Καινούργιο μουσειακό συγκρότημα μόνο για ελληνική τέχνη

Της ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥ

Ενα καινούργιο μουσειακό συγκρότημα, 2.000 τετραγωνικών μέτρων, ολοκληρωμένο μέσα στο 2008, προστέθηκε στους χώρους της συλλογής Εμφιετζόγλου, φιλοξενώντας στο εξής 750 έργα από 260 καλλιτέχνες.

«Urban Oasis» του Γιώργου Γυπαράκη, έργο του 2004

Το στίγμα της συλλογής, που την κάνει τόσο ιδιαίτερη, είναι ότι το ενδιαφέρον της στρέφεται αποκλειστικά και μόνο στους Ελληνες καλλιτέχνες και είναι πλήρης ιστορικά. Καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τις μέρες μας.

Διάθεση να έχει ο επισκέπτης να ξεναγηθεί και έχει να μάθει πολλά: από τον Νικηφόρο Λύτρα και τον Κωνσταντίνο Βολανάκη έως τη βιντεοπροβολή της Γιούλας Χατζηγεωργίου με το μαχαίρι που χτυπά απεγνωσμένα το νερό. Ολα τα μέσα, από ζωγραφική και χαρακτική έως φωτογραφία και βίντεο, μετέχουν στην ιστορική, αλλά καθόλου ιστορικίστικη πρόταση της διαδρομής του μουσείου.

Να σας θυμίσουμε το «τι και πώς» της συλλογής Εμφιετζόγλου; Ξεκίνησε στις αρχές του 1970 με ένα δύο ζωγραφικά έργα και συνέχισε με το γνωστό συναίσθημα του συλλέκτη μιας εποχής, για το πότε και πού είδε τα έργα, τα ερωτεύτηκε και τα πήρε στο σπίτι του. Μια αρχή κλασική για το ξεκίνημα κάθε συλλογής, ακόμη και αν αφορά τον Πρόδρομο Εμφιετζόγλου.

Με μια διαφορά: ότι τα δικά του έργα έφυγαν κάποτε από το σπίτι και εγκαταστάθηκαν στο μουσείο. Οτι το μουσείο άνοιξε για πρώτη φορά στο κοινό το 1999, ότι αυτόν τον χρόνο επεκτάθηκε, αναδιοργανώθηκε, καταγράφτηκε με μια νέα έκδοση αλλά και ψηφιοποιήθηκε.

Ετσι, η πάλαι ποτέ βίλα με τα νούφαρα, στο πρώην κτήμα Βορρέ στα Ανάβρυτα, όπως αποκαλείται η παλιά κατοικία του 19ου αιώνα, έγινε ένα σύγχρονο μουσείο και κατοικία μαζί, μέσα σε 60 στρέμματα και που μπορεί να υποδεχτεί το κοινό κάθε Κυριακή από το πρωί έως το απόγευμα και τα σχολεία κάθε Τρίτη και Τετάρτη.

«Νάρκισσος» του Αλέξανδρου Ψυχούλη, έργο του 2006

Σαν την Tate Modern

Προχθές το βραδυ στο παλιό και το νέο κτιριακό σύμπλεγμα, που υπογράφουν οι αρχιτέκτονες Κατερίνα Διακομίδου, Νίκος Χαρίτος και Χρήστος Παπούλιας, μας υποδέχτηκε η οικογένεια Εμφιετζόγλου και οι συνεργάτες του μουσείου Ευγενία Αλεξάκη και Ετα Μουμτζίδου. Με πολύ χαρά και λίγα λόγια, μας ξενάγησαν στους χώρους, εσωτερικούς και εξωτερικούς.

Ο τεράστιος κήπος με τα γλυπτά, οι πέργκολες και οι εσοχές με τις εγκαταστάσεις in situ, παραμένουν κάτι μοναδικό στην Ελλάδα. Αλλά και τα έργα in situ στο εσωτερικό του μουσείου, όπως για παράδειγμα εκείνο του Δημήτρη Αληθεινού, της Διοχάντη, οι γλυπτικές πύλες και οι οριζόντιες φόρμες φωτός του Νάκη Ταστσιόγλου, το γλυπτό του Στέργιου Στάμου, η εγκατάσταση της Δανάης Στράτου. Το εσωτερικό και το εξωτερικό, σε έναν διαρκή διάλογο.

Γοητευτικό είναι και το απολύτως σύγχρονο στοιχείο, κατά το παράδειγμα της Tate Modern, δηλαδή τα έργα να μην ακολουθούν χρονολογική σειρά αλλά να εκτίθενται σε σχέση με την αισθητική τους φόρμα. Πολλά και τα μαθήματα που μπορεί να πάρει ο επιμελής επισκέπτης. Οπως: γέρασαν και πόσο μπορεί να γέρασαν κάποια έργα των δεκαετιών 1980 και 1990; Πόσο ζωντανά και γοητευτικά παραμένουν τα έργα κάποιων καλλιτεχνών του 1960; Τι σημαίνει ο γνωστός και υπερτιμημένος και τι ο περισσότερο αφανής;

Ενα μουσείο, λοιπόν, για την ελληνική και μόνο τέχνη με όσο το δυνατόν λιγότερες παραλείψεις και καλύτερες επιλογές. Στην υπόθεση της τέχνης, βλέπετε, πάντα υπάρχει η προσωπική ματιά εκείνου που συλλέγει και εκείνου που βλέπει. Πάντα κάτι απουσιάζει και πάντα κάτι είναι περιττό. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ο διάλογος παραμένει ανοιχτός και από πλευράς του συλλέκτη Πρόδρομου Εμφιετζόγλου και από μέρους της επιμελήτριας της συλλογής Ευγενίας Αλεξάκη αλλά και της συγγραφέως του τόμου Εφης Στρούζα, που με αφορμή τη συλλογή δούλεψε επιμελώς στην παρουσίαση της διαδρομής της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής τέχνης.

**Πρώην Βίλα Βορρέ, Μαρούσι, τηλ.: 210-8097100, σταθμός ΗΣΑΠ Μαρούσι.*

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 26/11/2008

Επέκταση Εμφιετζόγλου στα Ανάβρυτα

Μια επισκόπηση της ελληνικής τέχνης από τον 19ο αιώνα ως σήμερα, σε νέους και ανακαινισμένους χώρους

ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 26 Νοεμβρίου 2008

Σε επέκταση του εκθεσιακού χώρου της στα Ανάβρυτα, ο οποίος θα είναι στο εξής ανοιχτός στο κοινό κάθε Κυριακή, προχώρησε η Συλλογή Εμφιετζόγλου. Πλέον στους νέους αλλά και στους ανακαινισμένους παλαιούς χώρους ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει μια επισκόπηση της ελληνικής τέχνης από τον 19ο αιώνα ως πολύ σύγχρονες δημιουργίες.

Η ιστορία της Συλλογής Εμφιετζόγλου ξεκινά στις αρχές του 1970 με κίνητρο την αγάπη του Πρόδρομου Εμφιετζόγλου για την ελληνική τέχνη, καθώς και την προσωπική σχέση του με πολλούς καλλιτέχνες της εποχής. Τα τελευταία 25 χρόνια η συλλογή εμπλουτίζεται με αυξανόμενους ρυθμούς με στόχο την εκπροσώπηση των διαφορετικών περιόδων της ελληνικής τέχνης, απαριθμώντας έτσι 750 έργα 260 καλλιτεχνών από τα μέσα του 19ου αιώνα ως σήμερα- από τον Νικόλαο Γύζη στον Τάκι, από τον Κώστα Τσόκλη στον Γιώργο Γυπαράκη και από τη Βάσω Κατράκη στον Αλέξανδρο Αβρανά. Τα έργα είναι αντιπροσωπευτικά ενός ευρύτατου φάσματος της εικαστικής έκφρασης, από τη ζωγραφική, τη γλυπτική και τη χαρακτική ως τις κατασκευές, τη φωτογραφία, το βίντεο και τις εγκαταστάσεις. Τα εκθέματα της μόνιμης Συλλογής εναλλάσσονται ανά τακτά διαστήματα παρουσιάζοντας τα εκάστοτε νέα αποκτήματα με στόχο να ανανεώνεται η διαλεκτική μεταξύ των διαφορετικών ιστορικών περιόδων και αισθητικών τάσεων. Στους υπαίθριους χώρους εκτίθενται εξέχοντα δείγματα νεότερης γλυπτικής.

Η Συλλογή και η ιδιωτική κατοικία Εμφιετζόγλου στεγάζονται στο πρώην κτήμα Βορρέ στα Ανάβρυτα, έκτασης 60 στρεμμάτων. Αποτελούν πρότυπο συγχρωτισμού της κοινωνικής και της πολιτιστικής ζωής διατηρώντας αναλλοίωτα τα ιστορικά χαρακτηριστικά της τοποθεσίας, όπως είναι ο σκελετός της παλαιάς πέτρινης βίλας, οι δενδροκαλλιέργειες, η δεξαμενή και η λίμνη με τα νούφαρα.

Το κτιριακό σύμπλεγμα του 1995 είναι έργο των αρχιτεκτόνων Κατερίνας Διακομίδου,Νίκου Χαρίτου και Χρήστου Παπούλια (Α΄ Φάση) και διακρίθηκε με το Πέμπτο Βραβείο Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής στον θεσμό του Μies van der Rohe Ρavilion Αward το 1996. Η Κατερίνα Διακομίδου και ο Νίκος Χαρίτος υπογράφουν επίσης τη Νέα Πινακοθήκη, έκτασης 2.000 τ.μ., η οποία ολοκληρώθηκε μόλις εφέτος. Παλαιοί και νέοι εκθεσιακοί χώροι βασίζονται στις πλέον σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές. Την παρουσίαση των έργων της Συλλογής στους παλαιούς και νέους εκθεσιακούς χώρους επιμελήθηκε η ιστορικός τέχνης Ευγενία Αλεξάκη, ενώ τον συντονισμό και τον εσωτερικό σχεδιασμό ανέλαβε η Ετα Μουμτζίδου.

Στο εξής η Συλλογή Εμφιετζόγλου θα είναι ανοιχτή για το κοινό κάθε Κυριακή από τις 10.00 ως τις 18.00, ενώ θα πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα κάθε Τρίτη και Τετάρτη στις 9.45 και στις 11.30 π.μ.

Συλλογή Εμφιετζόγλου, τέρμα οδού Φοινίκων, Μαρούσι- Ανάβρυτα, τηλ. 210-8027.039, 210-8027.026.

Νέα πινακοθήκη, 300 έργα στο κτήμα Εμφιετζόγλου

Μαργαριτα Πουρναρα, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 26 Nοεμβρίου 2008

Φανταστείτε μια συλλογή ελληνικών έργων τέχνης που να καλύπτει από την Σχολή του Μονάχου μέχρι τον Αλέξανδρο Αβρανά, τον ταλαντούχο video artist, ο οποίος μόλις βραβεύτηκε για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Κι όμως υπάρχει. Είναι η συλλογή του επιχειρηματία Πρόδρομου Εμφιετζόγλου, που παρουσιάζεται σε ειδικούς εκθεσιακούς χώρους και στην οικία του στο πρώην κτήμα Βορρέ στα Ανάβρυτα. Αρχισε να είναι επισκέψιμη για το κοινό το 1999 με έμφαση στα εκπαιδευτικά πρόγράμματα. Τώρα όμως, χάρις σε νέες κτιριακές προσθήκες, τριπλασιάστηκαν οι εκθεσιακοί χώροι για να χωρέσουν ένα πανόραμα ελληνικής τέχνης από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα.

Ο επιχειρηματίας έχει συγκεντρώσει τις τελευταίες δεκαετίες 750 έργα, 260 καλλιτεχνών, μεγάλος όγκος των οποίων προέρχεται από δημοπρασίες. Από αυτά εκθέτει περίπου 300, στις παλιές και στη νέα πινακοθήκη που μόλις αποπερατώθηκε και καταλαμβάνει 2.000 τ.μ. με υπερσύγχρονες μουσειολογικές προδιαγραφές.

Ετσι, ο επισκέπτης χαίρεται μια μεγάλη βόλτα που ξεκινά από τους κήπους με 30 όμορφα γλυπτά, περνάει από τις ιστορικές δημιουργίες στις σύγχρονες και αποκομίζει μια σαφή εικόνα για το πώς εξελίχθηκε η ελληνική τέχνη. Τούτο δεν σημαίνει ότι η συλλογή έγινε με μουσειολογικά κριτήρια. Εν τούτοις περιλαμβάνει έργα από όλες τις χρονικές περιόδους και είναι αντιπροσωπευτική του ευρύτατου φάσματος της εικαστικής έκφρασης, από τη ζωγραφική και τη γλυπτική μέχρι τη χαρακτική, το βίντεο, τις κατασκευές, τη φωτογραφία και τις εγκαταστάσεις.

Τα εκθέματα της συλλογής θα εναλλάσσονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Θα παραμένει ένας πυρήνας, αλλά θα συμπεριλαμβάνονται τα εκάστοτε νέα αποκτήματα ώστε να γίνεται διάλογος ανάμεσα στα έργα.

Η νέα πινακοθήκη, την οποίαν υπογράφουν οι αρχιτέκτονες Κατερίνα Διακομίδου και Νίκος Χαρίτος, φιλοξενεί κυρίως πρόσφατες δημιουργίες. Κάποιες, όπως μια εγκατάσταση του Δημήτρη Αληθεινού, έγιναν ειδικά για το κτίριο. Οι θεατές έχουν την ευκαιρία να δουν από πίνακες του Τζον Χριστοφόρου μέχρι βίντεο του Χρήστου Αθανασιάδη και από φωτογραφίες της Λυδίας Δαμπασίνα μέχρι εγκαταστάσεις της Δανάης Στράτου. Η ιστορικός τέχνης Ευγενία Αλεξάκη επιμελήθηκε την παρουσίαση των έργων και τον εσωτερικό σχεδιασμό επωμίστηκε η Ετα Μουμτζίδου.

Η επέκταση των εκθεσιακών χώρων έφερε και την αλλαγή των ωραρίων επισκεψιμότητας. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι την Τρίτη και την Τετάρτη ενώ το κοινό θα μπορεί να επισκέπτεται την συλλογή κάθε Κυριακή από τις 10 π.μ. έως και τις 6 μ.μ.. Ετσι, είναι σχεδόν βέβαιον ότι θα αυξηθεί κατά πολύ ο αριθμός των ιδιωτών θεατών που μέχρι φέτος έφτανε τους 500 - 1.000 ετησίως. Η είσοδος είναι δωρεάν και θα ήταν χρήσιμο να συμβουλευτείτε έναν χάρτη για να μπορέσετε να εντοπίσετε την οικία Εμφιετζόγλου που είναι δίπλα στο Αλσος Συγγρού.