«Goya: Order and Disorder».

Η έκθεση ιχνηλατεί το σύνολο της σταδιοδρομίας του Φρανθίσκο Γκόγια (1746-1828), του Ισπανού ζωγράφου ο οποίος υπήρξε ένας από τους κορυφαίους της ευρωπαϊκής τέχνης. Οπλισμένος με σπάνιο καλλιτεχνικό χάρισμα, αιχμηρός και διεισδυτικός, ο Γκόγια έγινε μάρτυρας μιας εποχής πολέμων, επαναστάσεων και σαρωτικών αλλαγών, αναζητώντας νέους τρόπους για να εκφράσει την ανθρώπινη εμπειρία με τη συμβολή τόσο της άμεσης παρατήρησης όσο και της φαντασίας.

Γκόγια, Μπετόβεν· βίοι παράλληλοι

Ηταν σύγχρονοι, είχαν κοινές απόψεις, χαρακτηρίζονται ως Τιτάνες στην τέχνη τους, αλλά οι δρόμοι τους δεν διασταυρώθηκαν ποτέ. Ο λόγος για τον Φρανσίσκο Γκόγια και τον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν.

Francisco de Goya, «Οι εκτελέσεις της 3ης Μαΐου» (Αρχείο Σπητέρη, Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών ΑΠΘ). Φωτογραφία του έργου από πρόσκληση έκθεσης για τον Γκόγια στη Γαλλία τη δεκαετία του '60Τα κοινά σημεία των δύο μεγάλων της τέχνης και κάποιες συμπτώσεις που τους συνδέουν παρουσιάζονται στην έκθεση «Ο Γκόγια και ο Μπετόβεν» στο Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών.

Οι συμπτώσεις ήταν ότι ο Γκόγια και ο Μπετόβεν χτυπήθηκαν από την κώφωση και παρ' όλα αυτά μεγαλούργησαν. Ηταν και οι δύο υποστηρικτές του Ναπολέοντα και μετέβαλαν την άποψή τους γι' αυτόν όταν ξεκίνησε την εκστρατεία του κατά των χωρών της Ευρώπης προδίδοντας τις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης και του Διαφωτισμού, όπως πίστεψαν. Στην πορεία είδαν με συμπάθεια τον Ναπολέοντα μετά την πτώση και την εξορία του, όταν η διάδοχη κατάσταση αποδείχτηκε χειρότερη. Ο Μπετόβεν είχε αφιερώσει στον Ναπολέοντα, με γραπτή αφιέρωση πάνω στις παρτιτούρες, την «Ηρωική» συμφωνία του. Μόλις ο Ναπολέοντας στέφθηκε αυτοκράτορας, ο μουσουργός έσβησε την αφιέρωση τρίβοντας το χαρτί με τόση μανία που το τρύπησε. Μετά την πτώση και την εξορία του Ναπολέοντα, ο Μπετόβεν έγραψε και πάλι πάνω στην παρτιτούρα στα γερμανικά τη φράση «Αφιερωμένη στον Βοναπάρτη».

Από την άλλη, ο Γκόγια υπήρξε γαλλόφιλος επί Ναπολέοντα, όπως και οπαδός των αρχών της Γαλλικής Επανάστασης. Με τη μεταστροφή του κλίματος στην Ευρώπη, εξαιτίας των Ναπολεόντειων πολέμων, κατηγορήθηκε ως φίλος των Γάλλων. Αν και η συμπάθειά του προς τον Ναπολέοντα άρχισε να φθίνει, αυτό που τον έκανε να αλλάξει άποψη γι' αυτόν ήταν η εισβολή της Γαλλίας στην Ισπανία. Αν και ποτέ δεν παραδέχτηκε ότι άρχισε να βλέπει και πάλι με συμπάθεια τον Βοναπάρτη, κατέφυγε στη Γαλλία, όπου πέθανε εξόριστος στο Μπορντό. Οι δύο Τιτάνες της τέχνης πέθαναν με έναν χρόνο διαφορά. Το 1827 ο Μπετόβεν, το 1828 ο Γκόγια.

Στην έκθεση, που θα διαρκέσει από τις 19 Οκτωβρίου 2011 ώς τις 29 Ιανουαρίου 2012, θα παρουσιαστούν πλήρεις οι σειρές χαρακτικών του Γκόγια: «Καπρίτσια», «Δεινά του Πολέμου», «Παροιμίες» και «Ταυρομαχίες», που προέρχονται από την Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας. Στα έργα αυτά, συνολικά 211 χαρακτικά, θα προστεθούν έξι ελαιογραφίες από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπιλμπάο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το Πορτρέτο Νεαρής Γυναίκας του Γκόγια, το πρώτο ζωγραφικό έργο του και έργα σύγχρονών του καλλιτεχνών.

Παράλληλα θα φιλοξενηθούν αυτόγραφα, έγγραφα, μικροαντικείμενα και ενθύμια του Λούντβιχ βανΜπετόβεν από το «Beethovenhaus» της Βόνης, στα οποία διαπιστώνεται ότι ο Ναπολέοντας, ο Ουέλινγκτον, η ταραγμένη Ευρώπη, ο αγώνας για ελευθερία αποτελούν, αντίστοιχα όπως και στον Γκόγια, πηγές δημιουργικής έμπνευσης για περίφημες μουσικές συνθέσεις του (π.χ. 3η συμφωνία, Eroica), έργα-σταθμοί για την εξέλιξη της σύγχρονης μουσικής

Οπως ανακοινώθηκε, το Τελλόγλειο υιοθετεί ιδιαίτερα ελκυστική πολιτική εισιτηρίων για όλες τις εκθέσεις του και τις παράλληλες εκδηλώσεις, για φοιτητές, ΑμεΑ, νέους αλλά και ενηλίκους.

ΣΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ

Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου 2011

Ακτίνες Χ αποκαλύπτουν κρυμμένο πίνακα του Γκόγια

Για πολιτικούς λόγους ζωγράφισε στρατιωτικό πίσω από δικαστή

Ένας άγνωστος -μέχρι πρότινος- πίνακας του Φρανσίσκο ντε Γκόγια βρέθηκε κάτω από ένα από τα αριστουργήματά του, ανακοίνωσε μουσείο στο Άμστερνταμ.

Με τη χρήση ακτίνων Χ επιστήμονες ανακάλυψαν κάτω από το πορτρέτο του δικαστή Δον Ραμόν Στατουέ, ένα δεύτερο πορτρέτο, Γάλλου στρατηγού.

Το ατελές έργο θεωρείται ότι μπορεί να απεικονίζει ακόμα και τον αδελφό του Ναπολέοντα, Τζόζεφ, ο οποίος είχε για ένα μικρό χρονικό διάστημα στεφθεί βασιλιάς της Ισπανίας, από το 1808 έως το 1813.

Το μουσείο Rijksmuseum δήλωσε ότι ο Ισπανός καλλιτέχνης μπορεί να κάλυψε το έργο του για πολιτικούς λόγους.

Εκτιμάται ότι όταν οι δυνάμεις του Ναπολέοντα αποσύρθηκαν από την Ισπανία, ο Γκόγια δεν ήθελε να βρεθεί σε δυσμενή θέση και γι'αυτό ζωγράφισε τον δικαστή πάνω από τον στρατηγό.

«Γνωρίζουμε ότι ο Γκόγια κατάφερε να επιβιώσει και υπό τις δύο πολιτικές συνθήκες. Ένα πορτρέτο με τις νέες συνθήκες θα ήταν επικίνδυνο, γι' αυτό και αποφάσισε να φτιάξει ένα νέο από πάνω» λέει Τζόρις Ντικ από το Πανεπιστήμιο του Ντελφτ που μελέτησε το έργο.

Με την ίδια τεχνική είχε αποκαλυφθεί κάτω από πίνακα του Γκόγια το πορτρέτο μιας γυναίκας.