Ποιητικά ιστία και ιστορίες κατά της τρομοκρατίας

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης θα πρέπει να διεκδικήσει και να λάβει ομόφωνα το μεγάλο βραβείο του πιο προβληματικού μουσείου της Ευρώπης.

Δώδεκα χρόνια μετά τον θάνατο της Μπίας Ντάβου, το ΕΜΣΤ παρουσιάζει το πρωτοποριακό της έργο

Δεν αναφερόμαστε, καθόλου, στην εκθεσιακή του δραστηριότητα, η οποία, εδώ και χρόνια, είναι παραπάνω από σημαντική. Αλλά στο πρώην εργοστάσιο ΦΙΞ (άλλοτε μνημειώδες έργο του Τάκη Ζενέτου) που πρόκειται να μεταμορφωθεί σε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Οπως πληροφορούμαστε οι εργασίες στο υπό αναμόρφωση κτίριο, αν και έχουν ξεκινήσει μήνες τώρα, αδικαιολογήτως δεν προχωρούν. Τι κι αν ο ίδιος ο πρωθυπουργός διαβεβαίωνε τον Αύγουστο του 2007 ότι το μουσείο θα εγκαινιαστεί σε δύο χρόνια. Σήμερα κι ενώ έχουν εξασφαλιστεί τα χρήματα για τις εργασίες αναμόρφωσής του, τίποτε δεν μοιάζει να κινείται. Το κτίριο χάσκει σαν ακυβέρνητο «κουφάρι» πλοίου στην καρδιά της Συγγρού. Σε σχετικό ερώτημα η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Αννα Καφέτση αρκέστηκε, χθες, στη λακωνική δήλωση: «Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια».

Κι ενώ το μουσείο θα αργήσει πολύ, όπως όλα δείχνουν, να αποκτήσει μόνιμη στέγη, η εκθεσιακή του δραστηριότητα συνεχίζεται. Στην προσωρινή του στέγη στο κτίριο του Ωδείου Αθηνών (Βασ. Γεωργίου Β' 17-19, Ρηγίλλης), ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης θα εγκαινιάσει απόψε στις 8 δύο νέες εκθέσεις: «Close your eyes» («Κλείσε τα μάτια σου») του διάσημου εικαστικού δίδυμου Young - hae Chang Heavy Industries και την αναδρομική έκθεση της Ελληνίδας εικαστικού Μπίας Ντάβου (1932-1996).

Οι Young-hae Chang Heavy Industries (η Γιουνγκ Χε Τσανγκ είναι Κορεάτισα και ο Μαρκ Βοζ Αμερικανός) ξεκίνησαν ως διαδικτυακοί καλλιτέχνες παρουσιάζοντας αποκλειστικά τη δουλειά τους στο Ιντερνετ. Γρήγορα ξεχώρισαν και η τέχνη τους φιλοξενείται, πλέον, στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, ανάμεσά τους το Μουσείο Whitney της Νέας Υόρκης, η Tate Modern του Λονδίνου, το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι κ.ά.

Κείμενα που «χορεύουν» συνθέτουν τις άλλοτε ποιητικές ή ειρωνικές ιστορίες των Young-hae Chang Heavy Industries

Τι παρουσιάζουν στο Ωδείο; Πάνω σε τρεις τεράστιες, λευκές επιφάνειες που αναβοσβήνουν, εναλλάσσονται με γρήγορο ρυθμό διαφόρων ειδών κείμενα (αυτή τη φορά και στα ελληνικά) υπό τους ήχους τζαζ ή ηλεκτρονικής μουσικής. Οι αφηγήσεις τους περνούν μπροστά από τα μάτια μας. Αλλοτε ποιητικές, άλλοτε ειρωνικές οι «ιστορίες» τους καταργούν, με την ιδιόμορφη προβολή τους, τα όρια ανάμεσα στη θέαση και την ανάγνωση, στην ποίηση και την κοινοτοπία, στη λογοτεχνία και το σινεμά, στην υψηλή και τη «χαμηλή» κουλτούρα. Στο έργο τους «Close your eyes», ένα υπόγειο μινιμαλιστικό σχόλιο κατά του πολέμου της τρομοκρατίας, παρακολουθούμε τις οργιαστιακές σκέψεις ενός νομοταγούς πολίτη που καλείται από κάποιον εκπρόσωπο της Τάξης να πάει για ανάκριση. Οι ακριβοθώρητοι εικαστικοί με την αμφίσημη εταιρική επωνυμία (προτιμούν την σκιά και την ανωνυμία του Διαδικτύου, δεν φωτογραφίζονται ποτέ) θα συνομιλήσουν, αύριο στις 7 μ.μ., με το κοινό στο Media Lounge του εκθεσιακού χώρου.

**Η μονογραφική έκθεση της Μπίας Ντάβου με τα ποιητικά «Ιστία» της να κυριαρχούν στο χώρο, αποκαλύπτει ότι η πρωτοπορία και οι αναζητήσεις της έχουν παρελθόν και σ' αυτό τον τόπο. Ολη η πορεία της εικαστικού, από τις αρχές της δεκαετίας του '60 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '90, αναγνωρίζεται στην έκθεση. Οι πρώιμες επικοινωνιακές συνθήκες της τεχνολογικής εποχής, η επιστήμη της κυβερνητικής, η μαθηματική λογική συνυπάρχουν με μια ποιητική, στοχαστική διάθεση για τον νόστο και τον χρόνο που περνάει.

Τέλος την ερχόμενη άνοιξη αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον στο ΕΜΣΤ η έκθεση «Γυναίκες χωρίς άντρες» της κορυφαίας Ιρανής εικαστικού Σιρίν Νεσάτ.

Διάρκεια εκθέσεων μέχρι 1 Μαρτίου του 2009. *

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/12/2008

Εργα της Μπίας Ντάβου και του διδύμου Υoung-Ηae Chang Ηeavy Ιndustries στο ΕΜΣΤ

Διπλό «κύμα» καλλιτεχνικής πρωτοπορίας

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΑΦΕΡΜΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2008

Δύο διαφορετικές εκθέσεις εγκαινιάζονται σήμερα από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο κτίριο Ωδείου Αθηνών. Μετά τα φημισμένα μουσεία του αγγλοσαξονικού κόσμου (Τate Μodern και Νew Μuseum), το δυναμικό καλλιτεχνικό δίδυμο ΥoungΗae Chang Ηeavy Ιndustries παρουσιάζει στην Αθήνα την έκθεση «Κλείσε τα Μάτια σου» («Close your Εyes»). Παραλλήλως, η αναδρομική έκθεση της Μπίας Ντάβου αναδεικνύει μια καλλιτέχνιδα που συμπορεύτηκε με τη διεθνή πρωτοπορία της δεκαετίας του 1970 και εξακολουθεί πάντα να ξεχωρίζει χάρη στη μεστή, ερευνητική ματιά της.

«Η έκθεση της Μπίας Ντάβου πριν από τέσσερα χρόνια στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών είχε ανοίξει τον δρόμο για τον κύκλο των μεγάλων αναδρομικών» επισήμανε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Αννα Καφέτση. Η συγκεκριμένη όμως είναι « διπλά οφειλόμενη » αφενός επειδή πολλές δημιουργίες της βρίσκονται στη μόνιμη συλλογή του ΕΜΣΤ αφετέρου διότι αναδεικνύεται σε «μια από τις βασικούς προδρόμους της σημερινής τέχνης».

Παρουσιάζονται περί τα 130 έργα της (σχέδια, ζωγραφικές συνθέσεις, αντικείμενα και μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις), από τις αρχές του 1960 ως το 1980. Όπως επισήμαναν οι επιμελητές Σταμάτης Σχιζάκης και Τίνα Πανδή η έκθεση δομείται σε ενότητες έτσι ώστε να διακρίνονται τα θεμελιώδη ερωτήματα και οι διάφορες μορφές της εικαστικής της έκφρασης. « Έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς τα υλικά (χαρτί και ύφασμα) και το σχέδιο της Μπίας Ντάβου. Το σχέδιο ως μακέτα ή οπτικό ντοκουμέντο της έννοιας βάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την εννοιολογική τέχνη» συμπλήρωσε η κυρία Καφέτση. Η Μπία Ντάβου δεν έπαψε να πειραματίζεται με νέες γλώσσες και να εκφράζει συνήθως με ποιητική, αφαιρετική διάθεση νοήματα όπως ο θάνατος και ο νόστος.

• Ήρεμη δύναμη από τη Σεούλ

«Δουλειά-αποκάλυψη»χαρακτήρισε η Αννα Καφέτση την έκθεση στο Ωδείο Αθηνών των Υoung-Ηae Chang Ηeavy Ιndustries. Παρουσιάζονται η τριμερής εγκατάσταση «Close your Εyes»- ανάθεση του μουσείου-, καθώς και τρία ακόμη έργα σε πραγματικό χώρο, εκ των οποίων το ένα με τίτλο «Η Τέχνη του Υπνου» υπήρξε παραγωγή της Τate Μodern: για το ΕΜΣΤ μεταφράστηκε και μεταμορφώθηκε στα ελληνικά.

Ποιοι απαρτίζουν αυτή την ομάδα με το αμφίσημο όνομα που παραπέμπει σε εταιρικό τίτλο; Μια γυναίκα, η Γιανγκ Χε Τσανγκ, και ένας άνδρας ονόματι Μαρκ Βοζ, από τη Σεούλ. Έργα τους έχουν ταξιδέψει σε σημαντικά ιδρύματα και διοργανώσεις σε όλο τον κόσμο, ενώ θεωρούνται από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες net art- δηλαδή δημιουργούν με και για το Ιnternet- σε παγκόσμιο επίπεδο.

Και σε αυτά τα έργα ενυπάρχει το μοτίβο της αφήγησης- ποιητικής και ειρωνικής, παρουσιασμένης σαν κειμενικός κινηματογράφος. Η οθόνη είναι γιγαντιαία, ο θεατής γίνεται ένας μικρός νάνος μπροστά της, αλλά το έργο τον καθηλώνει, τον απορροφά.

Οι καλλιτέχνες χτίζουν γέφυρες με την τέχνη του 20ού αιώνα χρησιμοποιώντας την τυπογραφία (όπως η Ρωσική Πρωτοπορία), την οπτική ποίηση και την poésie concrète. Τα κείμενα εμφανίζονται στην οθόνη μέσω της ψηφιακής τεχνικής flash και συνοδεύονται από τζαζ ή πρωτότυπη μουσική. Έτσι, το κείμενο ρέει ρυθμικά και ο θεατής που το διαβάζει μοιραία συμμετέχει στον ρυθμό του.

Η Τζέσικα Πρέσμαν , επίκουρος καθηγήτρια αγγλικών στο Πανεπιστήμιο του Υale ευλόγως αναρωτιέται: «Πώς μπορείς να κλείνεις τα μάτια σου στο κείμενο που αναβοσβήνει;». Τα εγκαίνια και των δύο εκθέσεων θα τελέσει αύριο στις 20.00 ο υπουργός Πολιτισμού κ. Μιχάλης Λιάπης. Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β Δ 17-19 και Ρηγίλλης (είσοδος επί της οδού Ρηγίλλης). Από 17.12.2008 ως 01.03.2009.

«Κλείσε τα μάτια»... με 130 έργα

Η πρώτη έκθεση του καλλιτεχνικού διδύμου από την Κορέα YHCHI συναντά την πρώτη αναδρομική έργων της Μπίας Ντάβου, δώδεκα χρόνια μετά τον θάνατό της

Με την πρώτη αναδρομική έκθεση της Μπίας Ντάβου, μιας από τις σημαντικότερες Ελληνίδες καλλιτέχνιδες, δώδεκα χρόνια μετά τον θάνατό της και την πρώτη έκθεση στην Ελλάδα του καλλιτεχνικού διδύμου από την Κορέα Young-Hae Chang Heavy Indystries ή YHCHI, που έχει φιλοξενηθεί στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, συνεχίζει τη δραστηριότητά του το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Ωδείο Αθηνών. Οι δύο εκθέσεις θα εγκαινιαστούν απόψε στις 8, από τον υπουργό Πολιτισμού κ. Λιάπη και θα διαρκέσουν έως την 1η Μαρτίου.

Μέσα από περίπου 130 σχέδια, ζωγραφικές συνθέσεις, αντικείμενα και μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις, περιλαμβανομένης και της δωρεάς έργων της Μπίας Ντάβου από τον γιο της, εικαστικό Ζάφο Ξαγοράρη, ξεδιπλώνονται οι αναζητήσεις της καλλιτέχνιδας. Η Ντάβου ανέπτυξε για πάνω από τρεις δεκαετίες, από το 60 κι έπειτα, με μια συνεχή ερευνητική δουλειά, ένα προσωπικό καλλιτεχνικό έργο, διερευνώντας έννοιες όπως το ταξίδι, ο μύθος, ο χρόνος.

Η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Αννα Καφέτση υπογραμμίζει τον ποιητικό στοχασμό της Ντάβου και την καλλιτεχνική έρευνά της πάνω σε καίριες κατευθύνσεις της τέχνης του 60 και του 70: την επιστήμη της κυβερνητικής και τη μαθηματική λογική, τη θεμελιώδη σημασία του καννάβου, τη σειραϊκή ανάπτυξη και τη γλώσσα.

Οι επισκέπτες του ΕΜΣΤ θα γνωρίσουν, μέσα από έξι βιντεο-εγκαταστάσεις, το καλλιτεχνικό ντουέτο YHCHI, το ζευγάρι στην τέχνη και τη ζωή Γιανγκ-Χε Τσανγκ και Μαρκ Βοζ, που ζουν στη Σεούλ. Είναι αναγνωρισμένοι στο εξωτερικό με εκθέσεις στην Τέιτ του Λονδίνου, στο Μπομπούρ του Παρισιού, στο Γουίτνεϊ της Νέας Υόρκης, στο Γκετί του Λος Αντζελες, στο Ρέινα Σοφία της Μαδρίτης, στην Μπιενάλε της Βενετίας κ.ά. Την τέχνη τους χαρακτηρίζουν ποιητικές, ειρωνικές και ευφάνταστες αφηγήσεις, παρουσιασμένες μέσω ψηφιακών τεχνικών ως κινούμενο κείμενο με τζαζ ή ηλεκτρονικούς ήχους.

Η δουλειά τους διατέμνει την τέχνη, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τη μουσική. Οι ίδιοι, παρόντες στην αθηναϊκή έκθεσή τους, μιλούν μέσα από τα έργα τους. Αρνούνται τη δημοσίευση φωτογραφιών του προσώπου τους στα έντυπα, ενώ εμφανίζονται στην τηλεόραση με κεφάλια-σκιές. Τον τίτλο της έκθεσης «Κλείσε τα μάτια» δανείζει μια νέα τριμερής εγκατάσταση, ανάθεση του μουσείου.