «απαιτούνται περισσότερες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις για να επιταχυνθεί η ψηφιοποίηση» και φέρνοντας παραδείγματα «συμπράξεων» ιδιωτικού και δημόσιου τομέα σε χώρες όπως η Σλοβενία. Οι διοργανωτές του συνεδρίου εκτιμούν ότι η «διεθνής ερευνητική κοινότητα» αντιμετωπίζει «διλήμματα» «ως προς τη διατήρηση και βιωσιμότητα της νέας συσσωρευμένης ψηφιακής κληρονομιάς, τη διαλειτουργικότητα εφαρμογών και συστημάτων, αλλά και ως προς την παραγωγή, προσβασιμότητα και διάχυση του ψηφιακού περιεχομένου».

Ο υπουργός Πολιτισμού, Μιχ. Λιάπης, στην ομιλία του χαιρέτισε «κάθε συμβολή και τη συνεργασία ενός ευρέως φάσματος επαγγελματιών, περιλαμβανομένου του δημόσιου τομέα, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων, καθώς επίσης και των ιδιωτικών και δημόσιων φορέων που διαθέτουν εκτενή εμπειρία στην παραγωγή και τη διαχείριση ψηφιακών τεκμηρίων (...) στο πλαίσιο ανάπτυξης συνεργασιών υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού» που «θα διασφαλίσει την αποτελεσματική διαχείριση της εθνικής προσπάθειας για την ψηφιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου της χώρας». Πρόσθεσε ότι «η μεγάλη ζήτηση ψηφιακού πολιτιστικού περιεχομένου στις μέρες μας, αυξάνει την ανάγκη για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας, αλλά και της αξιοποίησης του διαθέσιμου ψηφιακού αποθέματος». Ανάγκη που «προκαλεί αλλαγές στο πεδίο της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς» και «ξεπερνά τις παραδοσιακές μεθόδους και διαδικασίες διαχείρισης συλλογών».

Ουσιαστικά, τα παραπάνω είναι ένας άλλος τρόπος να πεις αυτό που το ΥΠΠΟ, στους «βασικούς άξονες» άσκησης πολιτιστικής πολιτικής μέχρι και το 2013, δηλώνει ξεκάθαρα ως «ενίσχυση της επιχειρηματικότητας για την αξιοποίηση του πολιτιστικού προϊόντος (...)». ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Σάββατο 1 Νοέμβρη 2008

Saturday, October 18, 2008

ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑ: «Βορά» στην «αγορά»

Το ιδεολογικό πλαίσιο της νέας φάσης της επίθεσης στην πολιτιστική κληρονομιά, με αφορμή την κυβερνητική επιχειρηματολογία για το νομικό πλαίσιο του νέου Μουσείου Ακρόπολης

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Eurokinissi

Η υπεράσπιση, από την κυβέρνηση, διά στόματος υπουργού Πολιτισμού, Μ. Λιάπη, του νομοθετήματός της που καθιστά το νέο Μουσείο Ακρόπολης ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου πλαίσιο που το αποκόπτει από τον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης και από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ανοίγοντας θεσμικό δρόμο στην εμπορευματοποίησή του, δεν αποτελεί μόνο «μνημείο» αντιδραστικότητας. Και δεν αφορά αποκλειστικά το εν λόγω μουσείο. Αποτελεί καθαρή «δήλωση» ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να τελειώσει τη «δουλειά» της εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο υπουργός επικαλέστηκε σειρά «επιχειρημάτων», τόσο από την επιχειρηματική «πιάτσα» (ανάγκη «σύγχρονου μάνατζμεντ» για τα μουσεία γενικώς), μέχρι τη «νομική θεωρία και πράξη». Επιχείρησε να «διασκεδάσει» τους φόβους και τις ανησυχίες με το «καρότο» («το μουσείο θα λειτουργεί σύμφωνα με τις επιταγές του ισχύοντος αρχαιολογικού νόμου») και με το «μαστίγιο» («μην κατηγορούμε λοιπόν το μοντέλο λειτουργίας αλλά τους ανθρώπους»). Γενικά, απέναντι στη βασική κριτική, ουσιαστικά και ολοκληρωμένα μόνο από το ΚΚΕ, ότι το νομοσχέδιο ανοίγει δρόμο για τη συνολική ιδιωτικοποίηση των μουσείων της χώρας, ο υπουργός απάντησε πως πρόκειται περί «μύθου»... «για να δαιμονοποιηθεί και πάλι η ιδιωτική πρωτοβουλία, η ελεύθερη αγορά, ο φιλελευθερισμός». Απάντηση, η οποία είναι εντελώς αντιφατική με τη «διαβεβαίωση» του ιδίου ότι το μουσείο «διατηρεί το δημόσιο χαρακτήρα του». Γιατί βρέθηκε, λοιπόν, στην ανάγκη να υπερασπίσει την «ελεύθερη αγορά»;
Ο πολιτισμός είναι θέμα «κόστους - οφέλους»

Το θέμα είναι ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ολοκάθαρα τα μουσεία με όρους αγοράς: «(...) το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης δε θα έχει την τύχη ορισμένων περιφερειακών μουσείων που ξεφυτρώνουν μόνο και μόνο για να μαραζώσουν. Κι αυτό γιατί στερούνται ενός σύγχρονου και ευέλικτου μοντέλου διοίκησης. Στερούνται μιας απλής λογικής που λέει ότι η επένδυση πρέπει να προκαλεί και σχετικό όφελος. Να αποσβαίνονται τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων που εκτιμούν και περηφανεύονται για την πολιτιστική τους κληρονομιά, αλλά απαιτεί ταυτόχρονα τα χρήματά τους να πιάνουν τόπο. Να υπάρχει μια ισόρροπη σχέση μεταξύ κόστους - οφέλους. Οικονομικό κόστος με ανταπόδοση σε πολιτιστικό και κοινωνικό όφελος».

Δελφοί

Eurokinissi

Τα μουσεία όμως δεν είναι «μαγαζιά». Στην ημερίδα που πραγματοποίησε τον περασμένο Ιούλη ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, ακριβώς για το ρόλο των δημόσιων μουσείων, με αφορμή το νομοσχέδιο, διασαφηνίστηκε η μεγάλη διαφορά που διέπει τα μουσεία χωρών όπως η Ελλάδα, από τα ξένα μουσεία - «συλλέκτες» που δεν έχουν τοπικές αναφορές και, συνήθως, αν όχι αποκλειστικά, συγκροτούν τις συλλογές τους από παλιές και νέες λεηλασίες και αρχαιοκαπηλικά κυκλώματα.
Τα μνημεία, λοιπόν, «είναι η υλική μαρτυρία του κοινού παρελθόντος, τα υλικά πυκνώματα της συλλογικής μας μνήμης. Η διαρκής ανάγκη του ανθρώπου να αναζητά τις ρίζες του και να ψάχνει το παρελθόν του στο πλαίσιο της αυτογνωσίας του συνιστά επαρκή αιτία για τη διατήρηση των μνημείων και επομένως για τη λειτουργία ενός φορέα για την προστασία τους», σημείωναν οι αρχαιολόγοι, αναφερόμενοι απευθείας στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Στην Ελλάδα, μόνο δύο μουσεία, το Εθνικό Αρχαιολογικό και το Βυζαντινό, είναι αποτέλεσμα «της ταξινομητικής και συγκεντρωτικής αντίληψης του 19ου αιώνα». Ολα τα άλλα «είναι συνδεδεμένα με συγκεκριμένους αρχαιολογικούς χώρους (Δελφοί, Ολυμπία κλπ.) ή με περισσότερους από έναν χώρους μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής ενότητας, άλλοτε μεγάλης (Μακεδονία: Αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού κλπ.) ή πολύ μικρότερης (Μουσείο Ναυπλίου, Πατρών κλπ.)». Πλέον, «μουσείο είναι κάθε αρχαιολογικός χώρος στην ολότητά του, η οποία περιλαμβάνει τόσο τα κινητά ευρήματα όσο και τα ακίνητα μνημεία του που αποτελούν ένα αδιάσπαστο ιστορικό και πολιτισμικό σύνολο (...) Η διαχείριση κάθε τέτοιου μνημειακού συνόλου δεν μπορεί παρά να είναι ενιαία και να εκφράζεται με έναν μόνο φορέα, μια εξειδικευμένη μονάδα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας». Τελικά: «Η νέα δημόσια αρχαιολογία διεκδικεί την αύξηση των κρατικών πιστώσεων για την πολιτιστική κληρονομιά, για να ανταποκριθεί στην ανάγκη της κοινωνίας για προστασία και ανάδειξη του πολιτιστικού περιβάλλοντος. Η επένδυση αυτή έχει ανταποδοτικότητα με όρους κοινωνικούς και όχι αγοραίους: στην Παιδεία του πολίτη, στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος και τελικά στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής». Μάλιστα, σαν «πρώτο βήμα» προς αυτήν την κατεύθυνση, πρότειναν την κατάργηση του εισιτηρίου.

Τα «έργα των προγόνων του ελληνικού λαού»...

Ο υπουργός χαρακτήρισε το νομικό πλαίσιο του ΝΠΔΔ ως «αυθεντικά Δημόσιο». Η εισήγηση του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος στο πλαίσιο της ίδιας ημερίδας τεκμηρίωσε γιατί δεν είναι (σ.σ. οι υπογραμμίσεις δικές μας): «Μεταξύ των αρμοδιοτήτων που, κατά ρητή συνταγματική επιταγή, ανήκουν αποκλειστικώς στο Κράτος είναι και η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος και των στοιχείων της πολιτιστικής μας κληρονομίας (άρθρο 24 παρ. 1, στο οποίο η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος αναφέρεται από κοινού με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και άρθρο 24 παρ. 6, στο οποίο αναφέρονται ρητώς τα μνημεία). Η ανάθεση των αρμοδιοτήτων αυτών στο Κράτος, δηλαδή στην Κεντρική Διοίκηση, κατ' αντιδιαστολή προς τα ΝΠΔΔ (λ.χ. ΟΤΑ, ειδικούς φορείς κ.ο.κ.), οφείλεται στο γεγονός ότι ο συντακτικός νομοθέτης είχε πλήρη επίγνωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ελληνικής πολιτιστικής κληρονομίας και των μνημείων αυτής, τα οποία και υπαγορεύουν τους ειδικούς όρους και εγγυήσεις με τους οποίους πρέπει να οργανώνεται η εκ του Συντάγματος επιβαλλόμενη προστασία αυτού».

Η ιδιαιτερότητα αυτή συνίσταται στο ότι «τα υλικά στοιχεία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομίας, κινητά και ακίνητα, τα "έργα των προγόνων του ελληνικού λαού" όπως προσφυώς τα χαρακτήρισε ο πρώτος Αρχαιολογικός Νόμος του 1834, δεν είναι απλώς δημιουργήματα μοναδικής ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας με παγκόσμια ακτινοβολία. Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι αποτελούν προϊόντα του γηγενούς ελληνικού πολιτισμού συνδεόμενα σε ένα ενιαίο σύστημα, το οποίο ενσωματώνει και εκφράζει με μοναδικό τρόπο τις πνευματικές αξίες του πολιτισμού αυτού και συγχρόνως παρακολουθεί και αντικατοπτρίζει την εξέλιξή τους κατά τη μακραίωνη πορεία του Ελληνισμού».
Ετσι, «η εκ του Συντάγματος υποχρεωτική προστασία των στοιχείων της πολιτιστικής μας κληρονομίας, η οποία περιλαμβάνει διάφορα επιμέρους στάδια, από την αποκάλυψη, διάσωση, επιστημονική μελέτη και ερμηνεία μέχρι την ανάδειξη, προβολή και παράδοση αυτών αναλλοιώτων στις επόμενες γενεές, πρέπει να έχει ως κύριο μέλημα τη διατήρηση του συστήματος αυτού ως συνεκτικής και αδιάσπαστης ενότητας (...) Η διοίκηση και διαχείριση ενός ή περισσοτέρων εκ των ως άνω αντικειμένων αρμοδιότητας ΥΠΠΟ δεν μπορεί να αποσπαστεί κατά τόπον (λ.χ. Αρχαιολογικός χώρος Δελφών ή Ολυμπίας), καθ' ύλην, ή κατά στάδιο (λ.χ. στάδιο ανασκαφών, στάδιο αναδείξεως και προβολής) και να υπαχθεί σε δική της λογική και δικά της κριτήρια (...) ούτε βεβαίως να αφαιρεθεί η αποφασιστική αρμοδιότητα επί των αντικειμένων αυτών από τον υπουργό και τα επιστημονικά όργανα του υπουργείου (Εφορείες, Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο κ.λπ.) και να ανατεθεί σε όργανα άλλου διακεκριμένου φορέα, όπως είναι ένα ΝΠΔΔ. Με απλά λόγια, επί θεμάτων προστασίας του ελληνικού πολιτιστικού περιβάλλοντος και των μνημείων αυτού, δεν είναι νοητή η ύπαρξη ειδικού σκοπού, επιδιωκομένου με αυτοδιοίκηση και αυτοδιαχείριση, η οποία, κατά τα προεκτεθέντα, είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα των ΝΠΔΔ. Με τα δεδομένα αυτά, η απάντηση στο ερώτημα, εάν είναι κατά το Σύνταγμα επιτρεπτή η μετατροπή των Ελληνικών Μουσείων σε ΝΠΔΔ, είναι αρνητική».

Φυσικά, τα αστικά συντάγματα υπάρχουν για να καλύπτουν τις κάθε φορά ανάγκες του κεφαλαίου. Τα άρθρα που στη σημερινή φάση ανάπτυξης του καπιταλισμού θεωρούνται «βαρίδια» απλώς αλλάζουν. Εχει όμως πάντα σημασία για το λαϊκό κίνημα να διαπιστώνει ποια είναι αυτά και γιατί αποτελούν κάθε ιστορική στιγμή «βαρίδια» για τους αστούς.


Wednesday, October 8, 2008

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΝΕΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ


Ψηφίστηκε χτες στη Βουλή, επί της αρχής, από την κυβερνητική πλειοψηφία το αντιδραστικό νομοσχέδιο για το νέο Μουσείο Ακρόπολης, με το οποίο αντιδρούν οι αρχαιολόγοι του ΥΠΠΟ.

Καταψηφίζοντας το σ/ν ο εισηγητής του ΚΚΕ, Κ. Καζάκος, σημείωσε ότι αυτό εντάσσεται στην προσπάθεια να τεθεί ο πολιτισμός στη διάθεση των ιδιωτικών επιχειρήσεων και κατήγγειλε ότι με αυτό, ταυτόχρονα, επιχειρείται η αποδυνάμωση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Αναφερόμενος στο νέο Μουσείο Ακρόπολης τόνισε ότι αυτό «είναι ο Παρθενώνας, το Ερέχθειο, ο ναός της Νίκης, το θέατρο του Διονύσου, ο Αρειος Πάγος, η Πνύκα και όλος ο περιβάλλων χώρος» και αναρωτήθηκε: «Πώς μπορεί το Μουσείο, που θα περιέχει τα κινητά μέρη όλου του αρχαιολογικού χώρου, να μην είναι στην ευθύνη της Εφορείας Ακροπόλεως και να γίνει Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, για το οποίο όλες τις αρμοδιότητες θα τις έχει ο εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού», ο οποίος, σύμφωνα με το σ/ν, θα διορίζει τα συμβούλια, τους προέδρους, τους διευθυντές και το προσωπικό. Προσωπικό, για το οποίο ουδείς γνωρίζει «με ποιες σχέσεις εργασίας θα προσλαμβάνεται, ή αν θα είναι ωρομίσθιο ή με συμβάσεις ορισμένου χρόνου».

Με παρέμβασή της η βουλευτής του ΚΚΕ Λ. Καφαντάρη κατήγγειλε πως το ΥΠΠΟ προσέφυγε στα δικαστήρια για να κηρυχτεί παράνομη η απεργία των αρχαιολόγων κατά του νομοσχεδίου, υπογραμμίζοντας: «Ποιοι παρανομούν; Οι αρχαιολόγοι που στάθηκαν και συνεχίζουν να στέκονται "φύλακες" της πολιτιστικής μας κληρονομιάς; Που ακόμα και απλήρωτοι παλεύουν για την προστασία του πολιτισμού μας;». Η βουλευτής επισήμανε επίσης ότι ενώ στον πολιτισμό δίνεται μόλις το 0,56% του προϋπολογισμού, οι εργαζόμενοι είναι όμηροι, με ελαστικές σχέσεις εργασίας και με απλήρωτα 2 εκατ. ευρώ για εκτός έδρας εργασία τους, το ΥΠΠΟ σπαταλά 6 εκατ. ευρώ για τα εγκαίνια του νέου Μουσείου.

Κατά του νομοσχεδίου επί της αρχής τάχθηκαν οι εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΝ και του ΛΑ.Ο.Σ.

Υπερασπιζόμενος το νομοσχέδιο, ο υπουργός Πολιτισμού, Μ. Λιάπης, ισχυρίστηκε ότι για την κατάρτισή του προηγήθηκε «δημόσια διαβούλευση χωρίς προηγούμενο» (!!!) και ότι χρειαζόταν ένα μουσείο «με σύγχρονο τρόπο διοίκησης και απαλλαγμένο από τη γραφειοκρατία». Είπε ότι νέο Μουσείο «με 9μελές ΔΣ, θα έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Θα διαχειρίζεται τις χορηγίες, θα λειτουργεί με ευέλικτο ωράριο. Θα έχει μόνο τη διαχείριση και όχι την ιδιοκτησία των αρχαιοτήτων και θα συνδέεται με το χώρο της Ακρόπολης».

Ο υπουργός ενώ υποκριτικά επαίνεσε το έργο των αρχαιολόγων, τους καταλόγισε συντεχνιακές αντιλήψεις. Σχετικά με το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων ισχυρίστηκε ότι «γίνεται πιο αποτελεσματικό και διευρύνεται ο κατάλογος των φορέων που δικαιούνται ενίσχυση από αυτό».

  • Μαζικά συμμετείχαν οι αρχαιολόγοι στη χτεσινή, 24ωρη απεργία κατά του νομοσχεδίου για το νέο Μουσείο Ακρόπολης, δίνοντας έτσι απάντηση και στη νέα απόπειρα της κυβέρνησης να ποινικοποιήσει τον αγώνα τους.

«Για πρώτη φορά στην ιστορία, η πολιτεία διώκει όλους τους αρχαιολόγους διά του συλλογικού τους οργάνου, γιατί τολμούν να διαφωνούν με μια ωμή φαλκίδευση του πλαισίου προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, που επιχειρείται με το περιώνυμο Ν/Σ για την Ακρόπολη και το ΤΑΠΑ», σημειώνει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων. Καταγγέλλει «το κλίμα εκφοβισμού των εργαζομένων που καλλιεργεί η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ και την απαξιωτική στάση της απέναντι στο ΔΣ του Συλλόγου, με το οποίο απέφυγε να συναντηθεί. Στο ίδιο κλίμα τρομοκρατίας εντάσσεται η παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας, μέσα και έξω από το κτίριο του ΥΠΠΟ, στη διάρκεια της κινητοποίησης των εργαζομένων».

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 9 Οχτώβρη 2008

Thursday, October 2, 2008

ΥΠΠΟ: «Υποδομή έχουμε... πάμε για ανάπτυξη»!

«Ξεμπέρδεψε» με τις πολιτιστικές υποδομές η κυβέρνηση και ετοιμάζεται για ...πολιτιστική «ανάπτυξη»! Αυτό προκύπτει από τις δηλώσεις του υπουργού Πολιτισμού, Μ. Λιάπη, μετά την προχτεσινή σύσκεψη στο ΥΠΠΟ για το «πολιτιστικό» σκέλος του νέου κοινοτικού «πακέτου» μέχρι το 2013.

Ο υπουργός είπε ότι «η νέα περίοδος θα ξεφύγει από τα στενά περιθώρια της πολιτικής για την ανάπτυξη των υποδομών, που σε μεγάλο βαθμό καθόρισε το Β΄ και το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης» και «έμφαση» θα δοθεί στην «περιφερειακή διάσταση των παρεμβάσεων». Δηλαδή: «Τα έργα πολιτιστικής κληρονομιάς θα απλώνονται στις περιφέρειες των νομών, ενώ του σύγχρονου πολιτισμού στα μεγάλα αστικά κέντρα».

Ο διαχωρισμός αυτός υποτάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της ΕΕ και της κυβέρνησης για εμπορευματοποίηση του πολιτισμού. Ετσι, το «βάρος» για την πολιτιστική κληρονομιά στις περιφέρειες, διόλου «άσχετο» είναι με τις δηλωμένες προθέσεις ιδιωτικών φορέων (με τη μορφή «μη κυβερνητικών οργανώσεων») να εμπλακούν στη χρήση αρχαίων θεάτρων και όχι μόνο. «Οι αρχαιολογικοί χώροι τον 21ο αιώνα δεν μπορούν να παραμένουν μαυσωλεία (...) Να συνδέσουμε τους αρχαιολογικούς χώρους με το σύγχρονο πολιτισμό, με καθημερινές δράσεις (...) Να τον αξιοποιήσουμε προς όφελος της κοινωνίας των πολιτών, με αναπτυξιακό προγραμματισμό και πολιτισμική ανάπτυξη», είπε ο υπουργός.

Αυτά τα «ωραία» λόγια κρύβουν ένα θεσμικό πλαίσιο που δίνει στις δημοτικές επιχειρήσεις την αρμοδιότητα «διαχείρισης» της πολιτιστικής κληρονομιάς, με ιδιωτικοοικονομικούς όρους, σε συνδυασμό με τη νομοθεσία περί «πολιτιστικής χορηγίας» και τη γενικότερη κατεύθυνση για σταδιακή «απονέκρωση» της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Γεγονότα που συνδέουν τον πολιτισμό με το τουριστικό, καταρχήν, κεφάλαιο, σε αντίθεση και με το ισχύον Σύνταγμα. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 3 Οχτώβρη 2008]

Tuesday, September 23, 2008

«Νόστοι» και επαναπατρισμοί

Το μαρμάρινο κομμάτι του Παρθενώνα, που «γύρισε» από το Παλέρμο

Eurokinissi

Προσανατολισμένη στην επιστροφή κλεμμένων αρχαίων πολιτιστικών θησαυρών μας, παντοιοτρόπως, ακόμη κι αν δε διασαφηνίζεται το μείζον πρόβλημα - το ιδιοκτησιακό καθεστώτος τους - είναι η Ελλάδα, όπως προέκυψε στη χτεσινή παρουσίαση της έκθεσης «Νόστοι» στο νέο Μουσείο Ακρόπολης, με επαναπατρισμένες ιταλικές και ελληνικές αρχαιότητες, που ήταν κλεμμένες.

Αυτή η τακτική είναι παλιά. «Εγκαινιάστηκε», ατύπως, από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και συνεχίζεται από τη ΝΔ. Μπορεί «λύσεις» - όπως ο «μακροχρόνιος δανεισμός» και οι ανταλλαγές με περιοδικές αρχαιολογικές εκθέσεις, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν και κάποιο επαναπατρισμένο αντικείμενο, να «μοιάζουν» με επιστροφή κάποιων κλεμμένων αρχαιοτήτων στην Ελλάδα και την Ιταλία, αλλά όσο θα «σέρνεται» το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αυτές οι αρχαιότητες θα είναι, πάντα, «δυνάμει» αντικείμενα «διαπραγμάτευσης», ανάλογα με τη διεθνή πολιτική συγκυρία.

Χτες, ο υπουργός Πολιτισμού, Μ. Λιάπης, παρουσίασε θραύσμα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα, που έδωσε το μουσείο «Salinas» στο Παλέρμο της Σικελίας στην Ελλάδα, με μορφή «δανεισμού», σύμφωνα με την ισχύουσα ιταλική νομοθεσία. Υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΠΟ έσπευσαν να υποβαθμίσουν τη νομική πλευρά της υπόθεσης, λέγοντας, χωρίς όμως «λεπτομέρειες»..., πως οι «συζητήσεις συνεχίζονται». Διμερείς επαφές για την επιστροφή του συγκεκριμένου θραύσματος γίνονταν από το 1995. Φυσικά, ο υπουργός συνέδεσε αυτή την εξέλιξη με το διαρκές αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο.

Αποψη της έκθεσης «Νόστοι»

Eurokinissi

Το θραύσμα ανήκει στον 6ο λίθο της ανατολικής ζωφόρου του Παρθενώνα και εικονίζονται το άκρο δεξιού ποδιού και οι παρυφές του ενδύματος της θεάς Αρτέμιδος. Οι διαστάσεις του είναι 0,35 μ. μήκος και 0,34 μ. πλάτος. Δόθηκε από τον ίδιο τον Ελγιν σε κάποιον άλλο Βρετανό, όταν ο υπεύθυνος της μεγαλύτερης κλοπής στην ιστορία της αρχαιοκαπηλίας, ταξιδεύοντας προς τη Βρετανία, σταμάτησε στο Παλέρμο. Ο Βρετανός το χάρισε στο μουσείο του Α. Salinas και μετά από δύο, σχεδόν, αιώνες η σημερινή Ιταλία το «δάνεισε» στην Ελλάδα.

Ο Λουί Γκοντάρ (σύμβουλος του Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας) ενημέρωσε τους δημοσιογράφους ότι στις 8/10/2008 το Βατικανό θα επιστρέψει στην Ελλάδα δύο ακόμη κομμάτια από τον Παρθενώνα, κλεμμένα αυτά από τον Μοροζίνι. Δεν είπε, ωστόσο, αν και για τα δύο μαρμάρινα μέλη του Παρθενώνα η Ελλάδα δίνει κάποιου είδους ανταλλάγματα προς το Βατικανό ή το Παλέρμο. Είπε, όμως, ότι η Ιταλία εφαρμόζει τη μέθοδο της διοργάνωσης περιοδικών εκθέσεων σε όποια μουσεία των ΗΠΑ της επιστρέφουν αρχαιότητες.

Στην ενδιαφέρουσα έκθεση «Νόστοι» παρουσιάζονται 74 σημαντικά έργα, που προέρχονται από λαθρανασκαφές στην Ιταλία, τα οποία εντοπίστηκαν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές των ΗΠΑ και επαναπατρίστηκαν, καθώς και επιλεγμένα ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα που είχαν κλαπεί και επέστρεψαν. Η έκθεση λειτουργεί καθημερινά 10πμ-6μμ (είσοδος ελεύθερη).

Saturday, May 12, 2007

ΥΠΠΟ: ΝΕΟΙ ΘΕΣΜΟΙ!

Μοιάζει κάπως οξύμωρο σχήμα η τακτική που ακολουθεί το υπουργείο Πολιτισμού. Υπήρχαν κάποιοι θεσμοί αλλά εξαφανίστηκαν στο βωμό της πολιτικής αντιπαλότητας. Τώρα ο υπουργός Πολιτισμού εξήγγειλε σειρά νέων μέτρων για θεσμούς πανελλήνιας εμβέλειας που θα δώσουν ώθηση στην εγχώρια καλλιτεχνική παραγωγή. Είναι τοις πάσι γνωστό ότι ο χώρος έχει χρόνια προβλήματα, τα οποία, σύμφωνα με τον υπουργό, οφείλονται στο γεγονός ότι «η οικονομία της Ελλάδας δεν έχει βάθος τέτοιο που να επιτρέπει στον μέσο πολίτη να έρθει πιο κοντά στην εικαστική δημιουργία του τόπου του ούτε και στη διεθνή».
Οι νέοι θεσμοί θα χρηματοδοτούνται με συγκεκριμένα ποσά και σε αυτούς περιλαμβάνονται δύο Μπιενάλε, μία Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη και μια Αρχιτεκτονικής στην Αθήνα. Η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης εγκαινιάζεται στις 21 Μαϊου και θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης. Η 1η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής Αθήνας θα διεξαχθεί από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2009 και θα χρηματοδοτηθεί με 800.000 ευρώ από ευρωπαϊκά συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.
Ακόμα, ο υπουργός Πολιτισμού ανακοίνωσε την έναρξη του 2ου Διεθνούς Διαγωνισμού Σκίτσου, από τον τρέχοντα μήνα έως τον Οκτώβριο του 2007, με θέμα «Τα παιδιά του Μέλλοντος» και χρηματοδότηση ύψους 200.000 ευρώ. Το υπουργείο Πολιτισμού θέτει υπό την αιγίδα του και συμμετέχει οικονομικά με 200.000 ευρώ στην Art Athina 2007. Εξίσου με 200.000 ευρώ το υπουργείο Πολιτισμού στηρίζει την 1η Μπιενάλε της Αθήνας, που θα διεξαχθεί, από τις 10 Σεπτεμβρίου έως τις 18 Νοεμβρίου, στο Γκάζι, με τίτλο «Destroy Αthens».
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακοίνωση για την αναβίωση του παλαιότερου θεσμού της Πανελλήνιας Έκθεσης Εικαστικών, που ενεργοποιείται τους μήνες Απρίλιο και Μάιο 2008, ύστερα από 20 χρόνια αδράνειας. Θα διεξάγεται από το υπουργείο Πολιτισμού κάθε δύο χρόνια στην Αθήνα, με χρηματοδότηση ύψους 600.000 ευρώ από το Δ΄ ΚΠΣ.Ο κ. Βουλγαράκης δήλωσε ότι το υπουργείο Πολιτισμού θα εφαρμόσει τον αδρανοποιημένο νόμο του 1997, σύμφωνα με τον οποίο το 1% του προϋπολογισμού των δημόσιων κτιρίων πρέπει να διατίθεται για την καλλιτεχνική τους διακόσμηση.
Επίσης, ανακοίνωσε την επιχορήγηση ύψους 300.000 ευρώ από το υπουργείο για την ολοκλήρωση των εργασιών και την εγκατάσταση του Εικαστικού Επιμελητηρίου στο διατηρητέο κτίριο επί της Βαλτετσίου, όπως και την επιχορήγηση του Εικαστικού Επιμελητηρίου με 100.000 ευρώ. Για την αγορά έργων τέχνης, το υπουργείο Πολιτισμού είναι σε θέση να διαθέτει ετησίως 500.000 ευρώ.
[Λεζάνα: Ο Θεόφιλος φιλοτεχνημένος από τον Τσαρούχη]
Είπε, επίσης, ότι το Μουσείο - Βιβλιοθήκη Τεριάντ θα υπαχθεί στο υπουργείο Πολιτισμού και ότι θα προχωρήσει στην αγορά του βιομηχανικού συγκροτήματος ΥΦΑΝΕΤ στη Θεσσαλονίκη, όπου θα εγκατασταθεί το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Τέλος, για το πάγιο πρόβλημα συνταξιοδότησης και ασφάλισης των εικαστικών καλλιτεχνών, είπε πως αυτό «δεν άπτεται των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού, είναι θέμα άλλων υπουργείων».
Μακάρι να γίνουν όλα αυτά!