Βραβείο Turner για ηχητική εγκατάσταση με... μοιρολόι

ΒΡΑΒΕΙΟ. Η Σούζαν Φίλιπζ, μια καλλιτέχνις από τη Σκωτία, που ζει και εργάζεται στο Βερολίνο, είναι η φετινή νικήτρια του Βραβείου Turner. Το βραβείο κέρδισε για μια ηχητική εγκατάσταση που θέλει την ίδια να τραγουδά σε τρεις διαφορετικές εκδοχές ένα σκωτσέζικο μοιρολόι. Η καλλιτέχνις που γεννήθηκε στη Γλασκώβη και είναι 45 ετών, δέχθηκε το βραβείο, που συνοδεύεται από το χρηματικό ποσό των 25 χιλιάδων λιρών, σε μια επίσημη τελετή στην Tate Britain.

Η Φίλιπζ είναι η τέταρτη γυναίκα που κερδίζει το συγκεκριμένο βραβείο, και ήταν υποψήφια για το Turner μαζί με τους καλλιτέχνες Ντέξτερ Ντάλγουντ, Αντζελα ντε λα Κρουζ και τους Otolinth Group.

Φέτος είναι η πρώτη φορά που απονέμεται το βραβείο σε μια ηχητική εγκατάσταση. Το έργο παιζόταν για δύο μήνες σε ένα άδειο δωμάτιο της Tate Britain, ενώ προηγουμένως, είχε γίνει ζωντανή περφόρμανς των τραγουδιών κάτω από τις τρεις γέφυρες του ποταμού Κλάιντ στη γενέτειρά της. Το τραγούδι λέει την ιστορία ενός άνδρα που πνίγηκε στη θάλασσα και που επιστρέφει στην ερωμένη του για να της πει για το θάνατό του...

Κι ενώ η φετινή βράβευση δίχασε τον βρετανικό Τύπο, θα μείνει σίγουρα στην ιστορία, τουλάχιστον για τους καλλιτέχνες και το κοινό που ασχολούνται με την ηχητική τέχνη.

Περσινός νικητής, ο ζωγράφος Ρίτσαρντ Ράιτ, που κέρδισε για τις γιγάντιες τοιχογραφίες του από φύλλα χρυσού.

Χρηματικό έπαθλο δόθηκε και στους υπόλοιπους υποψηφίους: 5 χιλιάδες λίρες στον καθένα. Στη σχετική έκθεση, ο Ντάλγουντ έδειχνε τον περασμένο καιρό πίνακες που ασχολούνται με σημαντικές στιγμές της πρόσφατης παγκόσμιας Ιστορίας. Τα βίντεο της ομάδας Otolinth (των Αντζάλικα Σαγκάρ και Κόντουο Εσούν) προσέφεραν μια πλατφόρμα για να αναγεννηθούν παλαιότερα έργα μέσα από αρχειακό υλικό. Τέλος, η Ντε λα Κρουζ τοποθέτησε σχισμένους και διπλωμένους τούς καμβάδες της κάτω από πόρτες, σε γωνίες και στο πάτωμα των αιθουσών της Tate Britain.

Οι ζωγράφοι επέστρεψαν στο Turner

• Ούτε ένας βιντεο-άρτιστ ανάμεσα στους 4 υποψηφίους του βραβείου

«Ομορφα. Γοητευτικά. Ενδιαφέροντα. Λεπτοδουλεμένα. Εργα που απευθύνονται στα αισθήματα και στις αισθήσεις. Κυριαρχεί ό,τι μπορεί να θεωρηθεί ως παραδοσιακή τεχνική -το σχέδιο και η ζωγραφική...».

Ο Ενρίκο Νταβίντ (αριστερά) επανεφευρίσκει την παραστατική ζωγραφική, αλλά και τον σουρεαλισμό. Οσο για τον Ρότζερ Χάιορνς, μετέτρεψε μια μισογκρεμισμένη γκαρσονιέρα σε μια παραμυθένια σπηλιά γαλάζιων κρυστάλλων

Η σύγχρονη Τέχνη δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιου είδους συστάσεις: ούτε η ομορφιά είναι απαραιτήτως το ζητούμενό της ούτε οι παραδοσιακές τεχνικές ανήκουν στις συνήθεις προθέσεις της. Και όμως, αυτοί οι χαρακτηρισμοί επικρατούν στο δημοσίευμα του «Γκάρντιαν», που αφορά τη βραχεία λίστα των υποψηφιοτήτων για τα φετινά βραβεία Turner.

Δεν είναι οι μόνες εκπλήξεις της λίστας επιλογής, από την οποία απουσιάζει πλήρως η βίντεο-αρτ, αλλά επιλέγεται π.χ. ένας καλλιτέχνης που κάνει τοιχογραφίες ή ένας άλλος που μετέτρεψε μια γκαρσονιέρα σε σπηλιά καλυμμένη από μπλε κρυστάλλους. «Η εξαίρεση του βίντεο έγινε τυχαία και όχι βάσει σχεδίου», βεβαιώνει πάντως η κριτική επιτροπή, η οποία στελεχώνεται από τον κριτικό Τέχνης του «Γκάρντιαν», Τζόναθαν Τζόουνς, τον διευθυντή του Μουσείου Vanabbe στην Αϊντχόβεν, Τσαρλς Εσέ, την παρουσιάστρια Μαριέλα Φρόστραπ και τη διευθύντρια της Τριενάλε Folkestone, Αντρέα Σλίκερ. Επιπλέον, οι δύο από τους 4 υποψηφίους προέρχονται από τη Σκωτία, γεγονός που αποδεικνύει ότι «η Γλασκώβη είναι για τη βρετανική εικαστική σκηνή σχεδόν τόσο σημαντική όσο και το Λονδίνο».

Οι τέσσερις υποψήφιοι για το βραβείο Turner 2009 είναι οι:

* Ενρίκο Νταβίντ: Παραστατικός ζωγράφος, αλλά «το είδος της παραστατικής του τέχνης», προειδοποιεί ο Τζόουνς, «δεν είναι αυτό που ξέρουμε». Τα έργα του ανακαλούν τον σουρεαλισμό και χρησιμοποιούν φανταστικά στοιχεία της Κομέντια ντελ' Αρτε, αλλά «δεν έχουν απολύτως τίποτα το συμβατικό», προειδοποιεί και πάλι ο Τζόουνς.

* Ρότζερ Χάιορνς: «Ενας μοντέρνος αλχημιστής» σύμφωνα με τη Σλίκερ. Δηλαδή; Προκαλεί φωτιές στα φρεάτια. Και το εντυπωσιακότερο: μετέτρεψε μια ημιερειπωμένη γκαρσονιέρα στο Λονδίνο σε μαγική σπηλιά κρυστάλλων, που διαχέουν μια γλυκιά γαλάζια αντανάκλαση.

* Λούσι Σκάερ: Το βασικό καλλιτεχνικό πεδίο της είναι το σχέδιο, αλλά πρόσφατα στράφηκε στη γλυπτική και τις εγκαταστάσεις. Το έργο της «Solid Ground: Liquid to Solid in 85 Years» (2006) είναι μια τρισδιάστατη εκδοχή του ψυχολογικού τεστ προσωπικότητας Ρόρσαχ. «Προσπαθεί να αμφισβητήσει τη γνωστική διαδικασία της αναγνώρισης», επισημαίνει η Σλίκερ.

* Ρίτσαρντ Ράιτ: Ο συνονόματος τού πάλαι ποτέ μέλους των «Πινκ Φλόιντ» ζωγραφίζει σε τοίχους και οροφές, περίπλοκα, μαθηματικώς ακριβή δίκτυα γεωμετρικών δομών. «Σπειροειδή, σαγηνευτικά, εντυπωσιακά για το βλέμμα», περιγράφει ο Τζόουνς τα έργα. Και τον Ράιτ ως «ένα νέο είδος ζωγράφου νωπογραφιών, ο οποίος ενδιαφέρεται κυρίως για τη συμμετρική ομορφιά».

Τα έργα της τελικής τετράδας θα εκτεθούν στην Τέιτ Γκάλερι από 6 Οκτωβρίου έως 16 Ιανουαρίου 2010. Το όνομα του νικητή θα ανακοινωθεί στις 7 Δεκεμβρίου.

• Υπεύθυνος: Επιμέλεια: ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 29 Απριλίου 2009