Τα καπνισμένα πρόσωπα του Γιάννη Κουνέλλη

ΗΡΩ ΠΟΓΚΟΗ 

• Eκθεση με δέκα απροσδόκητες λιθογραφίες του διεθνούς φήμης εικαστικού

• ΤΟ ΒΗΜΑ:  04/05/2011

Η έκτη από τις δέκα συνολικά λιθογραφίες του Γιάννη Κουνέλλη που εκτίθενται στον Χώρο Τέχνης William James, με τίτλο Fumo di Pietra

«Fumo di Pietra». Ήτοι, «Καπνός της πέτρας». Ετσι ονόμασε τις λιθογραφίες που φιλοτέχνησε τον Φεβρουάριο του 1992 ο Γιάννης Κουνέλλης. Μια απροσδόκητη ονομασία για μία σειρά από έργα που επίσης προέκυψαν απροσδόκητα. Εργα που πριν πάρουν τη μορφή τους με το λιθογραφικό μελάνι πάνω στην πέτρα, ήταν στιγμιαίες φιγούρες που ο διάσημος καλλιτέχνης εμπνεύστηκε πάνω σε καπνισμένα παράθυρα.

«Στην αρχή ήταν ο καπνός πάνω στο τζάμι του παραθύρου μιας εξοχικής κατοικίας, και πίσω διακρίνονταν το τοπίο και τα σπίτια του μικρού χωριού» λέει ο ίδιος ο παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνης. «Ετσι σκέφτηκα ν’ αφαιρέσω με τα δάχτυλα τον καπνό που κάλυπτε σχεδόν τελείως το τζάμι του παραθύρου και να σχεδιάσω, μ’ αυτό τον τρόπο και με μεγάλη ταχύτητα, πρόσωπα» διευκρινίζει. «Με την ίδια διαδικασία και με υγρό μελάνι, πάντοτε χρησιμοποιώντας τα δάχτυλα, σχεδίασα πάνω στην πέτρα τα φαντασμαγορικά πρόσωπα που θυμόμουν από την εποχή εκείνου του καπνισμένου παραθύρου στην εξοχή» συμπληρώνει αποκαλύπτοντάς μας τον τρόπο που προέκυψαν οι ιδιόμορφες λιθογραφίες του που από σήμερα, 4 Μαίου (και ως τις 31 Μαίου) εκτίθενται στον Χώρο Τέχνης William James.

«Για να σωθεί η ιδέα της τέχνης χρειάζονται ελεύθεροι καλλιτέχνες» λέει ο Γ.Κουνέλης

Διάλεξη στο Megaron Plus

Ο εικαστικός Γιάννης Κουνέλης   (Φωτογραφία:  Αρχείο ΔΟΛ )

---

«Για να σωθεί σήμερα η ιδέα της τέχνης χρειάζονται ελεύθεροι καλλιτέχνες, εκτός χρηματιστηρίου, που θα πουν με θάρρος "όχι". Που θα δώσουν μια νέα ιδέα στην ποιητική δημιουργία, όπως συνέβαινε παλιά στην Μονμάρτη» τόνισε ο Γιάννης Κουνέλης, απαντώντας στις ερωτήσεις της εικαστικού Κατερίνας Ζαχαροπούλου, σε εκδήλωση που έγινε την Παρασκευή στο Μegaron Plus.

«Ποιον καλλιτέχνη θέλουμε; Αυτόν του χρηματιστηρίου ή τον άλλον που ζει όπως ο Bacon, στους νυχτερινούς δρόμους, με ύποπτες φιλίες;» αναρωτήθηκε ο διεθνής Έλληνας εικαστικός, που με το ριζοσπαστικό του έργο, από τα «ταπεινά» υλικά της Arte Povera, μετέτρεψε την ακαδημαϊκή αντίληψη του χώρου σε λαϊκό τοπίο.

«Την τέχνη την βρίσκεις στο δρόμο» είπε με έμφαση ο Γιάννης Κουνέλης.

«Στη δουλειά μου δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στο έργο και στον χώρο. Η τέχνη συνυπάρχει με τη ζωή, όπως το μοντέρνο συνυπάρχει με το αρχαίο» πρόσθεσε.

Για την ουμανιστική δύναμη που εκπέμπει το έργο του, απάντησε στην συνομιλήτρια του: «Ο ουμανισμός τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκεται σε κρίση. Απαιτεί πάντα ένα μέτρο κι αυτό βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας: είναι ο Παρθενώνας. Κι αυτό είναι το μέλλον δεν είναι το παρελθόν».

Με μέτρο τις ίδιες πάντα ανθρώπινες διαστάσεις, ο Γιάννης Κουνέλης, επιστρέφει αυτή την περίοδο καλλιτεχνικά, στο ανθρώπινο σώμα, μέσα από μια ενότητα με τα θρυλικά του «παλτά», που εκθέτει στην γκαλερί Μπερνιέ- Ηλιάδη, στο Θησείο.

Πάνω σε καμβά διαστάσεων διπλού κρεβατιού σε σιδερένιο πλαίσιο, ο καλλιτέχνης αποτυπώνει το παλτό του, χωρίς πινέλο, χωρίς κανένα περιθώριο για διορθώσεις, σαν μια προέκταση του ανθρώπινου σώματος και το αφήνει να ξεκουραστεί, να τεντωθεί, να κουλουριαστεί, να ταξιδέψει. Το παλτό του Γιάννη Κουνέλη, υπαινίσσεται την απουσία, τον μόχθο, την επιστροφή. Το συναντάμε στην τέχνη του «σαν ένα σημάδι σε έναν δρόμο επιστροφής», όπως είπε η Κατερίνα Ζαχαροπούλου.

Γεννημένος στον Πειραιά το 1936, ο Γιάννης Κουνέλης έφυγε στην ηλικία των 20 χρόνων για την Ιταλία, αφού προηγουμένως δεν έγινε δεκτός στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης και εγκαταστάθηκε εκεί για πάντα.

Μετά την ιστορική πρώτη εμφάνιση της Αrte Povera στην Γένοβα το 1967, με την παρουσία δώδεκα ζωντανών αλόγων δεμένων στους τοίχους της γκαλερί, η φήμη του εδραιώθηκε και συμμετείχε στις μεγαλύτερες διεθνείς εικαστικές διοργανώσεις.

«Η δική μου γενιά έφυγε από τα σύνορα, βγήκε έξω από το κάδρο, είχε πολλά όνειρα για την ζωή και την τέχνη. Θέλαμε με τις ιδέες μας ν΄ αλλάξουμε τον κόσμο. Είμαστε Ευρωπαίοι καλλιτέχνες, γαλουχημένοι με αυτή την ιδέα και όχι την ιδέα του χρηματιστηρίου» είπε ο Γιάννης Κουνέλης.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κουνέλλης ξανά στην Αθήνα

Το καλοκαίρι ο Γιάννης Κουνέλλης κρέμασε χίλιες πέτρες -σαν αποστεωμένες μάσκες προσώπων- στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας για την παράσταση «Προμηθέας Δεσμώτης» του Θόδωρου Τερζόπουλου.

 

Στην Κωνσταντινούπολη, πάλι, για το σκηνικό του ίδιου έργου έστρωσε πάνω από 50.000 γυαλιά μυωπίας για να πατήσουν πάνω τους, σε μια «κοφτερή» ισορροπία, οι ηθοποιοί. 

Ο Γιάννης Κουνέλλης επιστρέφει στην Αθήνα, όχι με κάποιο σκηνικό, αλλά με γλυπτά μεγάλης κλίμακας και εγκαταστάσεις που θα εκτίθενται από την Πέμπτη στη γκαλερί «Bernier/Eliades». Αξιοπρόσεκτο είναι ότι ο διεθνής καλλιτέχνης πραγματοποιεί ατομική έκθεση στην Ελλάδα έπειτα από 16 χρόνια-η πρώτη του ήταν πάλι στην Jean Bernier, τον Μάρτιο του 1977. Οι τυχεροί είχαν δει και την μνημειώδη αναδρομική εγκατάστασή του στο εμπορικό καράβι «Ιόνιον», στο λιμάνι του Πειραιά, το 1994. 

Ηγετική μορφή του κινήματος της Αρτε Πόβερα, ο Κουνέλλης εγκαταστάθηκε από το 1956 στη Ρώμη, που αποτέλεσε το ορμητήριό του. Και έχτισε το προσωπικό του εικαστικό λεξιλόγιο με τη χρήση ετερόκλητων, «φτωχών» υλικών όπως το κάρβουνο, το ξύλο, η πέτρα. Ο άνθρωπος, η μνήμη, τα βιώματα έχουν κυρίαρχο ρόλο στα έργα του που σαν «οπτική φιλοσοφία» προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον σύγχρονο κόσμο. 

«Ο καλλιτέχνης είναι ένας παραμυθάς που αφηγείται την ιστορία μιας κοινότητας, κι αυτό που προτείνει μπορεί να θεωρηθεί όμορφο, ενώ την ίδια στιγμή αποκαλύπτει τις ανησυχίες που απασχολούν τα μέλη της κοινότητας», έχει πει σε παλαιότερη συνέντευξή του στην Ε.Λατάντζιο. Ο ίδιος πάντως, αποφεύγει να χαρακτηρίσει τη δουλειά του: «Το έργο μου δεν είναι ούτε γλυπτό ούτε ζωγραφική», έχει πει. «Εγώ όμως είμαι ένας ζωγράφος. Καταστρέφω και στη συνέχεια αποκαθιστώ. Ετσι η αποκατάσταση γίνεται ζωτικό στοιχείο». 

Ανανεώνεται από τα ταξίδια του σε όλο τον κόσμο αλλά και από την διαρκή αναζήτηση και τη μεταμόρφωση μέσω της τέχνης. «Ενα ταξίδι, κάθε ταξίδι είναι ουσιαστικά η αφετηρία, η καταφατική και συνειδητή έκφραση της αγάπης για μάθηση», έχει δηλώσει παλαιότερα. 

Σήμερα, στα 74 χρόνια του, δεν παύει να βρίσκεται σε εγρήγορση: «Το όνειρο διατάζει για τρικυμία και σκοτώνει τον καλλιτέχνη, που δεν έχει όνειρο και δεν είναι ταξιδευτής. [Π.Σ., Επτά, Κυριακή 21 Νοεμβρίου 2010]

Το επάγγελμα του ζωγράφου είναι το όραμα

«Σε αυτούς τους καιρούς το να μιλά κανείς είναι αυτοκτονία, το να μη μιλάς όμως είναι δολοφονία». Πρώτες κουβέντες του Γιάννη Κουνέλλη στην προχθεσινοβραδινή εκδήλωση που οργάνωσε προς τιμήν του η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών αναγορεύοντάς τον ομόφωνα (κάπως καθυστερημένα, είναι αλήθεια) επίτιμο καθηγητή της. Ο πρύτανης της ΑΣΚΤ Τριαντάφυλλος Πατρασκίδης και η Νίκη Λοϊζίδου προλόγισαν την εκδήλωση, ενώ ο Μανώλης Μπαμπούσης με προβολή βίντεο βοήθησε να προσεγγίσουμε τη ζωή και τα έργα του καλλιτέχνη. Μέσα σε μια κατάμεστη και συγκινησιακά φορτισμένη ατμόσφαιρα, ο Γιάννης Κουνέλλης, αντί να μιλήσει για την τέχνη του και τις προσωπικές του αναζητήσεις, θεώρησε ορθότερο να μοιραστεί με το κοινό του βαθύτερες πολιτικές και υπαρξιακές ιδέες και σκέψεις. Ανάμεσά τους η παγκοσμιοποίηση, η «ανατροπή της γέφυρας με το παρελθόν», η τέχνη των μετανεωτερικών καιρών που «περιορίζεται στο αισθητικό πεδίο με διακοσμητικούς στόχους», η τέχνη της αγοράς.

Απέναντι σ' όλα αυτά ο κορυφαίος καλλιτέχνης αντέτεινε το «θείο χάος» ζητώντας το νέο να παραμείνει ακέραιο και διαλεκτικό ώστε οι νέοι καλλιτέχνες να κολυμπούν σε διαυγή νερά, άσχετα αν ναυαγήσουν: καθώς «υπάρχει μια έλξη, μια διαφορά, μια καλλιτεχνικότητα στο ναυάγιο». Εξάλλου το να κάνει κανείς τον καλλιτέχνη είναι σαν τον παίχτη του Ντοστογιέφσκι, βάζεις τη ζωή σου στοίχημα και καμιά φορά το χάνεις. Ο καλλιτέχνης «πρέπει να έχει όραμα, να είναι ονειροπόλος». Αυτό το όραμα θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι και η Ιθάκη που ο καθένας φτιάχνει και ζει μόνος του. Είναι το ίδιο όραμα που έκανε τον Τζόυς να γράψει τον "Οδυσσέα" και να τον εκδώσει με εξώφυλλο τη σημαία της Ιρλανδίας και τον Γιάννη Κουνέλλη να μην παρατήσει τη ζωγραφική όταν, πριν από πολλά χρόνια, δεν γινόταν δεκτός ως σπουδαστής στη Σχολή Καλών Τεχνών.

Α.Πλ., Η ΑΥΓΗ, 26/02/2009

Γιάννης Κουνέλλης: «Η Ελλάδα μού έδωσε ιδέες, αρχές»

• Αληθινός και συγκινητικός ήταν προχθές ο Γ. Κουνέλλης στην ομιλία του, στη Σχολή Καλών Τεχνών

ANAΓΟΡΕΥΣΗ. «Ο καλλιτέχνης είναι πάντα μια ηθική μορφή. Καταθέτει την προσωπική θεώρηση της ιστορίας με έναν μεταφορικό τρόπο. Κανείς δεν μπορεί να διαχωρίσει την ιστορία της τέχνης από την ιστορία της κοινωνίας, όπως δεν μπορεί να διαχωρίσει κανείς τις κηδείες των μαύρων από τα μπλουζ».

Ο Γιάννης Κουνέλλης επαναπατρίστηκε, έστω και προσωρινά. Κατά την προχθεσινή του αναγόρευση σε επίτιμο διδάκτορα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, ήταν αληθινός, συγκινητικός, με λόγια μεστά, γεμάτα σοφία. Στα 73 του χρόνια, η Ελλάδα τον τίμησε για τη σπουδαία διαδρομή του στην τέχνη και εκείνος αποδέχθηκε τη διάκριση με χαρά και ταπεινοφροσύνη. Στην κατάμεστη αίθουσα Τζόρτζιο Ντε Κίρικο της ΑΣΚΤ, οι φοιτητές είχαν κάτσει μέχρι και στο πάτωμα και εκείνος απηύθυνε τον λόγο του στους εκκολαπτόμενους καλλιτέχνες του ακροατηρίου.

Πριν από την αναγόρευση, η προεδρεύουσα του Θεωρητικού Τμήματος της ΑΣΚΤ, Νίκη Λοϊζίδη, παρουσίασε τη θητεία του Κουνέλλη στην τέχνη, ενώ ο επιστήθιος φίλος του, φωτογράφος και αναπληρωτής καθηγητής της ΑΣΚΤ, Μανώλης Μπαμπούσης, σκιαγράφησε το προφίλ μέσα από τα λόγια του ίδιου τού καλλιτέχνη.

«Σε αυτούς τους καιρούς το να μιλάει κανείς είναι αυτοκτονία. Το να μη μιλάει όμως είναι δολοφονία. Μιλάμε λοιπόν, αναθέτοντας την επιβίωση στην τύχη. Ο μεγάλος Αγγλος ποιητής Βύρων πέθανε στο Μεσολόγγι για την ελευθερία και την αυτονομία της Ελλάδας. Εχουμε υποχρέωση γι’ αυτόν τον θάνατο. Γιατί πέθανε; Οι καιροί άλλαξαν, αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς σε τι άλλαξαν. Σε αυτήν τη χώρα ομιλείται ακόμα η ελληνική γλώσσα, ο Παρθενώνας βρίσκεται πάντα πάνω στον μεγάλο βράχο. Η Ιθάκη δεν άλλαξε θέση από την εποχή του Ομήρου και οι άνθρωποι που γεννιούνται στην Ελλάδα έχουν ανάγκη να είναι πρωταγωνιστές της εποχής τους. Αλλά πού βρίσκεται το κέντρο που δικαιολογεί εκείνον τον πρωταγωνιστή, εν ονόματι ποιου παραμένει αυτή η επένδυση στην ιστορία της πραγματικότητας;»

Ο Κουνέλλης εστίασε την ομιλία του στον ρόλο της «μεγάλης ιδέας του ελληνισμού»: «Η Ελλάδα μου έδωσε ιδέες και αρχές καλής ποιότητας και ανθρωπιά. Ο κόσμος θα ήταν φτωχότερος χωρίς την Ελλάδα, αλλά ίσως όχι, χωρίς άλλες χώρες που είναι μικρές και γεμάτες τράπεζες. Μπορεί να μην μιλάω καλά τα ελληνικά, αλλά τη χώρα την ξέρω. Οι Ελληνες περνούν μια κρίση ταυτότητας. Ο Αμερικανισμός κυριαρχεί, ενώ χάθηκε η λαϊκή κουλτούρα. Είδα τα επεισόδια του Δεκεμβρίου από την τηλεόραση. Είναι σωστό να ζητάνε οι νέοι. Για να φτιάξεις πράγματα πρέπει να φτάσεις σε μια ακεραιότητα. Εμείς έχουμε γλώσσα -είναι μέσα μας, κάθεται στα πόδια μας, έχουμε αντίληψη, έχουμε πολιτική. Μπορεί να έχουμε και μέλλον».

• «Η Ιθάκη είναι το μεγαλείο»

Πολλές φορές αναφέρθηκε στην έννοια της Ιθάκης: «Η Ιθάκη είναι υποθετική. Η Ιθάκη είναι το μεγαλείο και υπάρχει πάντα όπως ο ελληνισμός. Η Ιθάκη είναι μια υπόθεση αγάπης». Το προσωπικό όραμα του ζωγράφου, το περιέγραψε λιτά ο Μανώλης Μπαμπούσης μέσα από τα λόγια του ίδιου Κουνέλλη: «Μακάρι να ήμουν εξόριστος σ’ ένα μικρό σπίτι στην Κάσμπα της Τλεμ Σίν, με τους άσπρους τοίχους και τα πατώματα με τα άσπρα και τα μπλε πλακάκια σαν αυτά στους πίνακες του Ματίς... Σ’ αυτό το εξαιρετικό μέρος, θα ήθελα να έχω μία ερωτική συνάντηση με μια από τις δεσποινίδες της Αβινιόν, εκείνη στα δεξιά την Αφρικανή. Να φάω το ψάρι από τη νεκρή φύση του Ρέμπραντ. Να δοκιμάσω το σταφύλι του Βάκχου του Καραβάτζιο. Να πάω για ψάρεμα με τη βαρκούλα τού Μανέ. Και να πεθάνω ένδοξα σαν τον Μαρά στον πίνακα του Νταβίντ».

• Της Μαργαριτας Πουρναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/02/2009

Ο Γ. ΚΟΥΝΕΛΛΗΣ ΑΝΑΓΟΡΕΥΤΗΚΕ ΕΠΙΤΙΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ: «Το μέλλον της τέχνης είναι στο παρελθόν της»

Χρόνια στο κουρμπέτι της παγκόσμιας τέχνης, ριζοσπάστης, ο Γιάννης Κουνέλλης, που τιμήθηκε χθες από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με την αναγόρευσή του σε επίτιμο καθηγητή, διδάσκει με το έργο και τον λόγο του σε σχολές και πανεπιστήμια όλου του κόσμου και αφουγκράζεται την αγωνία των νέων καλλιτεχνών για την παγκοσμιοποίηση και την επιθυμία τους να καταργηθεί το ένα και μόνο καλλιτεχνικό κέντρο και η ομοιομορφία. «Το κέντρο χρειάζεται, γιατί ένας πολιτισμός χωρίς κέντρο είναι δύσκολο και να τον σκεφτείς», λέει στα «ΝΕΑ».

• Ποια είναι η ερώτηση που σας θέτουν οι νέοι πιο συχνά και τι απαντάτε;

Σήμερα ζούμε μια δύσκολη κατάσταση, επικίνδυνη. Μόλις βγήκαμε από ένα περιθώριο της κόλασης. Πολλοί νέοι μπήκαν σ΄ αυτήν την κόλαση πιστεύοντας ότι είναι κάποιος παράδεισος. Το ερώτημα που μου θέτουν πολύ συχνά αφορά τη θέση της τέχνης. Απαντώ ότι χρειάζεται να ξαναβρεθούν οι αρχές, μια ισχυρή ισορροπία και η τέχνη να βρει στο παρελθόν της το μέλλον της, γιατί αυτό το παρελθόν έχει μεγάλες αξίες.

«Είναι δολοφονία να μη μιλάς». Ο Γιάννης Κουνέλλης αναγορεύτηκε επίτιμος καθηγητής ζωγραφικής της ΑΣΚΤ

«Το όνειρο διατάσσει την τρικυμία, ψηλώνει την αυλαία, γράφει την τραγωδία, σκοτώνει τον καλλιτέχνη που δεν έχει όραμα. Είμαι εδώ συγκινημένος που με τιμά σήμερα η ΑΣΚΤ», είπε χθες το βράδυ ο Γιάννης Κουνέλλης, ολοκληρώνοντας την ομιλία του. Από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της διεθνούς πρωτοπορίας του 20ού αιώνα, πρωτεργάτης της arte povera, πολίτης του κόσμου, από τους πιο διάσημους Ελληνες της Διασποράς, αναγορεύτηκε επίτιμος καθηγητής Ζωγραφικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Πλήθος κόσμου είχε κατακλύσει από νωρίς την αίθουσα Τζόρτζιο ντε Κίρικο, όπου πραγματοποιήθηκε η αναγόρευσή του.

Ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς απέστειλε χαιρετιστήριο μήνυμα, η ιστορικός τέχνης Νίκη Λοϊζίδου μίλησε για το έργο του και στη συνέχεια ο καθηγητής του Τμήματος Φωτογραφίας Μανώλης Μπαμπούσης παρουσίασε ένα σύντομο οπτικό ταξίδι με εικόνες από τις δουλειές του και το εργαστήριό του. Ακολούθησε η αναγόρευσή του σε καθηγητή Ζωγραφικής της ΑΣΚΤ από τον πρύτανη Τριαντάφυλλο Πατρασκίδη.

Ηρεμος, με ανατρεπτικό λόγο, όπως και έργο, ο καλλιτέχνης που έβγαλε τη ζωγραφική από τον καμβά μίλησε για την οδυσσειακή περιπέτεια, για την Ιθάκη, για την τέχνη, για την Ελλάδα: «Σ’ αυτούς τους καιρούς, να μιλάει κανείς είναι αυτοκτονία. Αλλά να μη μιλάει είναι δολοφονία. Μιλάμε αναθέτοντας την επιβίωση στην τέχνη. Ο λόρδος Μπάιρον πέθανε στο Μεσολόγγι για μια ελεύθερη Ελλάδα. Οι καιροί αλλάζουν, αλλά δεν γνωρίζουμε σε τι», ανέφερε ξεκινώντας την ομιλία του. «Ο καλλιτέχνης βάζει στοίχημα τη ζωή του και καμιά φορά τη χάνει», είπε απαντώντας στο ερώτημα «ποιο στιλ ζωγραφικής θα επικρατήσει στο μέλλον, ώστε να το ακολουθήσουν οι νέοι ζωγράφοι». Λίγο πριν είχε πει: «Ποτέ δεν ήθελα να βάλω καμιά δουλειά μου σε οποιαδήποτε κρεβατοκάμαρα». Για να προσθέσει αργότερα: «Η τέχνη που περιορίζεται σε αισθητικά πεδία διακόσμησης, διαμέσου των δρόμων της αγοράς και των χρηματικών συναλλαγών, είναι σήμερα νεκρή».

• Εικαστικά γεγονότα

Γεννημένος το 1936 στον Πειραιά, εγκαταστάθηκε το 1956 στη Ρώμη όπου σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Από την πρώτη έκθεσή του στη Ρώμη το 1960 μέχρι σήμερα, βρίσκεται στο επίκεντρο της πρωτοπορίας και της δημιουργίας, με έργα που αποτελούν εικαστικά γεγονότα. Χρησιμοποιώντας υλικά όπως σίδερο, κάρβουνο, ξύλο, πέτρα, σακιά από λινάτσα, δημιούργησε τη δική του εικαστική γλώσσα σε έργα εμβληματικά που αποκαλύπτουν «μια καινούργια γλώσσα της ζωγραφικής», όπως έχει πει χαρακτηριστικά ο Μπρούνο Κορά, μελετητής του έργου του και διευθυντής του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης του Λουγκάνο, τονίζοντας: «Πρόκειται για μια ζωγραφική που δεν έχει ανάγκη τα κλασικά εργαλεία της ζωγραφικής, αλλά τις αρχές της. Aναγνωρίζουμε σε αυτόν κάτι από τον Kαραβάτζιο, τον Πόλοκ και τον Φοντάνα».

Μέχρι σήμερα ο Γιάννης Κουνέλλης έχει συμμετάσχει στις μεγαλύτερες διεθνείς εικαστικές διοργανώσεις.

• ΤΖΕΒΕΛΕΚΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, Ελεύθερος Τύπος, Τετάρτη, 25.02.09
  

Γιάννης Κουνέλλης: Η παγκοσμιοποίηση διαγράφει τη μνήμη

Ο πρύτανης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Τριαντάφυλλος Πατρασκίδης, ντύνει τον Γιάννη Κουνέλλη με την τήβεννο του επίτιμου καθηγητή της Σχολής

«Σε αυτούς τους καιρούς, το να μιλά κανείς είναι μια αυτοκτονία. Αλλά και το να μη μιλάει είναι μια δολοφονία. Μιλάμε, λοιπόν, αναθέτοντας την επιβίωση στην τύχη», δήλωσε χθες βράδυ ο κορυφαίος εκπρόσωπος της arte povera Γιάννης Κουνέλλης. Δυο λεπτά νωρίτερα είχε ντυθεί με την τήβεννο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών από τον πρύτανή της, Τριαντάφυλλο Πατρασκίδη.

Η αναγόρευσή του σε επίτιμο καθηγητή ζωγραφικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, αν αναλογιστεί κανείς την κοντά 50χρονη γόνιμη διεθνή καριέρα του, ήρθε κάπως καθυστερημένα, ενώ συγχρόνως αποκτά για τον ίδιο κυρίως συμβολικό χαρακτήρα: επιστρέφει ως επίτιμος καθηγητής εκεί που το 1956 δεν έγινε δεκτός ως σπουδαστής!

Δικαιολογημένα, επομένως, χθες η αίθουσα Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο της ΑΣΚΤ ασφυκτιούσε και άνθρωποι κινδύνεψαν να ποδοπατηθούν. Σπουδαστές όρθιοι και οκλαδόν συνυπήρχαν για τη μεγάλη «γιορτή» της Σχολής τους με καθηγητές τους και γνωστούς εικαστικούς (Λαζόγκας, Βαρώτσος, Ξένος, Παπαγιάνννης, Ναυρίδης, Μεράντζας), πολιτικούς (Λαλιώτης), ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών (Τερζόπουλος, Βασιλικός), τη διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Αννα Καφέτση, γκαλερίστες κ.ο.κ.

Σ' αυτή τη συγκινησιακά φορτισμένη στιγμή, ο Γιάννης Κουνέλλης, αντί να μιλήσει για το εικαστικό του ιδίωμα και τις προσωπικές του καλλιτεχνικές αναζητήσεις, προτίμησε να μοιραστεί τις βαθύτερες πολιτικές και υπαρξιακές σκέψεις του για την παγκοσμιοποίηση, την τέχνη, τον σύγχρονο κυνισμό, τις μελλοντικές προκλήσεις.

«Ο μεγάλος Αγγλος ποιητής λόρδος Μπάιρον πέθανε στο Μεσολόγγι για την ελευθερία και ανεξαρτησία της Ελλάδας», ανέφερε. «Οι καιροί άλλαξαν, αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς σε τι. Σε αυτή τη χώρα ομιλείται πάντα η ελληνική γλώσσα. Ο Παρθενώνας βρίσκεται πάντα πάνω στον βράχο. Η Ιθάκη δεν άλλαξε θέση από την εποχή του Ομήρου. Και οι άνθρωποι που γεννήθηκαν στην Ελλάδα έχουν ανάγκη να είναι πρωταγωνιστές της εποχής τους. Αλλά πού είναι το κέντρο που δικαιολογεί κάτι τέτοιο; Ο πόλεμος πέρασε. Υστερα ήρθε η μεταπολεμική περίοδος, μεγάλη ώς το χθες. Η γέφυρα που ενώνει παρελθόν και παρόν ανατράπηκε. Η παγκοσμιοποίηση με στρατηγική έρχεται να διαγράψει τη μνήμη. Ο κυνισμός παραμένει δυστυχώς σήμερα το μοναδικό θέμα συζήτησης. Δεν χρησιμεύει πλέον να έχουμε ένα δυνατό σχέδιο για αλλαγή».

Εξίσου σκεπτικιστής εμφανίστηκε και για την τέχνη: «Η λογική και η ηθική έμειναν μακριά από την ουσίας της συζήτησης για την Αναγέννηση, το Διαφωτισμό, τη νέα τέχνη. Η τέχνη περιορίζεται σε ένα αισθητικό πεδίο, διά μέσου δρόμων της αγοράς», υπογράμμισε. «Το θείο χάος είναι επί θύραις. Το νέο που θα έρθει χρειάζεται προσπάθεια να μείνει ακέραιο ώστε οι καλλιτέχνες που θα γεννηθούν να κολυμπήσουν στα διαυγή νερά της χαμένης Ατλαντίδας».

«Ολες τις τιμές που έχω μαζέψει στο τέλος θα τις χαρίσω στην εγγονή μου», μας εξομολογήθηκε ο Γιάννης Κουνέλλης

«Δεν θέλω να σας τρομοκρατήσω», μας προκατέλαβε λίγο πριν καταλήξει, «αλλά να μιλήσω για τη ζωγραφική. Το όνειρο διατάζει για τρικυμία και σκοτώνει τον καλλιτέχνη, που δεν έχει όνειρο και δεν είναι ταξιδευτής».

Στην εναρκτήρια ομιλία της, η προεδρεύουσα του Θεωρητικού Τμήματος της ΑΣΚΤ Νίκη Λοϊζίδου εστίασε στη σχέση του Κουνέλλη με τον μύθο. «Ο Κουνέλλης δεν εγκαινίασε μόνο μια νέα διαλεκτική με τόπους και κουλτούρες», τόνισε, «αλλά κυρίως με τα υλικά ως σύμβολα της νέας σχέσης του ανθρώπου με τη ζωή».

Ο καθηγητής του Τμήματος Φωτογραφίας της ΑΣΚΤ Μανώλης Μπαμπούσης επιμελήθηκε την προβολή των έργων του Κουνέλλη, ξανασυστήνοντας τον καλλιτέχνη μέσα από τον δικό του λόγο. «Γεννήθηκα σε μια κουλτούρα ομηρική και επέλεξα να ζήσω σε μια κουλτούρα βιργιλιακή. Πήγα στη Ρώμη όχι για να ζητήσω αλλά για να δώσω. Το έργο μου δεν είναι ούτε γλυπτό ούτε ζωγραφική. Εγώ όμως είμαι ένας ζωγράφος. Καταστρέφω και στη συνέχεια αποκαθιστώ. Ετσι η αποκατάσταση γίνεται ζωτικό στοιχείο».

Θερμό χαιρετισμό απέστειλε ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς, στον οποίο διαπίστωνε, μεταξύ άλλων: «Το έργο του Κουνέλλη δεν είναι εύκολο να καταταχτεί. Είναι μια κατηγορία από μόνο του».

Προτού ξεκινήσει η τελετή αναγόρευσης ο Κουνέλλης, πίνοντας καφέ στη βιβλιοθήκη τής ΑΣΚΤ και φορώντας έναν μπλε σκούφο, δεν μας έκρυψε ότι «είναι ωραίες οι τιμές, παρ' ότι δεν έχουνε κανένα πρακτικό λόγο. Εχω μαζέψει πλέον τόσες πολλές, που στο τέλος θα τις χαρίσω όλες στην εγγονή μου». *

• Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 25/02/2009