ΜΙΕΤ: Έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου στο Μέγαρο Εϋνάρδου

Οκτώβριος 11, 2016

https://www.timesnews.gr
Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης εγκαινιάζει στο Μέγαρο Εϋνάρδου (Αγ. Κωνσταντίνου 20) την έκθεση :

• ΧΡΟΝΗΣ ΜΠΟΤΣΟΓΛΟΥ
• ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ

την Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2016, στις 8 μμ.

Ο Χρόνης Μπότσογλου μιλά για τον Μόραλη

• Η έκθεση «Τιμή στο Γιάννη Μόραλη» περιλαμβάνει 113 έργα που είχε δώρισε ο ίδιος στην Εθνική Πινακοθήκη

Η κυρία Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα ξεναγεί το κοινό στην έκθεση Μόραλη.

Μαθητές του Μόραλη κάποτε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, καταξιωμένοι ζωγράφοι σήμερα συμμετέχουν στην παρουσίαση του έργου του σπουδαίου δημιουργού στην Εθνική Πινακοθήκη. Την Τετάρτη 15 Ιουνίου τη σκυτάλη παίρνει ο Χρόνης Μπότσογλου που θα μιλήσει για το έργο του δασκάλου του ενώ θα προηγηθεί, στις 7 μ.μ. ξενάγηση στην έκθεση από την διευθύντρια της Πινακοθήκης κυρία Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα. Η έκθεση «Τιμή στο Γιάννη Μόραλη» περιλαμβάνει 113 έργα που είχε δώρισε ο ίδιος στην Εθνική Πινακοθήκη από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80. Ζωγραφική, σχέδια και χαρακτικά που καλύπτουν έξι δημιουργικές δεκαετίες της ζωής του αποκαλύπτουν το εύρος, την γοητεία αλλά και τον βαθιά ελληνικό χαρακτήρα του έργου του. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 29 Αυγούστου.

Στο ατελιέ του Φρόιντ

• Μια σπάνια σε καλλιτεχνική σύλληψη έκθεση έχει κερδίσει τις εντυπώσεις στο Παρίσι τις τελευταίες εβδομάδες. Ενας από τους πιο σημαντικούς εν ζωή ζωγράφους, ο Λούσιαν Φρόιντ, ανοίγει την πόρτα του... ατελιέ του. Και ο έλληνας ζωγράφος Χρόνης Μπότσογλου σχολιάζει. 

Στο Κέντρο Πομπιντού, στο Παρίσι, η κίνηση είναι έντονη. Σε μια μεγάλη ουρά, κυρίως νέοι άνθρωποι περιμένουν υπομονετικά να φτάσει η ώρα για να ανοίξει η κεντρική είσοδος. Αιτία της κοσμοσυρροής – οι επισκέπτες υπολογίζονται μέχρι στιγμής περίπου στις 300 χιλιάδες – η αναδρομική έκθεση του Λούσιαν Φρόιντ, του μεγαλύτερου εν ζωή ρεαλιστή ζωγράφου, κατά τον τεχνοκριτικό Ρόμπερτ Χιουζ, όχι μόνο της Ευρώπης αλλά και όλου του κόσμου. Η έκθεση «Lucian Freud, l’ atelier» (Λούσιαν Φρόιντ: το ατελιέ) κλέβει αυτήν την εποχή την παράσταση στη γαλλική πρωτεύουσα, παρ’ όλο που πολλά μουσεία της έχουν καινούργιες, εξαιρετικού ενδιαφέροντος θεματικές εκθέσεις με έργα σπουδαία, παρουσιασμένα μάλιστα μέσα από έναν σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό.

Ο Λούσιαν Φρόιντ, όμως, θεωρείται ο «εκλεκτός», που δεν μπορεί να αφήσει κανέναν ασυγκίνητο. Εγγονός του πατέρα της ψυχανάλυσης Σίγκμουντ Φρόιντ, ο Λούσιαν γεννήθηκε το 1922, στο Βερολίνο. Το 1934, με την άνοδο του ναζισμού, η οικογένειά του κατέφυγε στην Αγγλία, καθώς η εβραϊκή καταγωγή της εγκυμονούσε κινδύνους για την επιβίωσή της. Εκεί ο Λούσιαν σπουδάζει, αρχίζει να εργάζεται και εγκαθίσταται οριστικά, αποκτώντας τη βρετανική υπηκοότητα.
Στο πρώτο ατελιέ του, στο Πάντινγκτον, ένα λαϊκό προάστιο κατεστραμμένο από τους βομβαρδισμούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, γοητευμένος από το δωμάτιο που είχε ζωγραφίσει κάποτε ο Βαν Γκογκ, φιλοτεχνεί και αυτός με τη σειρά του τον εσωτερικό χώρο του. Πουλά τα έργα του στους φίλους των γονιών του. Το 1946 πηγαίνει στο Παρίσι, όπου γνωρίζει τον Τζακομέτι και τον Πικάσο και αργότερα επισκέπτεται και την Ελλάδα. Ζει για μερικούς μήνες στον Πόρο με τον φίλο του Τζον Κράξτον, ζωγραφίζοντας τις λεμονιές και τις πορτοκαλιές του ελληνικού τοπίου αλλά και δύο αυτοπροσωπογραφίες του.
Ο Γιώργος Σεφέρης στις «Μέρες Ε΄, 1945-1951» περιγράφει τη γνωριμία του με τους δύο φίλους. «… Οταν νύχτωσε, έναστρος ουρανός. Εκείνη την ώρα, ήρθε ο John Craxton και ο L. Freud, δύο νέοι ζωγράφοι που τους ακούω από τότε που ήρθα και που τους γνώρισα μόνο χτες. Μένουν στον Πόρο εδώ και μήνες? τους προστατεύει η LadyNorton. Ο πρώτος, Αγγλος, ο δεύτερος, εγγονός του μεγάλου Freud. Γλεντούν την Ελλάδα όπου βρίσκουν πράγματα που τους λείπουν στον τόπο τους. Το φως, κι ένα άλλο είδος ανθρώπινης επικοινωνίας, καθώς λένε. Διασκεδάζουν και με τον Καραγκιόζη που παίζει στο χωριό. Ξεκινήσαμε όλοι μαζί για να πάμε να τον δούμε. Το θέατρο κλειστό...».
Με την επιστροφή του στο Λονδίνο, ο Φρόιντ συνάπτει μια πολύ στενή, μακροχρόνια σχέση με τον Φράνσις Μπέικον, με τον οποίο γυρίζουν μαζί τις νύχτες στο Σόχο, ζωγραφίζουν, παρατηρούν, συζητούν, αλλά κυρίως ορίζουν, με τη δουλειά τους, μια καινούργια σχολή, τη «Σχολή του Λονδίνου».
Ο Φρόιντ έχει στο ενεργητικό του έναν μακροσκελή κατάλογο εκθέσεων στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου και είναι ο πλέον ακριβοπληρωμένος ζωγράφος. Πριν από δύο χρόνια, σε δημοπρασία των Christie’s στη Νέα Υόρκη, το έργο του «Big Sue» πουλήθηκε προς 33,6 εκατομμύρια ευρώ!
Για το έργο του Φρόιντ, ο οποίος εξελίσσεται σε σύγχρονο μύθο, ζητήσαμε τη γνώμη του ζωγράφου και πρώην πρύτανη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, Χρόνη Μπότσογλου: «Είναι, όντως, πολύ σημαντικός. Υπάρχουν, ωστόσο και άλλοι παραστατικοί ζωγράφοι μεγάλης αξίας. Σε εμένα αρέσουν περισσότερο ο Μοντιλιάνι, ο Χόπερ και, τελευταία, ο Χόκνεϊ. Και, φυσικά, ο Μπέικον. Του οποίου, ένα μικρό πορτρέτο με τέμπερα που του έχει κάνει ο Φρόιντ, πιστεύω ότι είναι και το καλύτερο έργο του. Βεβαίως, δεν έχω δει την αναδρομική του, όπου εκεί μπορεί να σχηματίσει κάποιος μια άλλη εικόνα της δουλειάς του. Οσο για το αν είναι υπερτιμημένα τα έργα του, είναι κάτι που δεν με αφορά. Παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο και οι μάνατζερ...». Ο Φρόιντ συνήψε πολλές ερωτικές σχέσεις και γάμους και έχει αποκτήσει αρκετά παιδιά – «περίπου 40» λένε κάποιοι περιπαικτικά, τα σίγουρα όμως είναι δέκα!
Και ας έρθουμε στην έκθεση του Παρισιού, η οποία οργανώνεται σε σχέση με το ατελιέ του και παρουσιάζεται σε έναν όροφο του Κέντρου Πομπιντού, μεγαλύτερο από 900 τ.μ. Οι διασημότερες συνθέσεις του, οι οποίες, κατά τους ιστορικούς τέχνης, έχουν ανοίξει καινούργιους δρόμους στη ζωγραφική, εκτίθενται εδώ και είναι χωρισμένες σε θέματα. Ενα από αυτά η σάρκα, ένα άλλο ο ίδιος ο Φρόιντ, και τα δύο μέσα από μια ειρωνική ματιά ή μέσα από την έκπληξη που γεννά απέναντι στον εαυτό μας το πέρασμα του χρόνου. Στον περίκλειστο χώρο του εργαστηρίου του, ο Φρόιντ ζωγραφίζει γυμνά μοντέλα, που είναι οι φίλοι του, ο βοηθός του, οι αγαπημένοι του άνθρωποι, ο περφόρμερ Λι Μπόουερι και η Σου Τίλεϊ. Ο σκύλος του, ο φθαρμένος καναπές του, ο νιπτήρας του, το σιδερένιο κρεβάτι του, η πολυθρόνα του, ένα φυτό, οι γεμάτοι χρώματα τοίχοι, η ανοιχτή πόρτα γίνονται στοιχεία αναπόσπαστα του περιβάλλοντος, τόσο στις αυτοπροσωπογραφίες του όσο και όταν ζωγραφίζει την πληθωρική σάρκα της γυμνής Σου ή γυμνό τον ογκώδη Λι.
Το πινέλο του Φρόιντ, ως προέκταση της κοφτερής ματιάς του πάνω στο θέμα του, απογυμνώνει και χώνεται βαθιά στις πτυχές της σάρκας, στη φθορά του χρόνου. Τολμά και τον εαυτό του ολόγυμνο μπροστά στον καθρέφτη, τολμά το χαλαρωμένο σώμα του μπροστά μας, τολμά τις πληγές της ζωής μας. Σάρκα, βλέμμα, βλέμματα ή κλειστά μάτια. Τα μοντέλα κουράζονται κάποια στιγμή και κοιμούνται έχοντας αφεθεί στην οξυδερκή και διεισδυτική ματιά του, στη ματιά που απογυμνώνει την ψυχή, κρατώντας όμως, θα έλεγε κανείς, τα μυστικά τους.
Από το ατελιέ του ζωγράφου έχουμε και τη θέα του. Το λονδρέζικο προάστιο με τις παλιές πολυκατοικίες που βλέπουν σε τυφλές αυλές, τα συγκεντρωμένα σκουπίδια, η θλίψη των άβαφων τοίχων, τα κλειστά παράθυρα, η απουσία ανθρώπων, η σιωπή, κάποιες πρασινάδες και δέντρα που φύονται εκεί κοντά προς δόξαν της ζωής, είναι ό,τι και όσα ο Φρόιντ αναζητούσε στο αστικό τοπίο τη δεκαετία του ’80, όταν άνοιγε έναν καινούργιο διάλογο με την κλασική ζωγραφική. Αυτός ήταν ο κόσμος του και ο μικρόκοσμός του, καθώς φόρμα και χρώμα τον απασχολούσαν έντονα.
Στην αναδρομική έκθεση του Λούσιαν Φρόιντ στο Παρίσι, βρίσκουμε επίσης μια ενότητα ενός επαναπροσδιορισμού έργων κλασικών, μιας δεύτερης ανάγνωσης, θα λέγαμε, με λάδια, σχέδια και χαρακτικά, πάνω σε πίνακες του Πικάσο, του Κόνσταμπλ, του Σεζάν, του Σαρντέν.
Η έκθεση συγκεντρώνει πλήθη επισκεπτών που στέκονται με περίσκεψη, παρόμοια με αυτήν του ζωγράφου, μπροστά στους πίνακές του, ολοκληρώνεται με την προβολή δύο μικρών ταινιών που δείχνουν τον Φρόιντ και τα μοντέλα του στο ατελιέ του, καθώς και με μια σειρά αποκαλυπτικών για τον τρόπο δουλειάς του καλλιτέχνη φωτογραφιών, που έχει τραβήξει ο βοηθός του Ντέιβιντ Ντάουσον.

• Η έκθεση «Lucian Freud, l’ atelier» θα φιλοξενείται στο Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι ως τις 19 Ιουλίου.
• ΑΠΟ ΤΗ ΣΟΝΙΑ ΖΑΧΑΡΑΤΟΥ | Δημοσιεύθηκε στο BHMagazino, τεύχος 505, σελ. 40-44, 20/06/2010.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=339384&dt=23/06/2010#ixzz0rjpxCEKD

Ολος ο Μπότσογλου σε μία έκθεση

• Εγκαινιάζεται απόψε στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης η μεγαλύτερη ως σήμερα αναδρομική του σημαντικού ζωγράφου

• ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 28 Ιανουαρίου 2010

Η αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου, ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης, εγκαινιάζεται απόψε στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ). Η έκθεση αποτελεί τη μεγαλύτερη ως σήμερα αναδρομική του καλλιτέχνη και παρουσιάζει περισσότερα από 170 έργα- ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις, αντικείμενα- τα οποία εκτείνονται χρονικώς από τη δεκαετία του 1950 ως σήμερα και συγκεντρώνονται για πρώτη φορά από έναν μεγάλο αριθμό μουσείων, ιδρυμάτων, πινακοθηκών και ιδιωτικών συλλογών. Την έκθεση, η οποία θα διαρκέσει ως τις 18 Απριλίου, θα εγκαινιάσει ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Π. Γερουλάνος.

Με άξονα το ανθρώπινο σώμα, θέμα που διατρέχει το σύνολο σχεδόν της καλλιτεχνικής δημιουργίας του Μπότσογλου, η έκθεση ιχνηλατεί τη θέση του καλλιτέχνη απέναντι στην κριτική διάσταση της αναπαράστασης και τον κοινωνικό ρόλο του δημιουργού, την αναμέτρησή του με διαχρονικά ερωτήματα, όπως η αβεβαιότητα και η τρωτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, ο κύκλος της ζωής και του θανάτου και ο φόβος της φθοράς, η έννοια του βιωμένου χώρου, ο ρόλος της μνήμης, αλλά και τη σχέση του έργου του με το ίδιο παρελθόν και την ιστορία της τέχνης. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Τίνα Πανδή.

Ο ίδιος ο ζωγράφος, στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ήταν φειδωλός στα λόγια, επαναλαμβάνοντας απλώς: «Αυτά είναι όσα έκανα.Δεν είναι και πολλά. Ευχαριστώ όσους με ανέχθηκαν» .

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν τα σημαντικότερα έργα των βασικών ενοτήτων της καλλιτεχνικής δημιουργίας του: έργα των δεκαετιών 1960 και 1970, οι ενότητες «Η εικόνα του σώματος» (1979-1992), «Λιοτριβιά» (1978-1986), «Σελίδες ημερολογίου» (1980-1990), η πολύπτυχη μνημειακή ζωγραφική εγκατάσταση «Νέκυια» (1993-2000), καθώς επίσης, για πρώτη φορά, η τελευταία σημαντική ενότητα του καλλιτέχνη με τίτλο «Αναφορές» (2002-2009), μια σειρά φανταστικών πορτρέτων πέντε καλλιτεχνών ( Φρ. Μπέικον, Β. Βαν Γκογκ, Α.Τζιακομέτι, Γ.Μπουζιάνης, Γ.Χαλεπάς ) που επέδρασαν καταλυτικά στη ζωγραφική σκέψη του.

Παράλληλα με την έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου, το ΕΜΣΤ εγκαινιάζει τη σειρά «Νέες Παραγωγές 2010» η οποία συνίσταται σε παραγγελίες νέων έργων στο Ρroject Room του μουσείου. Το πρώτο έργο της εφετινής χρονιάς είναι το «Red Εyed Sky Walkers» της Τζένης Μαρκέτου. Πρόκειται για μια εγκατάσταση που παρουσιάζεται στο περιστύλιο του κτιρίου του Ωδείου Αθηνών και στην Αίθουσα Νέων Εργων του μουσείου. Ο επισκέπτης θα συναντήσει 99 κόκκινα μετεωρολογικά μπαλόνια στην είσοδο του μουσείου, στα εννέα από τα οποία είναι τοποθετημένες μικρές ασύρματες βιντεοκάμερες. Οι κάμερες καταγράφουν την κίνηση των περαστικών και τις δραστηριότητες των ανθρώπων που συχνάζουν στον χώρο. Το οπτικό υλικό που προκύπτει προβάλλεται σε πραγματικό χρόνο στο Ρroject Room.

Στο έργο αυτό ο θεατής είναι αντικείμενο παρακολούθησης και συγχρόνως παρατηρητής αφού, μπαίνοντας στο μουσείο, συνειδητοποιεί ότι γίνεται ο ίδιος κοινωνός της πληροφορίας. Την επιμέλεια της νέας παραγωγής έχει η Δάφνη Βιτάλη. Η Τζένη Μαρκέτου θα μιλήσει για τη δουλειά της στο κοινό αύριο στις 19.00.

Τέλος, στη σειρά «Καλλιτέχνης του μήνα» το ΕΜΣΤ παρουσιάζει το σύνολο των έργων του Τόνι Αουρσλερ που έχει στη συλλογή του, σε επιμέλεια του Σταμάτη Σχιζάκη. Ο Αουρσλερ θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες βίντεο, με ξεχωριστή προσωπική γραφή και μεγάλη συνεισφορά στη διερεύνηση των δυνατοτήτων του μέσου αυτού. Πού και πότε
η Απόψε στις 20.00

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β΄ 17-19 & Ρηγίλλης

Τηλ. 210 9242.111-3, www. emst.gr

«Τα πιο πολλά μού είναι αδιάφορα»

«Από όλο τον όγκο των έργων που έχω κάνει, ίσως πέντε - έξι να έχουν ένα ενδιαφέρον». Ο Χρόνης Μπότσογλου δεν είναι από τους καλλιτέχνες που πλέκουν μόνοι τους το εγκώμιο του εαυτού τους. Είναι σεμνός και αυστηρός. Μερικές φορές και μελαγχολικά αιφνιδιαστικός.

Εργο του Χρόνη Μπότσογλου με τίτλο «Sex». Η αναδρομική του καλλιτέχνη ξεκινά στις 28 Ιανουαρίου στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

- Τι σημαίνει μια αναδρομική έκθεση για έναν ενεργό ζωγράφο;, τον ρωτάμε με αφορμή την αναδρομική του, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Ωδείο Αθηνών, 28 Ιανουαρίου - 18 Απριλίου). «Σημαίνει ότι γέρασα», απαντά, γελώντας μάλλον μελαγχολικά. Ο 69χρονος ζωγράφος, από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της μεταπολεμικής τέχνης, αντιμετωπίζει την αναδρομική σαν μια «σούμα». Τι συμπέρασμα προκύπτει; «Μερικά έργα μου αρέσουν και χαίρομαι που τα έκανα. Τα πιο πολλά μου είναι αδιάφορα, δεν πέτυχαν».

Η «Νέκυια» είναι μία από τις βασικές ενότητες που θα παρουσιαστούν μαζί με τις: «Εικόνα του σώματος» (1979-1992), «Λιοτριβιά» (1978-1986), «Σελίδες ημερολογίου» (1980-1990). Για πρώτη φορά θα εκτεθεί η τελευταία ενότητα «Αναφορές» (2002-2009), με φανταστικά πορτρέτα πέντε καλλιτεχνών που επέδρασαν στη ζωγραφική του σκέψη (Φρ. Μπέικον, Βαν Γκογκ, Τζακομέτι, Μπουζιάνης, Χαλεπάς).

Στα 170 έργα (ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά κ.ά.) θα δούμε και μερικά που ο Μπότσογλου δημιούργησε σε μικρή ηλικία, καθώς ζωγράφιζε από εννέα ετών. Ανάμεσά τους, ένα πολύπτυχο που έφτιαξε στα 13 του, το 1954, το οποίο θεωρεί ένα από τα καλύτερά του.

Προ διετίας καταπιάστηκε με κάτι που θεωρεί πολύ δύσκολο: το τοπίο. «Ισως σε μερικά χρόνια», λέει, «τα καταφέρω».

Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ εξοργίζεται όταν του ζητάμε να σχολιάσει το γεγονός ότι το ΕΜΣΤ δεν έχει ακόμη στέγη:

«Τι να σχολιάσω! Η μόνη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που δεν έχει Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης είναι η Αθήνα. Κουβαλάμε τον Παρθενώνα και δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε μια αξιοπρεπή πρόσοψη. Τι καθόμαστε και μιλάμε για όλα τα άλλα! Μας χαρακτηρίζει η υποκρισία, η ευκολία να λέμε ότι είμαστε απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είμαστε οι κομπιναδόροι, που δεν μας πιστεύει κανείς. Σε όλη μου τη ζωή έκανα διάφορες προσπάθειες. Πολύ λίγα έγιναν, κολοβά και κουτσά».

Πάντως, δεν είναι αρνητικός να συμμετάσχει, ως μέλος κι όχι ως πρόεδρος, λέει, στο νέο ΔΣ του ΕΜΣΤ.

• Πεταμένα λεφτά

«Για την ελληνική πολιτεία, μόνο η εύκολη κατανάλωση είναι τέχνη. Πετάμε τόσα λεφτά για τη Γιουροβίζιον και δεν έχουμε ένα Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης»

• Δήμητρα Ρουμπούλα, ΕΘΝΟΣ, 20/01/2010

«Στη σιγουριά έρχεται η ανατροπή»

• Της ΠΑΡΗΣ ΣΠΙΝΟΥ, ΚΥΡ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Επτά, Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2010

Τακτοποιεί τα φωτογραφικά του αρχεία στον υπολογιστή και ταυτόχρονα μιλάει τρυφερά στη γάτα του που νιαουρίζει για φαγητό. Το «βελάκι» σταματάει σε μια ζωγραφιά με έντονα χρώματα και αδρές πινελιές. «Είναι η κουζίνα του σπιτιού μου στη Θεσσαλονίκη.

Ημουν 14 χρονών όταν την έκανα», λέει ο Χρόνης Μπότσογλου. «Από παιδί ζωγράφιζα και ήξερα ότι αυτό θα είναι το επάγγελμά μου. Από τότε πουλούσα τα έργα μου σε περιοδικά και εφημερίδες. Επαιρνα απολύτως σοβαρά τη ζωγραφική μου. Μια φορά καθόμουν στην αυλή του σπιτιού μου όταν ένας συμμαθητής μου της πρώτης γυμνασίου ήρθε και μου τράβηξε το χαρτί που σχεδίαζα. Ε, λοιπόν τον κυνήγησα, παρ' ότι ανάρρωνα από εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας, και τον πλάκωσα στο ξύλο. Κι αυτός σχεδόν έκλαιγε: "Ρε Χρόνη, για πλάκα το έκανα..."»!

Νέοι πίνακες με τοπία

Τέτοιες εφηβικές ζωγραφιές, που φανερώνουν όμως ένα πηγαίο ταλέντο, περιλαμβάνει η μεγάλη αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου που εγκαινιάζει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στις 28 του μήνα στο Ωδείο Αθηνών (επιμέλεια: Τίνα Πανδή). Με 200 έργα ξεδιπλώνονται ορισμένες από τις ενότητες που καθόρισαν την πολύχρονη πορεία του. «Η εικόνα του σώματος», «Λιοτρίβια», «Σελίδες ημερολογίου», «Νέκυια».

Η ανθρώπινη μορφή και το σώμα, δικά του πορτρέτα αλλά και οικείων προσώπων, ο βιωμένος χώρος, ο ρόλος της μνήμης, ο φόβος της φθοράς βρίσκονται στο επίκεντρο των αναζητήσεών του. Τελευταία ο καλλιτέχνης έκανε την ανατροπή και ασχολείται με το τοπίο, όμως αυτούς τους πίνακες δεν θα τους δούμε ακόμα.

Μια αναδρομική σημαίνει για τον Μπότσογλου ότι «κοιτάς το παρελθόν γιατί δεν μπορείς να δεις το μέλλον», μας λέει γελώντας. «Δεν μπορείς να ξεγελάσεις τον εαυτό σου, είναι μια απομυθοποίηση. Παλιά είχα διαβάσει μια συνέντευξη του Κοσμά Πολίτη, που έκανε απολογισμό και έλεγε: «Είναι πολύ αργά, δυστυχώς δεν μπορείς να αλλάξεις τίποτα». Βέβαια, έχεις μια ελπίδα μέχρι την τελευταία στιγμή ότι ίσως μπορέσεις να κάνεις μια καλή ζωγραφιά...».

Για τον ίδιο η ζωγραφική είναι «ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο. Δεν τρέχω με την ταχύτητα ενός ραλίστα, έχω τους δικούς μου ρυθμούς. Μπορεί επί μήνες να ασχολούμαι με ένα έργο και ξαφνικά μια μέρα να το διορθώσω. Το βλέπω και σκέφτομαι, "μα τι έκανα μέχρι τώρα;"»

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν πρώτη φορά και πορτρέτα του Μπέικον, του Βαν Γκογκ, του Τζιακομέτι, του Μπουζιάνη, του Χαλεπά, που φιλοτέχνησε ο Μπότσογλου. «Στην τέχνη μαθαίνουμε συνέχεια από τα έργα των άλλων και από τα λάθη μας», συνεχίζει. Αυτούς τους πέντε καλλιτέχνες τούς αισθάνομαι πιο κοντά, δεν είναι όμως οι μόνοι δάσκαλοί μου. Τελευταία ασχολούμαι με μια αυτοπροσωπογραφία του Βελάσκεθ. Την έκανε περίπου στην ηλικία μου, και από το βλέμμα του καταλαβαίνω απόλυτα πώς ένιωθε τότε».

Ο Χρόνης Μπότσογλου είναι εραστής της λογοτεχνίας και της κλασικής μουσικής. «Ανέκαθεν ένας χώρος τρέφει έναν άλλον», τονίζει. «Ας πούμε η μπαρόκ μουσική και ζωγραφική είναι ενωμένες. Τα αιτήματα είναι κοινά και κάθε νέα γενιά καλλιτεχνών απαντάει με τον τρόπο της στα προβλήματα που βάζει η ίδια η εποχή. Ετσι δημιουργούνται τα κινήματα και οι σχολές».

Σήμερα, όμως, που επικρατεί ο ατομισμός, μπορούν να δημιουργηθούν νέα καλλιτεχνικά κινήματα; «Ολος ο 20ός αιώνας είναι η εποχή του ατομισμού», απαντάει. «Κι όμως, βρέθηκε ένας Πικάσο κι ένας Μπρακ κι έκαναν τον κυβισμό, βρέθηκαν άλλοι τρεις κι έκαναν τον ντανταϊσμό. Εκεί που νομίζεις ότι όλα είναι σίγουρα έρχονται οι ανατροπές, αλλιώς η τέχνη θα ήταν σαν ένα νοσοκομείο καθαρό και αποστειρωμένο».

Στις δεκαετίες του '60 και του '70 ο ζωγράφος έδωσε το στίγμα του με μια τέχνη που είχε κοινωνικό προσανατολισμό. «Τότε πιστεύαμε πως μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο με τα τραγούδια μας και η βία ήταν στον πετροπόλεμο μιας διαδήλωσης. Ποιος πιστεύει ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο σήμερα; Υπάρχει τεράστια μοναξιά, νόημα δεν υπάρχει, σκοπός δεν υπάρχει...».

Γι' αυτό και η εξέγερση των νέων «είναι επακόλουθο μιας κοινωνίας απελπισμένων ανθρώπων. Δεν αγαπάμε τα παιδιά μας, στην ουσία τα μισούμε, γιατί έχουμε καταστρέψει τα πάντα, αυθαιρετούμε, διαλύουμε το μέλλον τους. Σκοτώνουμε τη ζωή και χύνουμε κροκοδείλια δάκρυα».

Ο ρόλος της τεχνολογίας

Για χρόνια δάσκαλος της Καλών Τεχνών, όπου διετέλεσε και πρύτανης, ο Χρόνης Μπότσογλου θα εκθέσει και ψηφιακές εικόνες. Πιστεύει ότι η τεχνολογία θα καθορίσει το μέλλον της τέχνης; «Κάθε φορά η τεχνολογία δίνει το καινούριο στίγμα, πολιτιστικό και ανθρώπινων σχέσεων», απαντάει. «Ας πούμε, στην αρχαιότητα, όταν πέρασε ο άνθρωπος από την εποχή του χαλκού στην εποχή του σιδήρου, άλλαξε ο τρόπος που σκάλιζε τα αγάλματα. Δεν κρίνω εάν έγιναν καλύτερα ή χειρότερα. Ωστόσο, πιστεύω ότι περισσότερο από την τεχνολογία αυτό που μας καθορίζει εδώ και αιώνες είναι τα ιδεολογήματα που έχουν να κάνουν με την αιωνιότητα, με το θάνατο και την αθανασία, με την ψυχή μας».

Αλλωστε, με τέτοια ερωτήματα έρχεται ο ίδιος αντιμέτωπος με τη ζωγραφική του, που είναι βιωματική και υπαρξιακή. *

Χρόνης Μπότσογλου: «Για να γίνει χρώμα η μπογιά κάτι το μεταφυσικό συμβαίνει»

Ο Χρόνης Μπότσογλου ανήκει στους κορυφαίους Ελληνες ζωγράφους της μεταπολεμικής τέχνης. Περισσότερες από πέντε δεκαετίες παρατηρεί τον κόσμο γύρω του και ιδιαιτέρως τους ανθρώπους και ζωγραφίζει αδιάκοπα.

«Ακόμα θέλουμε να κάνουμε κουμάντο. Μιλάω για μας τους γέρους» λέει ο Χρ. Μπότσογλου

Η ανθρώπινη μορφή, το γυμνό σώμα αποτελούν κυρίαρχα πεδία των καλλιτεχνικών του αναζητήσεων. Η ζωγραφική του, βιωματική, υπαρξιακή, αναμετράται με τις ρωγμές της ανθρώπινης φύσης, τον κύκλο της ζωής και του θανάτου, τον ρόλο της μνήμης και τη σχέση του έργου με το παρελθόν και την ιστορία της τέχνης.

Στις 28 Ιανουαρίου εγκαινιάζεται στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Ωδείο Αθηνών, Βασ. Γεωργίου 17-19Β και Ρηγίλλης) μεγάλη αναδρομική έκθεση με 170 έργα του, ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις. Οι επισκέπτες θα δουν τα σημαντικότερα έργα από τις βασικές ενότητες της πορείας του: «Η εικόνα του σώματος» (1979-1992), «Λιοτριβιά» (1978-1986), «Σελίδες Ημερολογίου» (1980-1990), την πολύπτυχη μνημειακή εγκατάσταση «Νέκυια» (1993-2000) και την τελευταία σημαντική ενότητα του καλλιτέχνη με τίτλο «Αναφορές» (2002-2009), δηλαδή μια σειρά φανταστικών πορτρέτων πέντε καλλιτεχνών, του Φ. Μ. Μπέικον, του Β. Βαν Γκογκ, του Α. Τζιακομέτι, του Γ. Μπουζιάνη και του Γ. Χαλεπά, που επέδρασαν καταλυτικά στη ζωγραφική του.

Ο Χρόνης Μπότσογλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1941. Σπούδασε ζωγραφική στην ΑΣΚΤ και στην Ecole des Beaux-arts του Παρισιού. Το 1989 εκλέχτηκε καθηγητής στην ΑΣΚΤ, στην οποία διετέλεσε αντιπρύτανης και πρύτανης από το 2001 έως και το 2006.

• Είναι η μεγαλύτερη έκθεση έργων σας που έχει γίνει μέχρι σήμερα;

«Τα έργα που έχω κάνει στη ζωή μου είναι πολύ περισσότερα. Θα χρειάζονταν άλλες πέντε εκθέσεις όπως αυτή για να τα δείξω. Με την ευκαιρία, πάντως, της έκθεσης βρήκα και κάποια που είχα πουλήσει το 1960, ορισμένα που οι κάτοχοί τους αρνήθηκαν να μου τα δώσουν... Θα δείτε κυρίως τις θεματικές ενότητες που με απασχόλησαν μέσα στα χρόνια. Δεν μπόρεσα ποτέ να κάνω αφηρημένη, ανεικονική τέχνη. Δούλεψα αρκετά με το μοντέλο, τη φωτογραφία και ακόμα περισσότερο από μνήμης. Μ' ενδιέφερε να δω πώς θυμόμαστε τα πράγματα. Η "Νέκυια", για παράδειγμα, είναι ένα ενιαίο έργο που αφορά τη λειτουργία της μνήμης. Ζωγράφισα από μνήμης πρόσωπα που τα ήξερα και δεν ζούσαν».

• Δεν απομακρυνθήκατε ποτέ από την ανθρωποκεντρική θεματολογία.

«Ναι, πιο πολύ ανθρώπους ζωγράφισα. Εχω καταγράψει σχεδόν όλους τους φίλους μου, όχι μόνο σε χρώμα αλλά και σε σχέδια. Εχω κρατήσει περίπου 2.000 σχέδια προσώπων που έκανα σε μπλοκάκια στις ταβέρνες. Οποιος ήταν απέναντί μου τον ζωγράφιζα. Ηταν οι εποχές που είχα κόψει το τσιγάρο και ήθελα να απασχολώ τα χέρια μου. Τρόπον τινά είναι ένα ημερολόγιο εικαστικό. Δεν ζωγράφισα ποτέ φανταστικούς τόπους. Ο Κόντογλου, για παράδειγμα, περιγράφει μοναστήρια και τόπους, που δεν υπήρχαν, τους επινόησε και τους φαντάστηκε. Δεν υπάρχει, βέβαια, ζωγραφική με κάποιο ενδιαφέρον χωρίς εικαστική φαντασία. Δείτε τη ζωγραφική του Παπαλουκά. Εκανε μεν τόπους που υπήρχαν και τους έβλεπε, δεν τους αναπαριστούσε, όμως, πιστά. Κι εγώ όταν ζωγραφίζω ένα μοντέλο δεν θέλω να στέκεται ακίνητο απέναντί μου. Μ' ενδιαφέρει η αίσθηση και η παρουσία του προσώπου στο χώρο. Το ακίνητο μοντέλο μοιάζει σαν να φορά μια μάσκα και να κρύβεται. Αυτή η ζωντανή σχέση που δημιουργείται μεταξύ ζωγράφου και μοντέλου, αν δουλευτεί σωστά, περιγράφεται και στον καμβά».

• Είστε από τους ζωγράφους που δεν περιοριστήκατε στον κλειστό ελληνικό χώρο. Ταξιδέψατε, ζήσατε στο Παρίσι, παρακολουθήσατε από κοντά την εξέλιξη διαφόρων κινημάτων. Ηταν ωραία τα χρόνια του Παρισιού;

«Εφτασα στο Παρίσι το 1970 όταν τέλειωνε ο Μάης του '68. Ηταν εκεί κι όλοι οι Ελληνες που είχαν φύγει από τη χούντα. Το ελληνικό σπίτι στο Παρίσι ήταν ακόμα υπό κατάληψη. Από εκεί και μετά υπήρχαν οι παρέες, η επανάσταση που γινόταν στα καφενεία... Το μεγάλο κέρδος ήταν η επαφή μου με τα μουσεία και τις μεγάλες εκθέσεις. Τη ζωγραφική του Φράνσις Μπέικον εκεί την είδα πρώτη φορά σε μια μεγάλη έκθεση στο Γκραν Παλέ: το μισό είχε έργα του Λεζέ και το άλλο μισό του Μπέικον. Οταν είσαι νέος, όλα είναι ωραία. Ακόμα και μέσα στη δικτατορία. Τώρα, έτσι κι αλλιώς, ηλικιακά δεν χωράς στην εποχή. Το κακό είναι ότι ακόμα θέλουμε να κάνουμε κουμάντο. Μιλάω για μας τους γέρους».

• Δεν σας γοήτευσε ποτέ η αφηρημένη τέχνη;

«Οχι. Δεν ξέρω γιατί. Και ο Λούσιαν Φρόιντ ζωγραφική κάνει. Ο Φράνσις Μπέικον, ο Σουτίν κι ο Τζιακομέτι, πριν κάνει γλυπτική, όλοι ζωγράφιζαν. Αναφέρομαι σε ανθρώπους που είχαν μεγάλη επίδραση σε μένα».

• Δεν ολοκλήρωσε τον κύκλο της η ζωγραφική, όπως προέβλεπαν κάποιοι πριν από μερικά χρόνια.

«Δεν κατάλαβα ποτέ αυτή την άποψη. Κάποτε έλεγαν ότι το σινεμά θα εξαφανίσει το θέατρο. Δεν βγαίνει ένα είδος για να αναιρέσει κάποιο άλλο. Απλώς προσθέτει μια καινούργια εμπειρία. Και η τεχνολογία, τώρα, δεν μας αλλάζει συνολικά, προσθέτει απλώς μια καινούργια εμπειρία. Εκτός κι αν αρχίσουμε και κάνουμε άλλου είδους γονιδιακές παρεμβάσεις...»

• Τι σας οδήγησε στη ζωγραφική; Οι γονείς σας αγαπούσαν την τέχνη;

«Ο πατέρας μου αγαπούσε τα γράμματα, δεν έμαθε πολλά ο άνθρωπος, μέχρι την έκτη Γυμνασίου πήγε και η μητέρα μου μέχρι τη δευτέρα Δημοτικού. Είχαμε όμως βιβλιοθήκη στο σπίτι και φρόντισαν να σπουδάσουν όλα τους τα παιδιά. Η μητέρα μου, ορφανό κοριτσάκι, έφτασε με τα πόδια στην Ελλάδα το 1922 από τη Βίζα της Ανατολικής Θράκης. Και ο πατέρας μου καταγόταν από τη Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης. Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη. Οταν κατάλαβαν ότι μου άρεσε η ζωγραφική, άρχισαν να με πηγαίνουν στις λίγες εκθέσεις που γίνονταν στη μεταπολεμική Θεσσαλονίκη. Είχα λάβει μέρος και σε μια έκθεση όταν ήμουν 12 χρόνων. Από το Δημοτικό είχα αποφασίσει ότι θα γίνω ζωγράφος, αυτή ήταν η δουλειά μου. Δεν είχα ποτέ πρόβλημα επαγγέλματος και οι γονείς μου, παρ' όλο που δεν είχαμε χρήματα, το αποδέχτηκαν. Ο πατέρας μου δούλευε κάποια στιγμή στους σιδηροδρόμους, η μητέρα μου έμαθε κέντημα και ράψιμο. Θεωρώ τον πατέρα μου από τους σπάνιους ανθρώπους, σώφρονα και πολύ φιλοσοφημένο. Τα δώρα του ήταν πάντοτε βιβλία».

• Τι θαυμάζετε σ' έναν ομότεχνό σας;

«Μια ζωγραφιά είναι το τι λέει και πώς το λέει. Υπάρχουν ζωγράφοι που είναι εύκολο να τους διαβάσεις και να καταλάβεις τι κάνουν και άλλοι που δυσκολεύεσαι. Ο Ντα Βίντσι είναι πολύ κλειστός, ερμητικός ζωγράφος. Ο Βαν Γκογκ είναι ακόμα πιο κλειστός. Φαινομενικά στους πίνακές του είναι όλα ανοιχτά, αλλά τελικά δεν μπορείς να κατανοήσεις πώς βγαίνει η ένταση της ζωγραφικής του. Παρατηρώντας τα κίτρινα χρυσάνθεμά του αναρωτιέσαι από πού βγαίνει αυτό το φως. Ξέρεις ότι είναι το τάδε κίτρινο. Βάλε κι εσύ όμως το ίδιο κίτρινο στον καμβά και θα δεις ότι δεν βγαίνει με τίποτε. Αυτή είναι και η χημεία που λέμε. Πάνω στην παλέτα το χρώμα είναι μπογιά. Μέχρι να φτάσει στο μουσαμά και να γίνει χρώμα, σ' αυτή τη διαδρομή, γίνεται μια περίεργη μετάλλαξη. Ολη αυτή η απίστευτη μεταφυσική του Ρόθκο για παράδειγμα, πιο μεταφυσική κι από εκείνη του Μάλεβιτς, είναι κρυμμένη στη βαφή του καμβά. Αυτά τα ερωτήματα είναι και το περιεχόμενο της ζωγραφικής. Ολες οι τέχνες, άλλωστε, ερωτήματα βάζουν».

• Η Μυτιλήνη παραμένει ο αγαπημένος τόπος των διακοπών σας;

«Ηταν ο πρώτος τόπος που πήγα καλοκαιρινές διακοπές με τη γυναίκα μου όταν τέλειωσα το στρατό. Τον τελευταίο καιρό, μάλιστα, άρχισα να ζωγραφίζω και μια σειρά τοπίων του νησιού. Ημουν άνθρωπος της πόλης, δεν είχα καμία σχέση με το χώρο της υπαίθρου και την απέκτησα εκεί. Με τρόμαζε πάρα πολύ η φύση και η ηρεμία της, έβλεπα ένα ζουζουνάκι, μια σαύρα και δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Τώρα πια δεν με τρομάζει η φύση, θα έλεγα ότι την αγαπώ». *

«Το ΚΚΕ μανιπουλάρει τα πανεπιστήμια»

Καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και πρύτανης για 6 χρόνια, ο Χρόνης Μπότσογλου πιστεύει πως στη χώρα μας φοβόμαστε, γενικώς, τις αλλαγές

• Υπήρξατε δάσκαλος στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά και πρύτανης. Ηταν ενδιαφέρουσες αυτές οι εμπειρίες;

«Αποφάσισα να πάω στη Σχολή την εποχή που τα παιδιά μου έπρεπε να σπουδάσουν και είχα ανάγκη τα χρήματα. Διαφορετικά θα έπρεπε να καλλιεργήσω μια "κοσμικότητα", που δεν ταίριαζε στον χαρακτήρα μου. Να τρέχω να γνωρίσω τον τάδε, να μιλήσω στον δείνα για να πουληθούν τα έργα μου. Γι' αυτό έγινα καθηγητής, για να μην εξαρτώμαι πολύ από τέτοιου είδους σχέσεις. Ξέρετε τι σημαίνει να έχεις δύο μωρά παιδιά, να χρωστάς δύο ενοίκια, να έρχονται Χριστούγεννα και να μην έχεις δεκάρα; Θυμάμαι κάποια στιγμή που ήρθε ο συλλέκτης Λουκάς Λουκάκης και αγόρασε ένα μικρό ντοσιέ δικό μου με ακουαρέλες. Πήρα ένα ποσόν, γύρω στα τρεις χιλιάδες ευρώ σημερινά χρήματα. Ηταν η καλύτερη πώληση που είχα κάνει. Ξόφλησα τα νοίκια και κάναμε και γιορτές».

• Εδώ και πολλά χρόνια η ΑΣΚΤ βρίσκεται διαρκώς σε αναταραχή. Δίνει την αίσθηση ενός προβληματικού ιδρύματος. Τι συμβαίνει;

«Ολες οι σχολές έχουν προβλήματα. Πρέπει να προσδιορίζουν συνεχώς το εκπαιδευτικό τους στίγμα. Η σχολή θα πρέπει ν'αποκτήσει και άλλα τμήματα. Δεν μπορείς να βγάζεις μόνο ζωγράφους ή καθηγητές. Γιατί να μην αποφοιτούν και γραφίστες ή να μην υπάρχουν τμήματα και για τις νέες τεχνολογίες;».

• Γι' αυτές τις αγκυλώσεις ευθύνεται μόνο η Πολιτεία ή και οι καθηγητές;

«Αρκετά προβλήματα δημιουργούνταν και από μέσα. Εκείνοι που δεν θέλανε τότε τα καινούργια τμήματα ήταν οι καθηγητές που φαινομενικά ήταν και οι πιο προοδευτικοί. Ο Κεσσανλής, για παράδειγμα, δεν τα ήθελε, η Ρένα η Παπασπύρου δεν τα ήθελε. Αναφέρομαι σε πολύ καλούς καλλιτέχνες. Για παράδειγμα, ο Λάπας δεν σου μαθαίνει να στήνεις ένα άγαλμα, αλλά είναι ένας σπουδαίος γλύπτης. Ο Χουλιαράς μπορεί να σου πει τι σημαίνει "σχέση γλυπτού - αρχιτεκτονήματος", αυτό κάνει σε όλη του τη ζωή. Μπορεί κάλλιστα να υπάρχουν και οι δύο. Δεν κατάλαβα ποτέ αυτές τις αγκυλώσεις...».

• Δεν είναι μόνο η ΑΣΚΤ προβληματική, αλλά και τα περισσότερα μουσεία και οι θεσμοί γύρω από την τέχνη.

«Θεωρώ γενικότερα την ελληνική κοινωνία πάρα πολύ συντηρητική. Φοβάται να δοκιμάσει οποιαδήποτε αλλαγή. Δεν είναι τυχαίο το ότι το ΚΚΕ μανιπουλάρει ουσιαστικά όλο τον πανεπιστημιακό χώρο. Λέει όχι στην αξιολόγηση. Δηλαδή, να κάνει ό,τι θέλει ο καθένας και να μην κρίνεται ποτέ; Πώς θα γίνεις ανταγωνιστικός αν δεν εντοπίσεις τα λάθη σου; Η κατάσταση, επίσης, με τη στέγαση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης είναι γελοία. Η Αννα Καφέτση έχει κάνει τα πάντα, αλλά το κτίριο δεν προχωράει. Για να δούμε τι θα γίνει τώρα. Την ξέρω αυτή την ιστορία από την αρχή. Με είχε φωνάξει ο Σταύρος Μπένος και μου ζήτησε να κάνω μια πρόταση για τα εικαστικά. Συστάθηκε μια τεράστια επιτροπή 20 ατόμων και εξετάσαμε τα θέματα των μουσείων, αν για παράδειγμα το Κρατικό Μουσείο Θεσσαλονίκης θα συγχωνευτεί με το Μακεδονικό και πολλά άλλα. Ανάμεσα στις προτάσεις της Επιτροπής ήταν και η αγορά της συλλογής Κωστάκη, που θα προίκιζε το εδώ Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Με το που ανέλαβε υπουργός Πολιτισμού ο Βενιζέλος η συλλογή πήγε, αμέσως, στη Θεσσαλονίκη. Τώρα το ΕΜΣΤ αγοράζει κάποια έργα, δωρίζουμε κι εμείς κάποια, αλλά στην ουσία δεν έχει μεγάλη συλλογή. Αυτά κάνει η Πολιτεία: ρουσφέτια και δεκάδες πολιτιστικές εκδηλώσεις κατωτάτου επιπέδου στην επαρχία. Δεν σκέφτεται καθόλου τις υποδομές. Από αυτή τη χώρα λείπουν δυστυχώς οι θεσμοί».

**Διάρκεια έκθεσης έως 18 Απριλίου

• Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2010

Το σώμα μητρόπολη ενός σπάνιου εικαστικού χάρτη

Μεγάλη αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου από το ΕΜΣΤ

Η Ναυτεμπορική, 15 Ιανουαριου 2010

Γυναίκα καθισμένη σε ντιβάνι, 1984. Λάδι σε μουσαμά. Ευγενική παραχώρηση Στεφανίας Ισμαήλου.

Η σπάνια τέχνη του Χρόνη Μπότσογλου ξεκινά από τον κεντρικό άξονα του ανθρώπινου σώματος και απλώνεται πέρα από τον καμβά του, σε σχολιασμούς κοινωνικούς και συνύπαρξης που φέρουν την ιδιαίτερη χειρονομιακή σφραγίδα του. Μια σφραγίδα που θα ακολουθήσει το κοινό μέσα από την περιήγηση που ετοιμάζει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με τη μεγάλη αναδρομική του έκθεση που αφιερώνει στο σημαντικό εικαστικό καλλιτέχνη.

Γυναίκα καθισμένη (προφίλ), 1983. Λάδι σε μουσαμά. Mουσείο Νεοελληνικής Τέχνης, Δήμος Ροδίων.

H τέχνη της μεταπολεμικής γενιάς αναδύεται με όλη της την ορμή, χάρη στη μεγάλη αναδρομική έκθεση ενός κορυφαίου εκφραστής της από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ο λόγος βέβαια για τον Χρόνη Μπότσογλου, έργα του οποίου θα δούμε στην Αναδρομική που αρχίζει στις 28 Ιανουαρίου και θα διαρκέσει έως τις 18 Απριλίου, σε επιμέλεια της Τίνας Πανδή. Η έκθεση αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αναδρομική του καλλιτέχνη και παρουσιάζει περισσότερο από 170 έργα, ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις, που εκτείνονται χρονικά από τη δεκαετία του '50 μέχρι και σήμερα και συγκεντρώνονται για πρώτη φορά από ένα μεγάλο αριθμό Μουσείων, Ιδρυμάτων, Πινακοθηκών και ιδιωτών συλλεκτών.

Αριστερά: Σεξ, 1968. Λάδι σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή. Δεξιά: Γριά γυναίκα CXVΙ, Αφιέρωμα στον Μπουζιάνη, 1986. Ακουαρέλα σε χαρτί arches. Εθνικό Μουσείo Σύγχρονης Τέχνης, Aρ. Εισ. 75/01.

Το πλούσιο και πολυδιάστατο έργο του Χρόνη Μπότσογλου χαρακτηρίζεται από τη συνεχή αναζήτηση πάνω στην ανθρώπινη μορφή και ιδιαίτερα το γυμνό σώμα. Για περισσότερο από πέντε δεκαετίες η καλλιτεχνική του δραστηριότητα επικεντρώθηκε σε μια βιωματική, υπαρξιακή ζωγραφική, μέσω της παρατήρησης και της συγκινησιακής προσέγγισης του εαυτού του και των οικείων του πρόσωπων. Με άξονα το ανθρώπινο σώμα που διατρέχει το σύνολο σχεδόν της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, η έκθεση ιχνηλατεί τη θέση του Χρόνη Μπότσογλου απέναντι στην κριτική διάσταση της αναπαράστασης και τον κοινωνικό ρόλο του δημιουργού, την αναμέτρησή του με διαχρονικά ερωτήματα, όπως η αβεβαιότητα και η τρωτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, ο κύκλος της ζωής και του θανάτου και ο φόβος της φθοράς, η έννοια του βιωμένου χώρου, ο ρόλος της μνήμης, αλλά και τη σχέση του έργου του με το ίδιο παρελθόν και την ιστορία της τέχνης.

Aντρας σε κόκκινο προφίλ, 1980-1984, λάδι σε μουσαμά του Χρόνη Μπότσογλου από τη Συλλογή Πέτρου Βέργου.

Εχει ενδιαφέρον η τοπογραφία που αναπτύσσεται μέσω των έργων του, όπου και πάλι ο άνθρωπος είναι ένα είδος… τοπίου. Δήλωνε χαρακτηριστικά ο Χρόνης Μπότσογλου «Πάντοτε χανόμουνα στο τοπίο και πάντα έχω στόχο να φτιάξω μια ζωγραφιά, ένα- δύο καλά τοπία, από αυτά που τα βλέπεις και τρελαίνεσαι. Αν το πετύχω, αν μπορέσω να βρω τη ματιά μου πάνω σ΄ αυτά, τότε θα κάνω τα τοπία δικά μου και θα συμφιλιωθώ μαζί τους».

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν τα σημαντικότερα έργα των βασικών ενοτήτων της καλλιτεχνικής του δημιουργίας: έργα των δεκαετιών '60 και '70, οι ενότητες: Η εικόνα του σώματος (1979-1992), Λιοτριβιά (1978-1986), Σελίδες ημερολογίου (1980-1990), Η πολύπτυχη μνημειακή ζωγραφική εγκατάσταση Νέκυια (1993-2000), καθώς επίσης για πρώτη φορά η τελευταία σημαντική ενότητα του καλλιτέχνη με τίτλο: Αναφορές (2002-2009), μια σειρά φανταστικών πορτρέτων πέντε καλλιτεχνών του Φρ. Μπέικον, του Β. Βαν Γκογκ, του Α. Τζιακομέτι, του Γ. Μπουζιάνη και του Γ. Χαλεπά, που επέδρασαν καταλυτικά στη ζωγραφική σκέψη του.

Η πορεία του καλλιτέχνη

Ο Χρόνης Μπότσογλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1941. Αρχισε να ζωγραφίζει από παιδί, μάλιστα μικρός πουλούσε έργα του στη Θεσσαλονίκη όπου και ζούσε προκειμένου να εξοικονομήσει το χαρτζιλίκι του, αλλά και να αγοράζει όλα τα σύνεργα και τα υλικά που χρειαζόταν για τη ζωγραφική του. Ταυτόχρονα από μικρή ηλικία ενεπλάκη στα πολικά (προερχόμενος από αριστερή οικογένεια). Το διάστημα 1960-1965 σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και επηρεάστηκε σημαντικά από έργο ζωγράφων που δεν διστάζει να αποκαλεί δασκάλους του, όπως ο Γ. Μπουζιάνης.

Μετά τη Σχολή Καλών Τεχνών φεύγει με υποτροφία για το Παρίσι να επιλέγει στο Παρίσι (ως υπότροφος) στην Ecole Sup?rieure des Beaux-arts (1970-1972) και αρχίζει η μοναδική περιήγησή του στην αφηγηματική ζωγραφική. Τα ερεθίσματα που δέχεται εκεί είναι πάμπολλα, ενώ εμπνέεται μια πρώτη σειρά έργων από τη ζωή στο μετρό. Με την επιστροφή του στην Αθήνα ζυμώθηκε στην ομάδα του κριτικού ρεαλισμού που αναπτύχθηκε στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '70, με στόχευση στα καταναλωτικά προϊόντα, την πολιτική και το ρόλο των Μέσων μαζικής επικοινωνίας. Έχει λάβει μέρος σε πλήθος ατομικών και ομαδικών εκθέσεων.

«Ελένη στο λιοτριβιό, 1981. Λάδι σε μουσαμά. Συλλογή Alpha Βank. © Γιάννης Βαχαρίδης»

Το 1989 εκλέχθηκε καθηγητής της ΑΣΚΤ, στην οποία διετέλεσε αντιπρύτανης (1997-1998) και πρύτανης (2001-2006). Η θητεία του αυτή στη σχολή όπου και ο ίδιος φοίτησε ήταν εξαιρετικά σημαντική, αφού ουσιαστικά οδήγησε στην αναδιοργάνωσή της. Σήμερα ο Χρόνης Μπότσογλου ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Ιδιαίτερα εκτενής είναι η βιβλιογραφία του όπου καταγράφεται το όραμά του και η φιλοσοφία του για την τέχνη και τη ζωή μέσα από εκφράσεις που δεν κρύβουν το χιούμορ του και την επέκταση του παιχνιδιού εκτός καμβά, και στο λεκτικό επίπεδο.

«Για να εμφανισθεί η μνήμη χρειάζεται σιωπή και ακινησία» πιστεύει. Σ΄ αυτή την πορεία δεν δίστασε να καταστρέψει πολλά έργα του, ενώ η αρρώστια της μάνας του τον έκανε να στραφεί στην καταγραφή της φυσικής φθοράς του σώματος, να γίνει παρατηρητής του δικού του, σε μια κατάδυση ψυχής», έγραψε. Ακόμη: «Η ζωγραφιά είναι ο τόπος όπου διασταυρώνονται σε αλλεπάλληλες διαδρομές οι λέξεις οδύνη και ηδονή» σημειώνει στη «Νέκυια» το έργο ζωής που τον απασχόλησε από το 1990 έως το 2000.

Περίπατος στον γιαλό του Χρόνη Μπότσογλου

• Εγκαινιάστηκε το περασμένο Σάββατο στον Πόρο η έκθεση του ζωγράφου με έργα εμπνευσμένα από το καλοκαίρι

Από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές των εγκαινίων υπήρξε η ώρα της προσωπικής εξομολόγησης του Χρόνη Μπότσογλου- ανάμεσα σε φίλους και δημοσιογράφους-, στην αυλή της νησιώτικης αίθουσας τέχνης. Δεξιά, επισκέπτρια περιδιαβάζει το χαμογελαστό θερινό σύμπαν του πρώην πρύτανη της Σχολής Καλών Τεχνών (ΧΑΡΗΣ ΑΚΡΙΒΙΑΔΗΣ)

Μέρες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσής του στον Πόρο έφθασε ο Χρόνης Μπότσογλου στο νησί του Αργοσαρωνικού. Ηθελε να επιμεληθεί ο ίδιος προσωπικά το στήσιμο του «Γιαλού», της έκθεσης μιας σειράς από ακουαρέλες και κατασκευές τις οποίες δημιούργησε ο ίδιος κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών του στη Μυτιλήνη από το 2005 ως σήμερα. Και, όπως φάνηκε, είχε λόγο γι΄ αυτό. Ο πρώην πρύτανης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών έστησε τα έργα του ανά μεγάλες θεματικές ενότητεςπ.χ. 35 δημιουργίες η καθεμία-, με τέτοιον τρόπο ώστε να δίνουν συγκεκριμένα και έντονα οπτικά ερεθίσματα στον επισκέπτη μιας δουλειάς μάλλον ιδιαίτερης σε σχέση με ό,τι μας έχει συνηθίσει. Μιας δουλειάς από τις λίγες του καλλιτέχνη που «μιλούν» για τη χαρά της ζωής και δηλώνουν ότι ο εμπνευστής της διακρίνεται από μια ξεκάθαρη αίσθηση του χιούμορ.

Δεν είχε πολλούς επισκέπτες η γκαλερί Citronne το περασμένο Σάββατο, ημέρα των εγκαινίων της έκθεσης. Πολλοί ωστόσο από τους ντόπιους αλλά και τους παραθεριστές στο νησί δεν παρέλειψαν να κάνουν ένα πέρασμα, με αποτέλεσμα το παραδοσιακής νησιωτικής αρχιτεκτονικής νεοκλασικό κτίριο να γεμίζει κάθε τόσο από κόσμο. Οι επισκέπτες περιδιάβασαν έναν χώρο που συνδυάζει τον μινιμαλισμό και την αισθητική των γκαλερί της Νέας Υόρκης με την αμεσότητα της θάλασσας και την απλότητα ενός νησιού και περιπλανήθηκαν στην εικαστική καταγραφή των θερινών βιωμάτων του καλλιτέχνη, ο οποίος εστιάζει σε λεπτομέρειες- λίγα κοχύλια, μικρά, σκόρπια κομμάτια ξύλου, μικρά μορφώματα βράχων- αιχμαλωτίζοντας με έναν παιχνιδιάρικο τρόπο, με αμεσότητα και φρεσκάδα τις μικρές, εφήμερες και ευχάριστες στιγμές των διακοπών. Τρόπος ο οποίος συχνά υπογραμμίζεται με λέξεις-«κλειδιά», γραμμένες πάνω στα έργα. Στο ημιδιαφανές μέσο της ακουαρέλας καταγράφονται αυτούσιες οι ευχάριστες στιγμές χαλάρωσης στην ακρογιαλιά: μια αναφορά στην έννοια του ελληνικού καλοκαιριού που ο καλλιτέχνης μοιράζεται με το κοινό του.

Η ώρα της συνομιλίας του καλλιτέχνη με λίγους φίλους και δημοσιογράφους στην αυλή της γκαλερί, λίγο προτού πέσει η αυλαία των εγκαινίων, έλαβε τον χαρακτήρα προσωπικής εξομολόγησης. Ο Χρόνης Μπότσογλου μίλησε για πολλά. Για την τέχνη τού σήμερα και του χθες, για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, για τον καιρό των έντονων πολιτικοποιήσεων και για το μεγάλο του όραμα να δημιουργήσει τμήμα Ιστορίας και Θεωρίας της Τέχνης στην ΑΣΚΤ - με την πραγματοποίησή του ο ίδιος αποφάσισε να παραιτηθεί. Δέχθηκε πολλές ερωτήσεις, προσπάθησε να δώσει διαφωτιστικές απαντήσεις και δεν αποχώρησε παρά μόνον αφού πήρε να βραδιάζει για τα καλά και το πλήθος διαλυόταν ησύχως. Πάντως ακόμη κι εκείνοι που χόρτασαν από την αρμύρα των έργων του καλλιτέχνη, υποσχέθηκαν ότι θα ξαναπεράσουν. Θα έχουν την ευκαιρία ως τις 26 Αυγούστου: ως τότε θα παραμείνει εκεί η έκθεση.

Περισσότερες πληροφορίες: Γκαλερί Citronne, 22980 22401 και info@citronne.com.

• ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ | TO BHMA, Τρίτη 28 Ιουλίου 2009

Τα καλοκαιρινά «σχόλια» του Χρόνη Μπότσογλου

• Εγκαινιάζεται αύριο στον Πόρο η νέα έκθεση του ζωγράφου με ακουαρέλες εμπνευσμένες από τον νησιώτικο γιαλό

Ο Χρόνης Μπότσογλου, περιτριγυρισμένος από έργα του, δείχνει προς το «δικό του» πορτρέτο του Βαν Γκογκ. «Μόνο με την ακουαρέλα μπορείς να αποτυπώσεις άμεσα αυτό που μπόρεσες να κερδίσεις» λέει ο ζωγράφος

Στο ατελιέ του πρώην πρύτανη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών συνυπάρχουν τα πορτρέτα του Βαν Γκογκ με εκείνα των απλών ανθρώπων που πίνουν ούζο στο Πετρί της Λέσβου. Τα μπλοκάκια του είναι γεμάτα «ανθρώπινα τοπία» και οι τοίχοι από πραγματικά τοπία, «πορτρέτα» της κορυφογραμμής του βουνού απέναντι από το σπίτι του πάνω από την Εφταλού το νέο «παιχνίδι» του. Ανάμεσά τους τα «αρπάγματα» του καλοκαιριού: μικρά σχόλια πάνω στην άμμο, σε αυτήν ακριβώς την παραλία, την Εφταλού. Αυτά τα «αρπάγματα», όπως ο Χρόνης Μπότσογλου θεωρεί τις ακουαρέλες, «Του Γιαλού» όπως τα έχει ονομάσει, θα εκτίθενται από αύριο ως τις 26 Αυγούστου. στον Πόρο, στην αίθουσα τέχνης «Citrrone».

«Το καλοκαίρι είναι η εποχή που αγαπώ, γιατί όλα είναι πιο ανοιχτά, πιο χύμα, θέλω να πω το μέσα επικοινωνεί περισσότερο με το έξω» είχε γράψει ο ίδιος στον κατάλογο παλαιότερης έκθεσης, επίσης με πορτρέτα, φιλοτεχνημένα επίσης καλοκαίρι, με φιλοπαίγμονα διάθεση, στη Λέσβο. Θα ήθελε με όλα τα μέσα της τέχνης του να «αρπάζει κομμάτια, στιγμές» από τη ζωή και το τοπίο. Τα λάδια όμως απαιτούν πολύπλοκες διαδικασίες. «Μόνο με την ακουαρέλα μπορείς να αποτυπώσεις άμεσα αυτό που μπόρεσες να κερδίσεις» λέει. Κάθεται λοιπόν στην άμμο και ζωγραφίζει τα ειδυλλιακά συστατικά του καλοκαιριού, την πεταλίδα, το κοχύλι, το βότσαλο, το θαλασσόξυλο, αλλά και τα ενοχλητικά, όπως είναι η γόπα ενός τσιγάρου. Ετσι χτίζει στην άμμο μια στέρεη επικοινωνία με τους θεατές τους.

Ολα αυτά τα στοιχεία της φύσης και της ανθρώπινης παρουσίας δεν εμφανίζονται στο χαρτί έτσι ακριβώς όπως είναι. Δεν θα είχε νόημα κάτι τέτοιο. Θέλουν να πουν κάτι άλλο. Και χρειάζεται ένας ειδικός απεσταλμένος για να δημιουργήσει μια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των πραγμάτων και των θεατών. Εν προκειμένω ο διαμεσολαβητής είναι ο ζωγράφος, καθισμένος στην άμμο, να δημιουργεί «Τέσσερις πεταλίδες διαφορετικού χαρακτήρα», «Ο Σαμουράι και ο δράκος», «Χρονόμετρο», «Ωσμωση κίτρινη»...

Αυτό είναι το «πιστεύω» του Χρόνη Μπότσογλου: «Η τέχνη δεν έχει να κάνει με τη φύση, αλλά με την αίσθηση και την καταγραφή της αίσθησης, με τη νόηση και την καταγραφή της νόησης. Ολα αυτά που κάνουμε είναι μεταφορές του κόσμου, δεν είναι ο κόσμος». Οπως όμως για τα πράγματα που δεν γνωρίζουμε δεν έχουμε λέξεις για να τα περιγράψουμε, έτσι και τα πράγματα της τέχνης πρέπει να μεταφερθούν σε γνωστή περιοχή για να λειτουργήσουν- έργο που αναλαμβάνει ο μεσολαβητής-καλλιτέχνης.

Τα πράγματα της θάλασσας που γίνονται κατά κάποιον τρόπο γλυπτά- ορισμένα από αυτά επίσης εκτίθενται στον Πόρο- δεν κυριολεκτούν. Τα συστατικά τους, τα βότσαλα, η άμμος, τα ξύλα, η αχιβάδα, δεν λένε αυτό που είναι, αλλά με τον πρωτότυπο συνδυασμό τους διηγούνται μιαν άλλη ιστορία, πιο εσωτερική. Γίνονται τοτέμ. Είναι ένα παιχνίδι που αρέσει πολύ στον ζωγράφο. Και μέσα από αυτό βρίσκει πάντα τις λύσεις στις ασκήσεις που θέτει στον εαυτό του.

Π ροτού ακόμη τελειώσει ένα παιχνίδι, ο Χρόνης Μπότσογλου ξεκινά ένα άλλο. Τώρα ανηφόρισε από την παραλία της Εφταλούς στο Πετρί, κάθησε στην αυλή του σπιτιού του και βάλθηκε να σπουδάζει την κορυφογραμμή απέναντι. Το πώς μεταμορφώνεται με τον χρόνο και τον καιρό. Ανθρωπος της πόλης, ο ζωγράφος ήλθε αργά σε επαφή με το τοπίο. Και ακόμη δεν το έχει αποκρυπτογραφήσει. «Πάντοτε χανόμουνα στο τοπίο» λέει ο ίδιος «και πάντα έχω στόχο να φτιάξω μια ζωγραφιά, ένα- δύο καλά τοπία, από αυτά που τα βλέπεις και τρελαίνεσαι. Αν το πετύχω, αν μπορέσω να βρω τη ματιά μου πάνω σ΄ αυτά, τότε θα κάνω τα τοπία δικά μου και θα συμφιλιωθώ μαζί τους».

• Ν. Γ. ΜΑΣΤΡΟΠΑΥΛΟΣ | Παρασκευή 24 Ιουλίου 2009