Η γενιά του γκράφιτι αποθέωσε τον Γκόγια

Περισσότεροι από 100.000 επισκέπτες θαύμασαν τα χαρακτικά του

Της Μαργαριτας Πουρναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 16 Nοεμβρίου 2008

Αν παρατηρούσε προσεκτικά κανείς τους νεαρούς επισκέπτες που περνούσαν το κατώφλι της Εθνικής Πινακοθήκης τους τελευταίους μήνες, θα νόμιζε ότι πολλοί από αυτούς πήγαιναν σε έκθεση γκράφιτι. Σκισμένα τζιν, ελβιέλες, πολύχρωμα μπλουζάκια γέμιζαν τις αίθουσες με τα χαρακτικά έργα του Φρανσίσκο Γκόγια. Συνολικά 100.000 Ελληνες και ξένοι επισκέφθηκαν το αφιέρωμα, που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία, ιδιαίτερα στις νεαρές ηλικίες.

Τα δημοφιλή χαρακτικά του σπουδαίου Ισπανού ζωγράφου (από τις σειρές «Τα «Καπρίτσια», «Τα δεινά του πολέμου», «Ταυρομαχίες» και «Τρέλλα») ανήκουν στους κρυμμένους θησαυρούς της Εθνικής Πινακοθήκης. Το μουσείο διαθέτει αντίστοιχες σειρές σπάνιων χαρακτικών του Ρέμπραντ και του Ντίρερ, που έχουν εκτεθεί ελάχιστα στο ευρύ κοινό – όλα αποκτήματα του αείμνηστου Μαρίνου Καλλιγά, διευθυντή του ιδρύματος έως το 1971, στον οποίο ήταν αφιερωμένη η έκθεση Γκόγια. Η Μαριλένα Κασιμάτη, επιμελήτρια της έκθεσης, μιλά στην «Κ» για τη συμβολή του Καλλιγά αλλά και για τη μελλοντική αξιοποίηση των αποκτημάτων που άφησε πίσω του.

Διαχρονικά έργα

• Γιατί η έκθεση του Γκόγια γνώρισε τέτοια αποδοχή από το κοινό;

— Ο Γκόγια αγαπήθηκε από τους Αθηναίους διότι τα έργα του είναι διαχρονικά και καίρια. Με μια λέξη, είναι συναρπαστικά. Μικρές ιστορίες, με έξοχη αφήγηση. Το αφιέρωμα εγκαινιάστηκε στις 25 Ιουνίου και είχε πολλούς Ελληνες και ξένους επισκέπτες. Ο κατάλογος που κόστιζε 40 ευρώ εξαντλήθηκε όπως και οι κάρτες και οι αφισέτες που τυπώθηκαν με την ευκαιρία της έκθεσης. Λένε ότι η χαρακτική είναι κοπιαστική για το κοινό. Απαιτεί από τον θεατή περισσότερη συγκέντρωση, αλλά τον ανταμείβει. Το έχει πει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης: «Ο αέρας που είναι πάνω από το χαρακτικό έργο είναι πιο πυκνός».

• Πότε πρωτοπαρουσιάστηκαν τα έργα αυτά στην Αθήνα;

— Τα 211 χαρακτικά από τις 4 σειρές είχαν εκτεθεί για πρώτη φορά την περίοδο της Δικτατορίας. Ευτυχώς οι λογοκριτές δεν είχαν αντιληφθεί πόσο δυνατά και ανατρεπτικά είναι. Ο Γκόγια μέσα από αυτές τις σειρές μιλά για τη βία, την κατάχρηση εξουσίας, την άρνηση της υποταγής στον ισχυρό. Ο Μαρίνος Καλλιγάς κατάφερε να κάνει αυτήν την έκθεση σιωπηρά και πονηρά. Τότε κυκλοφόρησε ένας μικρός κατάλογος, σχεδόν τσέπης, διότι η Πινακοθήκη δεν είχε πόρους. Στην εισαγωγή είχε μεταφρασμένα κείμενα ενός από τους μεγαλύτερους ξένους μελετητές του Γκόγια. Από τότε μπήκαν στα συρτάρια και κάποια ξαναβγήκαν το 1984 στην έκθεση «Πεντακόσια χρόνια δυτικοευρωπαϊκής χαρακτικής». Ηταν σε άριστη κατάσταση, αλλά χρειάζονταν καινούρια χαρτόνια, ειδικά τζάμια για τις υπεριώδεις ακτίνες και νέες κορνίζες.

• Τι είδους άνθρωποι επισκέφθηκαν την έκθεση;

— Φιλομαθείς και καλοβαλμένοι. Το ενδιαφέρον στοιχείο όμως είναι ότι ήρθαν πολλοί νέοι. Το αποδίδω στη μεγάλη διαφήμιση που έγινε από τα free press. Mου έκανε εντύπωση ότι τα νέα παιδιά, που έχουν μάθει να τα βλέπουν όλα βιαστικά, αφιέρωναν πολύ χρόνο μπροστά στα έργα. Τους παρατηρούσα να δίνουν μεγάλη σημασία στους τίτλους. Οπως όλοι γνωρίζουμε, ο Γκόγια δεν ήταν απλώς ένας ιδιοφυής επινοητής εικόνων, αλλά και κάποιος που έχει χαρισματική πένα. Οσο και αν ακούγεται περίεργο, ένας πιτσιρικάς που τον ενδιαφέρουν τα γκράφιτι, τα σκίτσα και τα συνθήματα, θα συγκινήθηκε με τον Γκόγια.

Διαμάντια

• Γνωρίζετε σε βάθος τη συλλογή σχεδίων και χαρακτικών της Πινακοθήκης. Εχουμε και άλλα τέτοια «διαμάντια»;

— Διαθέτουμε 4.612 ελληνικά και ξένα σχέδια και 3.432 ελληνικά και ξένα χαρακτικά. Μεγάλο μέρος τους περιήλθε στο μουσείο από δωρεές και αγορές την περίοδο του Μαρίνου Καλλιγά. Ειδικά στα χαρακτικά έχουμε πολύ σημαντικές σειρές του Ρέμπραντ, του Ντίρερ, του Ντομιέ κ.ά. Οπως και του Γκόγια, αγοράστηκαν όλα χάρη στον Καλλιγά, που φρόντισε τη δεκαετία του ’60 να εμπλουτίσει την Πινακοθήκη με αυτά τα πολύ σημαντικά αποκτήματα, τα οποία αγόρασε στο εξωτερικό. Του οφείλουμε πολλά διότι ήταν ο πρώτος που αντελήφθη ότι ένα μεγάλο μουσείο, αφιερωμένο στη ζωγραφική, πρέπει να έχει και σπουδαία έργα χαρακτικής. Οι συλλογές μας καλύπτουν όλους τους σημαντικούς αιώνες της δυτικοευρωπαϊκής χαρακτικής. Σήμερα θα ήταν αδύνατον οικονομικά να αγοράσουμε έστω και μία από τις σειρές που πήρε ο διορατικός Καλλιγάς από την Ευρώπη, ο οποίος είχε έγνοια και για τα σχέδια. Η θητεία του ήταν πραγματικά σημαντική. Το Μουσείο Μπενάκη εξέδωσε το βιβλίο με τα τεχνοκριτικά του κείμενα, αλλά η Πινακοθήκη τού χρωστά πολλά περισσότερα, όπως το κτίριό της αλλά και τη συνένωση του κληροδοτήματος Σούτσου με τη συλλογή του Μουσείου. Τον κατηγόρησαν επειδή ήταν επικεφαλής την περίοδο της επταετίας. Δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά, μιας και ήταν γενικός διευθυντής και έφυγε μόλις έληξε η θητεία του.

Εκδόσεις

• Πώς θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε καλύτερα τα σχέδια και τα χαρακτικά της Πινακοθήκης;

— Μια καλή ιδέα θα ήταν να κάνουμε μικρές εκθέσεις στο μεσοπάτωμα, παράλληλα με τα μεγάλα μας αφιερώματα. Ετσι το κοινό θα αποκτούσε μια τριβή μαζί τους. Είναι σημαντικό για έναν Ελληνα επισκέπτη να διαβάζει ότι ο Ρέμπραντ και ο Ντίρερ είναι χαράκτες, όπως ήταν ο τίτλος του Γκόγια. Επίσης θα μπορούσαμε να κάνουμε –όπως και τα μουσεία του εξωτερικού– θαυμάσιες εκδόσεις, όπως τα λευκώματα, που αποτελούν πηγή εσόδων. Εχουμε λ.χ. 450 σχέδια του Παρθένη που έγιναν δωρεά από την κόρη του καλλιτέχνη επί Παπαστάμου και 729 σχέδια του Λύτρα, καταπληκτικά σχέδια του Πάνου Αραβαντινού που ήταν σκηνογράφος στην όπερα του Βερολίνου, σχέδια του Γαλάνη, του Χαλεπά, του Σκλάβου... Το ίδιο ισχύει και για τα χαρακτικά όπου πάλι διαθέτουμε έργα του Τάσσου, της Κατράκη, του Γαλάνη, του Κεφαλληνού κ.ά. Ολα αυτά θα μπορούσαν κάλλιστα να αξιοποιηθούν σε εκθεσιακό και εκδοτικό επίπεδο.

ΓΚΟΓΙΑ - ΑΘΑΝΑΤΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ

Εκθεση τεσσάρων διάσημων σειρών με χαρακτικά του στην Εθνική Πινακοθήκη

Χαρακτικό του Γκόγια από τη σειρά χαλκογραφιών«Δεινά του πολέμου»

Τυπικά, από χρονολογική άποψη, με την τέχνη του «άνοιξε τον 19ο αιώνα. Ουσιαστικά, όμως, άνοιξε τον 20ό αιώνα». Ο λόγος για τον Ισπανό ζωγράφο-χαράκτη, Φρανσίσκο Γκόγια (1746-1828), τον πρωτοπόρο της τέχνης στην εποχή του και «πρόδρομο» του μοντερνιστικού κινήματος στον 20ό αιώνα, και την έκθεση με τίτλο «Ο ύπνος της λογικής γεννά τέρατα», με την οποία η Εθνική μας Πινακοθήκη συμμετέχει στις εκδηλώσεις που οργανώνονται σε διάφορες χώρες με αφορμή τα 180 χρόνια από το θάνατό του. Η έκθεση (25/6-20/10/2008) αφιερώνεται στη μνήμη του αείμνηστου ιστορικού της Τέχνης και διευθυντή της Πινακοθήκης (1949-1971) Μαρίνου Καλλιγά, ο οποίος προνόησε, αξιοποιώντας ένα κληροδότημα, να πλουτίσει τις συλλογές της Πινακοθήκης, αγοράζοντας από τη Γενεύη, στα χρόνια 1961-1965, όλα τα έργα που περιλάμβαναν τέσσερις σειρές χαρακτικών του Γκόγια. (Να σημειωθεί ότι αυτή η συλλογή της Πινακοθήκης μας είναι η πληρέστερη και σημαντικότερη διεθνώς).

Πρόκειται για έργα «μαύρης ζωγραφικής», έκφραση της «κρυφής εξομολόγησης και οργής του» για το τυραννικό καθεστώς του Καρόλου Η΄, όπως επισήμανε σε χτεσινή συνέντευξη Τύπου η διευθύντρια της Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα. Εργα ενός «επαναστάτη», θεματολογικά και μορφολογικά, δημιουργού επηρεασμένου από το Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση, που αναπαριστούν «πολλά ιστορικά γεγονότα» και καταγγέλλουν το τυραννικό καθεστώς του Καρόλου, τον επεκτατικό πόλεμο και την ηρωική αντίσταση του λαού, την υποκρισία και δολιότητα του κλήρου, τα βάσανα, τα πάθη, την «τρέλα» του ανίσχυρου λαϊκού ανθρώπου. Εργα που θαύμαζαν ο Πικάσο, ο Ρέμπραντ και άλλοι μεγάλοι δημιουργοί.

Η έκθεση, σε επιμέλεια της Μαρλένας Κασιμάτη, περιλαμβάνει 212 σπανιότατα, πολυτιμότατα πρωτότυπα χαρακτικά, που ανήκουν στις εξής θεματικές σειρές:

«Τα καπρίτσια» (18 χαρακτικά) ηθικοπλαστικού περιεχομένου, που αποκαλύπτουν και σαρκάζουν «τα ανθρώπινα πάθη και τις διαστροφές», όπως έγραφε ο Γκόγια. «Δεινά του πολέμου» (80 χαλκογραφίες) που αφορούν στις βαναυσότητες της επεκτατικής εισβολής του Ναπολέοντα στην Ισπανία (1808-1814) και την ηρωική αντάρτικη αντίσταση του λαού. «Ταυρομαχίες» (33 χαλκογραφίες), που εξιστορούν την προϊστορία των ταυρομαχιών και απαθανατίζουν σπουδαίους ταυρομάχους. (Ο Γκόγια στα νιάτα του υπήρξε τορέρο). «Τρέλα» (18 χαρακτικά), που ο Γκόγια φιλοτέχνησε στα γερατειά του και παρουσιάστηκαν μετά το θάνατό του. Εργα εξπρεσιονιστικού συμβολισμού, όπου κορυφώνεται η φαντασία, το όνειρο, αλλά και η πραγματικότητα, τα οποία αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης μεγάλων δημιουργών (λ.χ. του Πικάσο).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

14/11/2002

-- Χαρακτικά του Γκόγια

Buyers drawn to Goya sketches rediscovered after 130 years

Repentance

From The Times, May 27, 2008, Dalya Alberge, Arts Correspondent

Three exceptional drawings by Goya, the 18th-century Spanish artist, have been rediscovered after 130 years, to the excitement of art historians and collectors. Such is their importance that they are expected to sell for more than £2 million at Christie's in London this summer. All trace of the drawings, which had been in one of the artist's sketchbooks, had been lost since they were offered for sale in Paris in 1877. They were among 105 drawings dated back to 1796 and had been collected from sketchbooks whose pages he filled with studies of people in various moods and situations. They do not relate to any known finished works.

In 1877 the 105 drawings sold for between 6 and 140 francs, far from outstanding prices, despite Goya's fame. Two of these three rediscovered examples even went unsold. Today the record for a Goya drawing stands at £1.3 million. The three drawings emerged in Switzerland. The owners had not been aware that they had missing works by Goya until they decided to show them to Christie's. They cannot recall how or when they came into their family's possession.

Down They Come

The drawings are in exceptional condition because they have never been framed or exposed to light. Still on the mounts made for the 1877 auction, they bear pinholes from the tacks used to hang them unframed. Benjamin Peronnet, international head of Christie's Old Master and 19th-Century Drawings, said: “We expect to attract the interest of international collectors and institutions who have rarely had an opportunity in recent years to acquire works by Goya of such importance.”

Goya (1746-1828) was the leading Spanish painter and etcher of the late 18th century, and court painter to the kings of Spain. His works include The Disasters of War, a series of etchings that record the horrors committed during the Napoleonic invasion. The three drawings reflect his fascination for man's inhumanity to man. One of them, titled Down They Come, depicts four women fighting as they fly through the air. One has a broad smile and pulls the hair of another, who screams in pain.

A drawing of a true story of a man who was sewn into a dead horse

Another drawing shows an anguished figure stitched into a dead horse. The image bears an extensive inscription in Goya's hand, in which he outlined the story behind it. In Saragossa, in the middle of the 18th century, the peasants revolted against a local official called Lampinos, who had been persecuting students and women in the city. Seeking revenge, the people stitched him inside a dead horse where, according to the inscription, “for the whole night he remained alive”.

The third, Repentance, shows a seated man praying, his eyes raised and his mouth open in an expression that prefigures Munch's Scream. They will be offered at Christie's on July 8, after their display to the public from July 4 to 7.

Ο ακριβός Γκόγια των συναισθημάτων

Δημιουργήθηκαν το 1796, χάθηκαν το 1877, βρέθηκαν στην Ελβετία και ο οίκος Christie΄s τα βγάζει στο σφυρί στις 8 Ιουλίου. Τρία σημαντικά σχέδια του ισπανού ζωγράφου εκτιμάται ότι θα δημοπρατηθούν αντί 2,5 εκατ. ευρώ. Τρία εξαιρετικά σχέδια του Γκόγια, του ισπανού καλλιτέχνη του 18ου αιώνα, αποκαλύφθηκαν έπειτα από περίπου 130 χρόνια ενθουσιάζοντας τους ιστορικούς τέχνης και τους συλλέκτες. Η σημασία τους μάλιστα είναι τόσο μεγάλη ώστε η τιμή τους αναμένεται να ξεπεράσει τα 2,5 εκατ. ευρώ σε δημοπρασία που θα διεξαγάγει ο οίκος Christie΄s το καλοκαίρι.

Τα ίχνη των έργων, τα οποία υπήρχαν σε ένα σημειωματάριο με σχέδια του καλλιτέχνη, είχαν χαθεί από το 1877, όταν είχαν πουληθεί στο Παρίσι. Ανήκουν σε μια συλλογή 105 σχεδίων που χρονολογούνται στο 1796 και είχαν συγκεντρωθεί από σημειωματάρια τα οποία ο Γκόγια είχε γεμίσει με μελέτες από ανθρώπους που βρίσκονταν σε διάφορες συναισθηματικές καταστάσεις. Δεν σχετίζονται με κανένα ολοκληρωμένο έργο. Το 1877, τα 105 σχέδια είχαν πουληθεί μεταξύ 6 και 140 φράγκων, τιμή όχι και ιδιαίτερα υψηλή παρά τη φήμη του Γκόγια.

Τρία μάλιστα από αυτά δεν στάθηκε δυνατόν να πουληθούν. Σήμερα η τιμή τους φτάνει τα 1,63 εκατ. ευρώ. Τα τρία σχέδια αποκαλύφθηκαν στην Ελβετία. Οι ιδιοκτήτες τους δεν γνώριζαν, όπως όλα δείχνουν, ότι είχαν στα χέρια τους τρία έργα του Γκόγια, ώσπου αποφάσισαν να τα δείξουν στον οίκο Christie΄s, ενώ δεν μπορούν να θυμηθούν πώς τα έργα βρέθηκαν στην κατοχή τους. Τα σχέδια βρίσκονται σε εξαιρετικά καλή κατάσταση, καθώς δεν είχαν εκτεθεί ποτέ στο φως και δεν τους είχε προστεθεί ποτέ κορνίζα. Το μόνο που έχουν είναι κάποια σημάδια από τα καρφάκια που είχαν χρησιμοποιηθεί όταν τα κρέμασαν για τη δημοπρασία του 1877.

«Αναμένεται να συγκεντρώσουν το ενδιαφέρον συλλεκτών και ιδρυμάτων από όλο τον κόσμο, μιας και τα τελευταία χρόνια προκύπτει σπάνια η ευκαιρία να αποκτήσουν έργα του Γκόγια τέτοιας σημασίας» τονίζει ο Μπένζαμιν Πέρονετ , επικεφαλής του οίκου στον τομέα καλλιτεχνών του 19ου αιώνα. Ο Γκόγια (1746- 1828) ήταν ο κορυφαίος ισπανός ζωγράφος στα τέλη του 18ου αιώνα, αλλά και ζωγράφος της ισπανικής Αυλής. Από τα πιο γνωστά έργα του είναι «Οι καταστροφές του πολέμου», μια σειρά χαρακτικών που καταγράφουν τη φρίκη από την εισβολή του Ναπολέοντα.

Τα τρία σχέδια αντικατοπτρίζουν το πάθος του ζωγράφου για τις ανθρώπινες κτηνωδίες. Ένα από αυτά, με τίτλο «Πέφτουν κάτω», απεικονίζει τέσσερις γυναίκες να παλεύουν στον αέρα. Η μία χαμογελά πλατιά, καθώς τραβάει τα μαλλιά μιας άλλης, η οποία ουρλιάζει από τον πόνο. Ένα άλλο σχέδιο απεικονίζει μια φιγούρα γεμάτη αγωνία να είναι ραμμένη μέσα σε ένα νεκρό άλογο. Το έργο φέρει μια λεπτομερή περιγραφή, γραμμένη από τον ίδιο τον Γκόγια, που αφηγείται την ιστορία πίσω από αυτό. Στη Σαραγόσα, στα μέσα του 18ου αιώνα, οι αγρότες επαναστάτησαν ενάντια σε έναν τοπικό άρχοντα, ονόματι Λαμπίνος, ο οποίος εξεδίωκε γυναίκες και μαθητές της πόλης.

Για να τον εκδικηθούν, οι πολίτες τον έραψαν μέσα σε ένα νεκρό άλογο, μέσα στο οποίο, σύμφωνα με την περιγραφή, «παρέμεινε ζωντανός όλη τη νύχτα». Το τρίτο σχέδιο με τίτλο «Μεταμέλεια» δείχνει έναν άνδρα να κάθεται και να προσεύχεται με το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό και το στόμα του ανοιχτό, με μια έκφραση που προεικονίζει την «Κραυγή» του Μουνχ. Τα έργα θα δημοπρατηθούν από τον οίκο Christie΄s στις 8 Ιουλίου, ενώ θα εκτεθούν για το κοινό από τις 4 ως τις 7 Ιουλίου.

[TO BHMA, 28/5/2008]

ΓΚΟΓΙΑ ΣΟΥΠΕΡΣΤΑΡ

ΜΑΔΡΙΤΗ – ΠΑΡΙΣΙ. Επιβλητική είναι αυτόν τον καιρό η παρουσία του Φρανσίσκο Γκόγια (Francisco Goya, 1746-1828) και από τις δύο πλευρές των Πυρηναίων. Η μεγάλη έκθεση έργων του Ο Γκόγια σε καιρούς πολέμου στο Πράδο (ως τις 13 Ιουλίου) αποτελεί το κορυφαίο γεγονός των εκδηλώσεων με τις οποίες πανηγυρίζονται τα 200 χρόνια από την ισπανική εξέγερση κατά των στρατευμάτων κατοχής του Ναπολέοντα στις 2 Μαΐου 1808 και από την πολυαίμακτη καταστολή της από τους Γάλλους την επομένη. Τα ισάριθμα σπουδαία έργα του Γκόγια τα εμπνευσμένα από τις δύο αυτές ημέρες αποτελούν το επίκεντρο της έκθεσης, της μεγαλύτερης εδώ και πολλά χρόνια, όπου καταγγέλλεται η φρίκη του πολέμου και από τις δύο πλευρές σε πνεύμα μεγαλειώδους οικουμενικότητας.

Αλλου είδους ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο γαλλικές εκθέσεις, Ο Γκόγια χαράκτης στο Petit Palais του Παρισιού (ως τις 8 Ιουνίου) και Los Caprichos στο Μέγαρο Καλών Τεχνών της Λίλης (ως τις 28 Ιουλίου), επίσης πλούσιες και εξόχως αντιπροσωπευτικές των εντυπωσιακών επιδόσεων του καλλιτέχνη στη χαρακτική. Εδώ αποδεικνύεται, όπως διαβάζουμε, πόσο στρεβλή είναι η αντίληψη των μεταγενεστέρων για τον Γκόγια ως ζωγράφο του ζόφου, καθότι, όπως φαίνεται, η κυριαρχία της μαυρίλας στα χαρακτικά του είναι έργο αυτών που τα τύπωσαν μετά τον θάνατό του, ενώ στα πρωτότυπα η σχέση ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι είναι πολύ πιο ισορροπημένη. [ARS... BREVIS, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΖΕΝΑΚΟΥ, Το ΒΗΜΑ, 11/05/2008]

Francisco Goya: "The Third of May 1808"

Francisco Goya, The Third of May 1808 (1814), Oil on canvas, 266 × 375 cm, Museo del Prado, Madrid

The Third of May 1808 (also known as El tres de mayo de 1808 en Madrid, or Los fusilamientos de la montaña del Príncipe Pío, or Los fusilamientos del tres de mayo) is a painting completed in 1814 by the Spanish master Francisco Goya, now in the Museo del Prado, Madrid. In the work, Goya sought to commemorate Spanish resistance to Napoleon's armies during the occupation of 1808. Along with its companion piece of the same size, The Second of May 1808 (or The Charge of the Mamelukes), it was commissioned by the provisional government of Spain at Goya's suggestion.

The painting's content, presentation, and emotional force secure its status as a groundbreaking, archetypal image of the horrors of war. Although it draws on many sources in high and popular art, The Third of May 1808 marks a clear break from convention. Diverging from the traditions of Christian art and traditional depictions of war, it has no distinct precedent, and is acknowledged as one of the first paintings of the modern era. According to the art historian Kenneth Clark, The Third of May 1808 is "the first great picture which can be called revolutionary in every sense of the word, in style, in subject, and in intention".

The Third of May 1808 has inspired a number of other major paintings, including a series by Édouard Manet, and Pablo Picasso's Massacre in Korea and his masterpiece Guernica.