Εικαστικές «ματιές»

Εργο του Αχιλλέα Χρηστίδη

Τρεις γλύπτες παρουσιάζουν έργα τους στην γκαλερί «Χρυσόθεμις» (25ης Μαρτίου 20, Χαλάνδρι). Πρόκειται για τους: Διονύση Γερολυμάτο, Θόδωρο Παπαγιάννη και Χρήστο Ρηγανά. Εκτίθενται γλυπτά σε μπρούτζο και μάρμαρο.

• Συνεχίζεται στην γκαλερί «Ζουμπουλάκη» (πλ. Κολωνακίου 20), η αναδρομική έκθεση «Polaroids 1977 - 2009 - Ψηφίδες μιας επιζωγραφισμένης μνήμης» του Γιάννη Ψυχοπαίδη. Πρόκειται για ένα εικαστικό «αφιέρωμα» του καλλιτέχνη στη στιγμιαία φωτογραφία Polaroid.
• Oμαδική έκθεση ζωγραφικής, με τίτλο: «Alternative Young - Το νέο στη ζωγραφική», φιλοξενείται στην γκαλερί «Αστρολάβος - Δεξαμενή» (Ξανθίππου 11). Πρόκειται για δημιουργίες των: Ευρυδίκης Καλλιμάχου, Κατερίνας Κωνσταντινίδη, Φώτη Πεχλιβανίδη, Νεκταρίας Ρουμελιώτη.
• Τη νέα του δουλειά παρουσιάζει ο Αχιλλέας Χρηστίδης στην γκαλερί «Σκουφά» (Σκουφά 4). Πρόκειται για προσωπογραφίες ή εσωτερικά χώρων, με έντονη θεατρικότητα, δυναμική και ένταση.
• Δεκαπέντε καλλιτέχνες, με κοινό γνώρισμα την ενεργή εργασιακή τους σχέση στην ΑΣΚΤ Αθήνας, συν-διαλέγονται παρουσιάζοντας έργα τους στις αίθουσες: «έκφραση - γιαννα γραμματοπούλου» (Βαλαωρίτου 9α) και «fizz gallery» (Βαλαωρίτου 9γ). Συμμετέχουν οι: Αγγελος Αντωνόπουλος, Ζαχαρίας Αρβανίτης, Μιχάλης Αρφαράς, Βασίλης Βλασταράς, Γιάννης Γουρζής, Γιώργος Καζάζης, Γιάννης Κονταράτος, Λουκάς Λουκίδης, Μανώλης Μεραμπελιώτης, Μάγδα Σιάμκουρη, Γιάννης Σκαλτσάς, Βίκυ Τσαλαματά, Κώστας Τσώλης, Παντελής Χανδρής και Πάνος Χαραλάμπους. Επιμέλεια έκθεσης: Χρήστος Θεοφίλης.
• Εως τις 9 Γενάρη η γκαλερί «Thanassis Frissiras» (Κριεζώτου 7), παρουσιάζει έργα του επίκουρου καθηγητή της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, Βαγγέλη Πλοιαρίδη.

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

14/10/2009

-- Πρώτη ατομική

9/1/2009

-- «Χρώματα» του χειμώνα

28/10/2008

-- Εικαστικά χρώματα

25/9/2008

-- Εικαστικές περιπλανήσεις

24/10/2003

-- Εικαστικές περιπλανήσεις

Γυναικείες και αντρικές εικόνες σε εύθραυστη ισορροπία

• Τα ονόματα και μόνο αρκούν. Δυο ντουζίνες γνωστών και καταξιωμένων εικαστικών, διαφορετικών γενεών και μέσων, συγκεντρώνει η έκθεση «Η πρώτη εικόνα» του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Εργο της Αντουανέττας Αγγελίδη, όπως παρουσιαζόταν στη Γαλλία

Από τον Αλέξανδρο Αβρανά και την Αντουανέττα Αγγελίδη, τη Μαρία Ζερβού και τον Νίκο Ναυρίδη, τη Λήδα Παπακωνσταντίνου και τον Στέφανο Τσιβόπουλο μέχρι τη Γεωργία Σαγρή και τον Γιώργο Χατζημιχάλη. Δώδεκα γυναίκες και δώδεκα άντρες επιλέχθηκαν από τον καλλιτεχνικό διευθυντή του μουσείου Ντένη Ζαχαρόπουλο για να αφηγηθούν, αλλά κυρίως, να αντιπαραβάλουν τις δικές τους μνήμες, το δικό τους προσωπικό λόγο, τις δικές τους πρώτες εικόνες.

Τα εγκαίνια αύριο (12 το μεσημέρι) από τον υπουργό Πολιτισμού Παύλο Γερουλάνο θα είναι εορταστικά. Το Μακεδονικό Μουσείο γιορτάζει τα 30 του χρόνια, ενώ το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, στο παράλληλο πρόγραμμα του οποίου εντάσσεται η έκθεση, τα 50 του. Πολλές, λοιπόν, οι αφορμές.

Η έκθεση πρωτοπαρουσιάστηκε τον περασμένο Ιούλιο στη Γαλλία. Το περιφερειακό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης (CRAC) Languedoc-Roussillon στο νησί Σετ κάλεσε το ελληνικό μουσείο να παρουσιάσει τη σημερινή εικαστική σκηνή μας. Τα έργα παρουσιάστηκαν εκεί σε δύο ενότητες: οι άντρες μέσα και οι γυναίκες έξω. Το γαλλικό κέντρο ήταν παλιά ιχθυόσκαλα, που μετατράπηκε σε ένα καταπληκτικό εκθεσιακό χώρο. Για τα έργα των Ελληνίδων δημιουργήθηκε έξω ένας θερινός κινηματογράφος. Τα έργα τους ήταν οι πρώτες εικόνες όσων έφταναν με τα πλοία στο νησί.

Στη Θεσσαλονίκη η έκθεση μεταφέρεται όλη μέσα στο μουσείο. Ομως για τον Ντένη Ζαχαρόπουλο ο χώρος του μουσείου είναι δημόσιος, άρα εξωτερικός. Οπότε έπρεπε να δημιουργήσει ζώνες συσκότισης. Αντρες και γυναίκες συνυπάρχουν στους χώρους του μουσείου, όπως και στη ζωή: συζούν, αλληλοκαθορίζονται και αλληλοσυγκρούονται. Τέσσερις οθόνες προβάλλουν τα έργα των γυναικών (αντί για μία που υπήρχε στη Γαλλία) δημιουργώντας το ενιαίο και διάχυτο ημίφως μέσα στη γενική συσκότιση, που επιτρέπει την αναγνώριση των στατικών έργων (των αντρών) σαν μακρινές σκιές ή όπως ένα παράθυρο που ξαφνικά φωτίζεται. Τι είναι η πρώτη εικόνα του τίτλου; «Κάτι συνεχώς μεταβλητό», εξηγεί ο Ντένης Ζαχαρόπουλος. «Μπορεί να είναι η εικόνα που σου επιβάλλει η ίδια η κοινωνία ή εκείνη που ο ίδιος -αν είσαι τυχερός- θα ανακαλύψεις σκάβοντας μέσα σου».

Η έκθεση πάντως δανείζεται τον τίτλο της από το συγκλονιστικό κείμενο του Κώστα Ταχτσή «Η πρώτη εικόνα»: «Οσο κι αν πρωτόειδα τη ζωή και τους άντρες σα γυναίκα, δεν έπαψα βέβαια να είμαι και άντρας. Σα γυναίκα, χαιρόμουνα την κάθε ήττα των αντρών. Σαν άντρας, ένιωθα γι' αυτούς περιφρόνηση, που αργότερα έγινε οίκτος (...) Στην ψυχή μου άρχισαν από νωρίς να παλεύουν δύο αντίθετες δυνάμεις, που, επειδή έτειναν να ισορροπήσουν ή να αλληλοεξουδετερωθούν, προσδιόριζαν η μια την άλλη. Δηλαδή, όσο περισσότερο αναπτυσσόταν μέσα μου το εμβολιασθέν θηλυκό στοιχείο τόσο περισσότερο αναγκαζόταν ν' αναπτυχθεί το αρσενικό. (...) Εν τέλει, κανένας απ' τους αντιπάλους δεν νίκησε. Ο πόλεμός τους μέσα μου ήταν Πελοποννησιακός. Ο μόνος που 'χασε ή ίσως κέρδισε, ήμουν εγώ»...

Συμμετέχουν ακόμη οι: Κατερίνα Αποστολίδου, Β. Βλάχος, Απ. Γεωργίου, Κ. Γιάνναρης, Χριστίνα Δημητριάδη, Κατερίνα Ζαχαροπούλου, Μαρία Κλωνάρη, Κατερίνα Θωμαδάκη, Μαρία Παπαδημητρίου, Η. Παπαηλιάκης, Ευ. Πατσουράκης, Γ. Σαπουντζής, Εύα Στεφανή, Βασιλεία Στυλιανίδου, Αλ. Τζάννης, Ευανθία Τσαντίλα, Δ. Τσουμπλέκας. Διάρκεια έως 31 Ιανουαρίου.

• ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2009

Εκλάπη λιθογραφία του Μουνκ

• Η λιθογραφία «Ιστορία» του Εντβαρντ Μουνκ, αξίας περίπου 240.000 ευρώ εκλάπη από γκαλερί του Όσλο, όπως ανακοίνωσε η νορβηγική αστυνομία.

"Το φιλί" του Εντβαρντ Μουνκ

Οι δράστες έσπασαν τη βιτρίνα της γκαλερί Nyborg Kunst το βράδυ της Πέμπτης και πήραν μόνο αυτό το έργο, διευκρίνισε εκπρόσωπος της αστυνομίας. Το συγκεκριμένο έργο υπάρχει σε πολλές εκδοχές, αλλά η λιθογραφία που εκλάπη είναι η μοναδική που χρωμάτισε ο ίδιος ο Μουνκ. Εξαιτίας της μοναδικότητας αυτής είναι αδύνατον οι κλέφτες να μπορέσουν να πουλήσουν τη λιθογραφία διαστάσεων 57Χ98 εκατοστά, διευκρίνισαν τεχνοκριτικοί.

H "Κραυγή", ένα από τα πιο γνωστά έργα του Μουνκ

"Ένα μικρό φορτηγό βρέθηκε κοντά στην γκαλερί και ήδη ερευνάται", διευκρίνισε η αστυνομία. Έργα του εξπρεσιονιστή ζωγράφου, όπως η "Κραυγή" και η "Μαντόνα", αξίας 100 εκατομμυρίων δολαρίων, εκλάπησαν το 2004, αλλά βρέθηκαν δύο χρόνια αργότερα. [enet.gr, 12:51 Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2009]

Η ζωγραφική παίρνει τη ρεβάνς

• Η πρόσφατη φουάρ του Παρισιού ήταν η πιο πετυχημένη της δεκαετίας, αποδεικνύοντας ότι ο σωστός σχεδιασμός και τα καλά έργα βρίσκουν, παρά την κρίση, πρόθυμους αγοραστές

• Της ΚΑΤΙΑΣ ΑΡΦΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009

Ακούγεται παράδοξο αλλά η φουάρ που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες στο Παρίσι ήταν η πλέον επιτυχημένη της τελευταίας δεκαετίας, παρά την κρίση που πλήττει παγκοσμίως την αγορά της τέχνης.

Εργο του πολωνικής καταγωγής ζωγράφου Αντάμ Ανταχ, που εντυπωσίασε το γαλλικό κοινό

Κι αυτό όχι μόνο από άποψη επισκεπτών, αλλά και (αυτό είναι που κυρίως μας ενδιαφέρει) από άποψη έργων.

Η γαλλική πρωτεύουσα φαίνεται πως παίρνει τη ρεβάνς από τις φουάρ του Λονδίνου ή ακόμα και του Μαϊάμι, καταθέτοντας ένα καλά οργανωμένο «σχέδιο δράσης» που είχε στόχο να ενθαρρύνει ακόμα και τους πλέον επιφυλακτικούς αγοραστές: προσεκτική επιλογή έργων, μονογραφικές παρουσιάσεις καλλιτεχνών, θεματικές ενότητες, συνεργασίες, αποφυγή πολιτικοποιημένης τέχνης (ο Λιβανέζος καλλιτέχνης Βάλιντ Ράαντ στη νεοϋορκέζικη «Πάουλα Κούπερ» αποτέλεσε μία από τις λιγοστές εξαιρέσεις), αλλά και επιστροφή σε «σταθερές» αξίες.

Η έμφαση δόθηκε, με άλλα λόγια, στη ζωγραφική, το σχέδιο και τη γλυπτική και πολύ λιγότερο, για παράδειγμα, στο βίντεο, αν και η παρισινή γκαλερί Βολφ είχε οργανώσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πρόγραμμα προβολών. Πέρα από το γεγονός ότι είδαμε (επιτέλους) καλή ζωγραφική (αναφέρω ενδεικτικά τη δουλειά τού πολωνικής καταγωγής Αντάμ Ανταχ που ζει και εργάζεται εδώ και μια εικοσαετία στο Παρίσι), η στροφή σε γνωστά ονόματα δεν είχε από την άλλη συντηρητικό χαρακτήρα, αφού σήμανε για παράδειγμα ότι Γάλλοι νεορεαλιστές, όπως ο Βιλεγκλέ και ο Ενς, ή καλλιτέχνες της ιταλικής άρτε πόβερα, όπως ο Γιάννης Κουνέλλης, υπερίσχυσαν των εμπορικότερων ποπ καλλιτεχνών.

Επιπλέον, στο κύριο τμήμα της φουάρ, που φιλοξενείται στο Γκραν Παλέ, δέκα από τις μεγαλύτερες γκαλερί του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η γνωστή Γκακόσιαν (προσεχώς με παράρτημα και στο Παρίσι), παρουσίασαν σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο 300 τ.μ. έργα αποκλειστικά μοντέρνας τέχνης (Μπέκμαν, Μπέικον, Πικάσο κ.λπ.). Σε αντίθεση με άλλες φουάρ που προτιμούν να διαχωρίζουν τη σύγχρονη από τη μοντέρνα τέχνη, το Παρίσι επέμενε από την αρχή στη συνέκθεσή τους και φέτος δικαιώθηκε διπλά: πέρα από το κοινό πρότζεκτ των δέκα γκαλερί, τα πρώτα έργα που πουλήθηκαν ήταν ένας Νικολά ντε Σταλ και ένας Ντιμπιφέ.

Στον χώρο πάντα του Γκραν Παλέ, γνωστές γκαλερί, όπως η «Μάριον Γκούντμαν» με διπλή έδρα στη Νέα Υόρκη και το Παρίσι (από τις 198 αίθουσες τέχνης οι 75 προέρχονταν από τη Γαλλία), συγκέντρωσαν τα καλύτερά τους προσέχοντας αυτή τη φορά ιδιαίτερα το στήσιμο. Εδώ είδαμε νέα δουλειά του κορυφαίου Γκέρχαρντ Ρίχτερ, κολάζ μεγάλων διαστάσεων του εννοιολογικού Τζον Μπαλτεζάρι αλλά και του πολιτικοποιημένου Γουίλιαμ Κέντριτζ, εξαιρετικές ακουαρέλες της Τάσιντα Ντιν, νέες δουλειές των σταρ της φωτογραφίας Τζεφ Γουόλ και Τόμας Στρουθ, αλλά και ένα ποιητικό βίντεο του Αμαρ Κάνβαρ από την Ινδία.

Η γκαλερί «Κάρστεν Γκρεβ» παρουσίασε, από την άλλη, ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σύνολο, με κυρίαρχη μορφή έκφρασης τη γλυπτική: πλάι σε πρόσφατα σχέδια, ακουαρέλες, αλλά και κάποια μικρά γλυπτά της Λουίζ Μπουρζουά (τα περισσότερα από τα οποία πουλήθηκαν σχεδόν αμέσως), εκτέθηκαν οι ονειρικές συρμάτινες συνθέσεις της Λουίζ Ούνγκερ από την Κολονία και μια εντυπωσιακή εγκατάσταση της ταλαντούχας Κλερ Μόργκαν από το Μπέλφαστ με θέμα την πτώση ενός πουλιού που έκλεψε την παράσταση.

Το άνετο στήσιμο και οι θεματικές ή μονογραφικές προσεγγίσεις μάς επέτρεψαν να ανακαλύψουμε τόσο έργα νέων καλλιτεχνών όσο και φρέσκιες δημιουργίες των ήδη καθιερωμένων, όπως τη δουλειά της Σοφί Καλ στην γκαλερί «Εμανουέλ Περοτέν» με θέμα την ταφή των κοσμημάτων της μητέρας της στον Βόρειο Πόλο ή τις (αδύναμες δυστυχώς) σκηνοθετημένες φωτογραφίες της Μαρίνα Αμπράμοβιτς με παιδιά-στρατιώτες από το Λάος στην «Γκι Μπάρτσκι» από τη Γενεύη. Ακόμα και το δεύτερο μέρος της φουάρ στον εξωτερικό χώρο του Λούβρου (μόνιμος συνεργάτης τα τελευταία τέσσερα χρόνια της φουάρ, προκειμένου να ενισχύσει μεταξύ άλλων το άνοιγμά του στον χώρο της σύγχρονης τέχνης), το οποίο περιλάμβανε νεότερες κυρίως γκαλερί στα όρια του κιτς, ανακαλύψαμε ενδιαφέροντα έργα: όπως την τελευταία δουλειά της Γαλλίδας Βαλερί Φαβρ στη βερολινέζικη «Μπάρμπαρα Τιμ» ή ακόμα τους εξαιρετικούς εννοιολογικούς καλλιτέχνες της χαμηλών τόνων «Ανι Τζέντιλς» από την Αμβέρσα με κεντρικό άξονα την έννοια του αστικού χώρου.

Το τρίτο κομμάτι της φουάρ εκτυλίχθηκε στον κήπο των Tuileries με εγκαταστάσεις και γλυπτά που συνδιαλέγονταν έξυπνα με τον περιβάλλοντα χώρο. Μεταξύ άλλων, ο Ρένος Χίππας παρουσίασε το Marclay's Bike του Ντομινίκ Μπλε, ενώ η βερολινέζικη γκαλερί «Κρίστιαν Νάγκελ» έστησε έξυπνα μέσα στο μεγάλο συντριβάνι τη διαδραστική εγκατάσταση του Κάδερ Ατια με τα δεκάδες κύμβαλα να ηχούν διαφορετικά κάθε στιγμή, ανάλογα με τη δύναμη της βροχής και του αέρα. *

Εγκαινιάστηκε με επιτυχία η έκθεση της Συλλογής Φέλιου

• Περίπου 100 έργα νέων ελλήνων παραστατικών ζωγράφων στο Μουσείο Μπενάκη

• Α. ΖΕΝΑΚΟΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009

Με μεγάλη επιτυχία έγιναν προχθές τα εγκαίνια της έκθεσης «Το βλέμμα του χρόνου. Ιστορίες εικόνων» στο Νέο Κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, η οποία περιλαμβάνει περίπου 100 ζωγραφικά έργα από τη Συλλογή Σωτήρη Φέλιου. Η έκθεση παρουσιάζει έργα έξι σύγχρονων ελλήνων ζωγράφων, από τους σπουδαιότερους των αποκαλούμενων «Νέων Ελλήνων Παραστατικών»( Στέφανος Δασκαλάκης, Τάσος Μαντζαβίνος, Χρήστος Μποκόρος, Κώστας Παπανικολάου, Γιώργος Ρόρρης, Εδουάρδος Σακαγιάν ), τα οποία έχουν φιλοτεχνηθεί από το 1990 και μετά. Από την έκθεση, την επιλογή των έργων και το στήσιμό τους, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς την αγάπη του συλλέκτη: ο Σωτήρης Φέλιος συλλέγει επειδή απολαμβάνει να ζει με τη ζωγραφική. Και η εκθεσιακή δραστηριότητα, η οποία ξεκινά τώρα και θα συνεχιστεί με την ίδρυση του ιδιωτικού του εκθεσιακού χώρου στην Κυψέλη τον ερχόμενο Δεκέμβριο, έρχεται σε ένα κομβικό σημείο για τη συλλεκτική πορεία του κ. Φέλιου: το σημείο ακριβώς όπου δεν του αρκεί πια η προσωπική απόλαυση αλλά νιώθει την πιεστική επιθυμία να τη μοιραστεί με ένα κοινό. Αυτή η «πρόοδος» από την ιδιωτική σφαίρα στη δημόσια ήταν ανέκαθεν από τις πιο σημαντικές διεργασίες που οδηγούσαν στην ωρίμανση ενός συλλέκτη.

Υπάρχει και ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά την έκθεση αυτή σημαντική: οι Νέοι Ελληνες Παραστατικοί είναι μια ομάδα καλλιτεχνών που έχει καλύψει μεγάλη διαδρομή στην ελληνική τέχνη και δεν έχει μελετηθεί όσο της αρμόζει. Η εμφάνιση μιας ακόμη συλλογής που τους θέτει στο επίκεντρό της ίσως αποτελεί μια καλή ευκαιρία. Ενα βήμα αποτελεί σίγουρα ο κατάλογος, με εισαγωγικά κείμενα των Ειρήνης Οράτη και Λίνας Τσίκουτα, και κείμενα για τους καλλιτέχνες από τους Μάρθα-Ελλη Χριστοφόγλου, Αλεξάνδρα Κοροξενίδη, Τάσο Μαντζαβίνο, Χάρη Καμπουρίδη, Ευγένιο Δ. Ματθιόπουλο, Βίκυ Σκούμπη και Ειρήνη Βενιεράκη. Αξιοσημείωτο είναι, τέλος, ότι κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα γίνουν συναντήσεις του κοινού με τους καλλιτέχνες στον χώρο της έκθεσης και συζήτηση για το έργο τους, ως εξής: Σάββατο 14 Νοεμβρίου στις 12.00: Χρήστος Μποκόρος και Εδουάρδος Σακαγιάν, Σάββατο 21 Νοεμβρίου στις 12.00: Τάσος Μαντζαβίνος και Κώστας Παπανικολάου, Σάββατο 28 Νοεμβρίου στις 12.00: Στέφανος Δασκαλάκης και Γιώργος Ρόρρης.

• Νέο Κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ. 210 3453.111, www.benaki.gr.

«Μπαίνω, βλέπω, τρελαίνομαι, αγοράζω»

«Εχω πολύ ωραίο κρασί, έρχεσαι;» του είπε μια μέρα ο Χρόνης Μπότσογλου. Ο Σωτήρης Φέλιος πήγε στο εργαστήρι του ζωγράφου και κάποια στιγμή τον ρώτησε «τι φτιάχνεις τώρα;» Ο Μπότσογλου του δείχνει τα 26 έργα που αποτελούν την «Προσωπική Νέκυια». «Μου κόπηκαν τα πόδια», θυμάται ο Σωτήρης Φέλιος. Αρχισαν να συζητούν με πάθος για τον Ομηρο, τις μανάδες τους, τους πεθαμένους τους.

Ενα από τα έργα του Κώστα Παπανικολάου που θα εκτεθούν στο Μουσείο Μπενάκη

«Το πουλάς;», ρωτάει ο συλλέκτης. Ο ζωγράφος έκανε μια γκριμάτσα απορίας. «Να το πάρω εγώ;», ρώτησε ο Φέλιος. «Πάρ' το», απάντησε ο Μπότσογλου. Κι έτσι απλά η «Νέκυια» βρέθηκε στη συλλογή του Σωτήρη Φέλιου πολύ πριν εκτεθεί στο Μουσείο Μπενάκη στα τέλη του 2002.

Δεν πήγε στο εργαστήρι του για ν' αγοράσει έργο. Ο Χρόνης Μπότσογλου είναι εδώ και χρόνια φίλος του. Οπως είναι και ο Στέφανος Δασκαλάκης, ο Χρήστος Μποκόρος, ο Γιώργος Ρόρρης, ο Τάσος Μαντζαβίνος, ο Κώστας Παπανικολάου και ο Εδουάρδος Σακαγιάν. Εξι ζωγράφοι τους οποίους θαυμάζει και αγοράζει συστηματικά έργα τους.

Περισσότερα από 100 είναι τα έργα τους που ο Σωτήρης Φέλιος επέλεξε από τη συλλογή του για να τα δείξει από τη Δευτέρα στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς 138, σε μια έκθεση με τίτλο «Το βλέμμα του χρόνου. Ιστορίες εικόνων». Σε κάθε έναν αναλογούν περισσότερα από 10 έργα. Ο θεατής θα έχει έτσι την ευκαιρία να σχηματίσει την εικόνα της παραστατικής ζωγραφικής των τελευταίων δεκαετιών έτσι όπως θα εκτίθενται τα έργα «και μαζί και χώρια». Επιπλέον θα παρουσιάζεται η εξελικτική πορεία κάθε ζωγράφου αλλά (γιατί όχι;) και οι εκλεκτικές τους συγγένειες. Και οι έξι άλλωστε -χοντρικά- είναι συνομήλικοι.

«Τα έργα τους έχουν ταυτότητα. Η ιδιαιτερότητα της ταυτότητας του καθενός είναι πολύ σημαντική σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από τον αχταρμά της», λέει ο Σωτήρης Φέλιος για τους έξι καλλιτέχνες

«Ο καθένας με τον τρόπο του δίνει μια ταυτότητα στην ελληνική ζωγραφική του καιρού μας. Κατά τη γνώμη μου, η ιδιαιτερότητα της ταυτότητας του καθενός είναι πολύ σημαντική σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από τον αχταρμά της», τονίζει ο 57χρονος δικηγόρος Σωτήρης Φέλιος.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στην Τρίπολη, σπούδασε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, έκανε μεταπτυχιακά στη Γαλλία και όταν επέστρεψε, ξεκίνησε να δικηγορεί με κύριο αντικείμενο το δίκαιο των επιχειρήσεων. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80 δεν ήταν τακτικός ούτε στις γκαλερί ούτε στα μουσεία. Ολα άρχισαν από την ανάγκη να γεμίσει τους τοίχους του γραφείου και του σπιτιού. Δεν είχε όμως συνειδητοποιήσει πού θα οδηγηθεί. Αγαπούσε τη ζωγραφική, αυτό ήταν το μόνο σίγουρο. «Ξεκίνησα με μια εμμονή: ζωγραφική, τελάρο και πινέλο. Οχι μόνο δεν με έχει εγκαταλείψει, αλλά έγινα και χειρότερος».

Το πρώτο του έργο ήταν ο «Κυπρίνος» του Χρήστου Μποκόρου. Θυμάται ακόμη την ημέρα που τον γνώρισε. Του έλεγε πόσο πολύ τού αρέσει ο τρόπος που ζωγραφίζει. «Θεωρώ ότι άλλος είναι καλύτερος ζωγράφος», τον διέκοψε ο Μποκόρος και τον πήγε στο ατελιέ του Κώστα Παπανικολάου. «Είναι κι αυτό ένα δείγμα ήθους», σχολιάζει ο συλλέκτης. «Μία από τις πλάκες μας κάθε φορά που βρισκόμαστε είναι αυτές ακριβώς οι σχέσεις μας...».

Ακομπλεξάριστος και παρορμητικός και ο ίδιος, δεν διεκδικεί κανενός είδους δάφνες. Η συλλογή του ξεπερνά τα 600 έργα. Περιγράφει με αυθορμητισμό που ξαφνιάζει τα προβλήματα που τη συνοδεύουν. «Πού τα βάζεις; Σε μικρό χρονικό διάστημα γέμισε το σπίτι, γέμισε το γραφείο, γέμισε και το εξοχικό. Τι κάνεις; Γιατί τα έργα υπάρχουν όταν τα βλέπεις, αλλιώς δεν έχει νόημα».

Αγόρασε έναν χώρο στη Φωκίωνος Νέγρη. Μέχρι το τέλος του μήνα θα παραδοθεί από τον αρχιτέκτονα Ανδρέα Κούρκουλα και θα μεταφερθούν εκεί όλα τα έργα της συλλογής. «Δεν θα είναι ούτε γκαλερί ούτε μουσείο. Θα είναι ιδιωτικός χώρος, ένα ντεπό, όπου θα μπορείς να δεις αλλά και να δείξεις έργα. Σκέφτομαι να τον μοιράζομαι με ανθρώπους που έχουν την ίδια εμμονή για τη ζωγραφική. Συζητούσαμε με τον Μισέλ Φάις το ενδεχόμενο ύπαρξης μιας επιτροπής που θα κάνει προτάσεις. Εχω την άνεση να τις υλοποιώ. Για να περνάμε καλύτερα. Μια ζωή την έχουμε...».

Μέχρι σήμερα δεν έχει πουλήσει ούτε ένα έργο. Και έχει και Γιάννη Μόραλη και Γιώργο Λάππα και Τάκι και Αλέξη Κυριτσόπουλο και Παναγιώτη Τέτση και πολλούς ακόμη. Δεν τον ενδιαφέρει καθόλου το χρηματιστήριο τιμών.

«Είμαι τελείως έξω απ' αυτή την ιστορία. Η αίσθησή μου είναι ότι διαμορφώνονται τάσεις που πολλές φορές είναι, δυστυχώς, παιχνίδια αναντίστοιχα με τις αξίες. Ο κάθε συλλέκτης είναι ο εαυτός του. Εγώ δεν κάνω υπολογισμούς πριν την αγορά. Μπαίνω, βλέπω, τρελαίνομαι, αγοράζω. Τόσο απλά. Οσα έργα έχω αγοράσει αντιπροσωπεύουν μια συγκεκριμένη συγκίνηση. Πολλά εξακολουθούν να μου την προσφέρουν, κάποια όχι. Μόνο και μόνο επειδή θυμάμαι τι ένιωσα όταν τα πρωτοείδα με κάνει να λέω "άσ' τα εκεί"... Είναι μια μορφή μανίας το συλλέγειν».

Info: Διάρκεια έως 13 Δεκεμβρίου. Θα πραγματοποιηθούν τρεις ξεναγήσεις του κοινού από τους ίδιους τους καλλιτέχνες. Στις 14/11 (Χρ. Μποκόρος - Εδ. Σακαγιάν), 21/11 (Τ. Μαντζαβίνος & Κ. Παπανικολάου) και 28/11 (Στ. Δασκαλάκης & Γ. Ρόρρης) στις 12 μ.μ.

Εβαλα γυμνό του Ρόρρη σε αίθουσα συσκέψεων

«Πήρα την «Μπλε Αλεξάνδρα» του Γιώργου Ρόρρη, που τη θεωρώ αριστούργημα, ένα από τα καλύτερα γυμνά του. «Πού θα τη βάλεις;» με ρώτησε ο ζωγράφος. «Στην αίθουσα συσκέψεων», του απάντησα.

Ε, λοιπόν, ούτε ένας δεν σοκαρίστηκε, ούτε ένας δεν της αρνήθηκε το βλέμμα του. Δεν ξέρω αν τους γαλήνευε. Είναι βέβαιο, όμως, ότι τους προσέφερε μια βεβαιότητα, μια σιγουριά ότι υπάρχει κάτι αγαπημένο, τη στιγμή που τους απασχολούσε έντονα το πρόβλημα που τους οδήγησε στο γραφείο μου...».

• Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009

«Ελπίζω να ζήσω λίγο ακόμα για να κάνω κι άλλα δώρα»

«Θα συνεχίσω να βοηθώ, όσο ζω, ανθρώπους που φέρονται ηρωικά. Οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» είναι ήρωες για μένα, αφού πηγαίνουν στην Αφρική και γιατρεύουν τον κόσμο που υποφέρει», μας λέει ο διεθνούς φήμης γλύπτης Τάκις.

«Υπάρχει μια ατμόσφαιρα κατάπτωσης στον κόσμο της τέχνης, αλλά η τέχνη θ' ανθήσει ξανά. Καλλιτέχνες γεννιούνται κάθε μέρα σε όλα τα μέρη του κόσμου», λέει ο Τάκις Διαθέτει 100 καινούργια έργα του («Μαγνητικοί Τοίχοι 2009») στην ανθρωπιστική οργάνωση που παρέχει ιατρική και ανθρωπιστική βοήθεια στους πληθυσμούς που πλήττονται από επιδημίες, φυσικές καταστροφές ή υφίστανται τις συνέπειες εμπόλεμων συγκρούσεων. Θα παρουσιαστούν από 25 Νοεμβρίου έως 5 Δεκεμβρίου στην γκαλερί Xippas, λεωφόρος Δημοκρατίας 196, Αχαρναί (έξοδος 7, Αττικής Οδού).

Μόνο την ημέρα των εγκαινίων τα έργα του Τάκι θα πωλούνται στο 1/3 της αξίας τους. Το 80% των εσόδων θα διατεθούν για την ενίσχυση της οργάνωσης. Η προσφορά του έχει και μια άλλη, περισσότερο προσωπική σημασία. «Είναι και μια προσφορά στη μνήμη της μάνας μου, που ήταν τραυματιοφορέας στην πρώτη γραμμή του αλβανικού μετώπου. Είχε, μάλιστα, παρασημοφορηθεί».

Οι μαγνήτες, θεμελιώδες υλικό της τέχνης του, βρίσκονται αυτή τη φορά κρυμμένοι ή διασκορπισμένοι πίσω από πολύχρωμους καμβάδες (κόκκινους, κίτρινους, άσπρους, μαύρους, γκρι και πράσινους) και συγκρατούν ντίζες, ρινίσματα ή ατσάλινες βέργες επάνω στην επιφάνειά τους. «Οι μαγνήτες, ακόμα και τοποθετημένοι στον τοίχο, επηρεάζουν θετικά τη διάθεση των θεατών», λέει με βεβαιότητα ο γλύπτης.

Ο Τάκις έχει χορτάσει αναγνώριση και τιμές, κυρίως εκτός Ελλάδας. Εργα του βρίσκονται κι έχουν παρουσιαστεί στα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου. Το περίφημο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) τον είχε προσκαλέσει ως ερευνητή το 1968, όπου και άρχισε την ενότητα των «υδρομαγνητικών γλυπτών» του. Τη δεκαετία του '60, το περιοδικό «New Scientist» τον συμπεριελάμβανε, μαζί με τους Τζον Κέιτζ και Γιάννη Ξενάκη, στους σημαντικότερους μουσικούς(!) της πρωτοπορίας στον 20ό αιώνα. Εχει λάβει επίσης δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από το υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας, ενώ ο Φρανσουά Μιτεράν τον τίμησε με τη διάκριση του Ταξιάρχη Γραμμάτων και Τεχνών. Το 1987 ο Δήμος του Παρισιού τού παραχώρησε 3000 τ.μ., τη μεγαλύτερη έκταση που δόθηκε ποτέ σε καλλιτέχνη στην ιστορία της πόλης, για να στήσει στην Ντεφάνς το «δάσος» με τα 39 σινιάλα του.

Οταν η κουβέντα φτάνει στη σχέση του με την Ελλάδα, λέει νηφάλια: «Αγγίζετε πολύ ευαίσθητα θέματα. Ο μόνος υπουργός Πολιτισμού που ενδιαφέρθηκε για την τέχνη μου, μετά τη μεγάλη Μελίνα Μερκούρη που βοήθησε να φτιαχτεί το ίδρυμά μου, ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Αγόρασε ένα έργο μου και το έβαλε έξω από την Πινακοθήκη. Ολοι οι άλλοι με κατατρέξανε. Ο Δήμος Αθηναίων "πέταξε" μάλιστα από την αρχή του πεζόδρομου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου τα τρία αιολικά έργα που του είχα δωρίσει. Ο Δήμος Περιστερίου κοπιάρει τα έργα μου και τα βάζει στην πλατεία. Δεν είμαι, όμως, πικραμένος για τίποτα. Δεν έχω ανάγκη κανέναν. Κάνω πλέον το καθήκον μου. Δώρισα και κάποια έργα στο Νέο Μουσείο Μπενάκη, προσφέρω τώρα αυτά στους "Γιατρούς Χωρίς Σύνορα". Ελπίζω να ζήσω λιγάκι ακόμα για να τους κάνω κι άλλα δώρα».

Ο γλύπτης διαπιστώνει, τέλος, ατμόσφαιρα κατάπτωσης και έλλειψη ενθουσιασμού στον κόσμο της τέχνης, παγκοσμίως. Γνωρίζει, όμως, ότι καλλιτέχνες γεννιούνται κάθε μέρα σε όλα τα μέρη το κόσμου. «Γι' αυτό δεν αποκλείεται να δούμε, ξανά, την τέχνη να ανθεί». *

• Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009