«Η Ρωσική Πρωτοπορία στο Φεστιβάλ Ολύμπου»

Το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΚΜΣΤ) συμμετέχει για πρώτη φορά στις εκδηλώσεις του 41ου Φεστιβάλ Ολύμπου με την έκθεση «Η Ρωσική Πρωτοπορία στο Φεστιβάλ Ολύμπου». Το ΚΜΣΤ παρουσιάζει την ιστορία της «συλλογής Κωστάκη». Η έκθεση (διάρκεια μέχρι τις 14 του Οκτώβρη), που προέκυψε μετά από σχετική πρόσκληση του Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου, φιλοξενείται στις αίθουσες του Κέντρου Μεσογειακών Ψηφιδωτών του Δίου και πλαισιώνεται από εκπαιδευτικά προγράμματα, ξεναγήσεις και ημερίδα. Η επιμέλεια της έκθεσης ανήκει στην ιστορικό Τέχνης και επιμελήτρια του ΚΜΣΤ, Αγγελική Χαριστού.

Εκθεση για τη Ρωσική Πρωτοπορία στο Δίον

Εργο του Ροντετσένκο

Την έκθεση «Η Ρωσική Πρωτοπορία στο Φεστιβάλ Ολύμπου» παρουσιάζει το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΚΜΣΤ), στο Κέντρο Μεσογειακών Ψηφιδωτών, στο Δίον, συμμετέχοντας στο 41ο Φεστιβάλ Ολύμπου. Η έκθεση (διάρκεια μέχρι τις 14 Οκτώβρη) πλαισιώνεται με εκπαιδευτικά προγράμματα και ξεναγήσεις (πληροφορίες στο Φεστιβάλ τηλ. 23510.76041, info@festivalolympou.gr), σε επιμέλεια της ιστορικού Τέχνης και επιμελήτριας του ΚΜΣΤ, Αγγελικής Χαριστού, αφορά στην ιστορία της περίφημης συλλογής του Γιώργου Κωστάκη. Παρουσιάζονται, σε χρονολογική σειρά, αντιπροσωπευτικά έργα της συλλογής σε πιστά αντίγραφα, καθώς και ψηφιακές εκτυπώσεις του φωτογραφικού υλικού του Αρχείου Κωστάκη, τμήμα του οποίου εκτίθεται για πρώτη φορά, ενώ ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος είναι αφιερωμένος στο συλλέκτη Γιώργο Κωστάκη.

Το Σύμπαν της Ρωσικής Πρωτοπορίας

Μ' ένα μεγάλο - και ειδικού συμβολισμού - εικαστικό γεγονός ανοίγει η «αυλαία» των φετινών εκδηλώσεων του Ιδρύματος Ευγενίδου,όπου από σήμερα θα φιλοξενείται η έκθεση «Το Σύμπαν της Ρωσικής Πρωτοπορίας: Τέχνη και Εξερεύνηση του Διαστήματος: 1900-1930» - μέρος τηςΣυλλογής Κωστάκη τουΚρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης. Για πρώτη φορά το κοινό της Αθήνας θα έλθει σε επαφή με μια έκθεση - ντοκουμέντο μεγάλων Ρώσων εικαστικών που αγάπησαν το Σύμπαν, το φως και τα μυστικά του... Παρουσιάζονται πενήντα οκτώ έργα - θησαυροί δεκαεννέα καλλιτεχνών που έχουν ως κοινό θεματικό άξονα το σύμπαν, αποτυπώνοντας ταυτόχρονα τις τάσεις της Ρωσικής Πρωτοπορίας.

Η έκθεση πλαισιώνεται με δίγλωσση έκδοση/λεύκωμα, αλλά και με διημερίδα - συμπόσιο (σήμερα και αύριο) με θέμα «Τέχνη - Επιστήμη - Σύμπαν» με τη συνδιοργάνωση και Προεδρία του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας και με ομιλητές τους Δ. Σιμόπουλο, Διευθυντή του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου, Μαρία Τσαντσάνογλου, Ιστορικό Τέχνης, Επιμελήτρια του ΚΜΣΤ, Εφη Σπηλιώτη, εικαστικό, Χρήστο Παπαδάκη, εικαστικό, Κώστα Αλυσσανδράκη, Αστροφυσικό, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Μιχάλη Παπαδάκη, αντιπρόεδρο του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας, Ευτύχη Μπιτσάκη, Διδάκτορα Φιλοσοφίας. Στη διημερίδα, επίσης, θα συμμετέχει ο ελληνικής καταγωγής Ρώσος κοσμοναύτης και καλλιτέχνης - φωτογράφος Φιόντορ Γιουρτσίχιν. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τέλος Δεκεμβρίου και καθημερινά θα προβάλλονται στους χώρους της ταινίες βωβού κινηματογράφου επιστημονικής φαντασίας του 1924 και του 1934, καθώς και ένα animation ανάλογης θεματολογίας του 1924. Η είσοδος είναι δωρεάν για το κοινό. Ωρες λειτουργίας έκθεσης καθημερινά: 10.00 - 20.30 (εξαιρούνται οι επίσημες αργίες).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

17/7/2011

 -- Τα κινήματα της Ρωσικής Πρωτοπορίας

16/1/2011

 -- Το Σύμπαν ...της Ρωσικής Πρωτοπορίας

21/2/2010

 -- Πρώιμη Ρωσική Πρωτοπορία

21/6/2009

 -- Από τη Ρωσική Πρωτοπορία

14/4/2005

 -- Ρώσικη Πρωτοπορία και Τυπογραφία

Τα κινήματα της Ρωσικής Πρωτοπορίας

• Εκθεση στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

• 

Τα κινήματα της ρωσικής πρωτοπορίας με χρονολογική σειρά παρουσιάζει η νέα έκθεση στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης η οποία θα διαρκέσει έως τις 28 Αυγούστου.

Αλεξέι Μοργκόνουφ - Ο αεροπόρος 1912 - 13

Η έκθεση με τίτλο «Επιλογές από τη συλλογή Κωστάκη του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης - Τα κινήματα της Ρωσικής Πρωτοπορίας (1900-1930)» παρουσιάζεται στους δύο ορόφους της Μονής Λαζαριστών.
Συγκεκριμένα, οι ενότητες της έκθεσης αναπτύσσονται ως εξής:
Η πρώτη ενότητα παρουσιάζει έργα επηρεασμένα από τον συμβολισμό, τον εξπρεσιονισμό και τον μετεμπρεσιονισμό, έργα που ανοίγουν το δρόμο στην πρωτοπορία που θα ακολουθήσει.
Στη συνέχεια παρουσιάζονται έργα που δηλώνουν τη σχέση των Ρώσων καλλιτεχνών με την ευρωπαϊκή τέχνη των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, την επίδραση του κυβισμού και του φουτουρισμού, την αναζήτηση μιας νεωτερικότητας μέσα από την επαναπροσέγγιση της παράδοσης, την κατάργηση της γραμμικής εξέλιξης, νέες αισθητικές προτάσεις όπως η «Αναλυτική τέχνη» του Πάβελ Φιλόνοφ και η «Οργανική Παιδεία» του Μιχαήλ Ματιούσιν που βασίζονται στις θεωρίες ότι ο κόσμος είναι ένα αυστηρά δομημένο σύστημα που διέπεται από νόμους, κινείται αέναα και έχει τον δικό του βιολογικό ρυθμό ακόμη κι όταν πρόκειται για ανόργανη ύλη όπως είναι το κρύσταλλο ή η πέτρα.

Το Σύμπαν ... της Ρωσικής Πρωτοπορίας

Αφίσα της ταινίας μυθοπλασίας «Το κάλεσμα του ουρανού»

Τυχεροί οι φιλότεχνοι Θεσσαλονικείς, αφού μπορούν να δουν στη Μονή Λαζαριστών (έως 27/3/2011), μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, στο οποίο το Ελληνικό Δημόσιο του έδωσε το προνόμιο να κατέχει την περίφημη Συλλογή Κωστάκη, που περιλαμβάνει πλήθος εικαστικών έργων της Ρωσικής Πρωτοπορίας και να αντλεί από αυτήν και να διοργανώνει διάφορες θεματικές εκθέσεις, άλλοτε μόνο του κι άλλοτε σε συνεργασία με ξένους φορείς - κατόχους έργων καλλιτεχνών της Ρωσικής Πρωτοπορίας. Η έκθεση στην οποία αναφερόμαστε διοργανώθηκε σε συνεργασία με το ίδρυμα «Μποτίν» στην πόλη Σαντατέρ της Βόρειας Ισπανίας, όπου πρωτοπαρουσιάστηκε το περασμένο καλοκαίρι και τιτλοφορείται «Το Σύμπαν της Ρωσικής Πρωτοπορίας: Τέχνη και Εξερεύνηση του Διαστήματος, 1900-1930». Τα περισσότερα έργα της έκθεσης, που λόγω του ξεχωριστού ενδιαφέροντός της, θα ταξιδέψει, μέχρι το 2013, σε Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία, Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, προέρχονται από τη Συλλογή Κωστάκη του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.

Η έκθεση καταδεικνύει τη σχέση της ρωσικής Τέχνης με την επιστήμη, πριν και μετά την Οχτωβριανή Επανάσταση, εστιάζοντας στις περίπλοκα γόνιμες σχέσεις μεταξύ των καλλιτεχνικών οραμάτων για το σύμπαν και των επιστημονικών ερευνών που οδήγησαν στην υλοποίηση του διαστημικού ταξιδιού.

Διερευνώντας το συγκεκριμένο θέμα, δηλαδή τη ρωσική αντίληψη για το σύμπαν, σε πραγματικό, αλλά και σε φαντασιακό επίπεδο, η έκθεση τονίζει την αλληλεπίδραση της αισθητικής και της φιλοσοφικής συνείδησης των Σοβιετικών καλλιτεχνών και αστροφυσικών με την αστροναυτική έρευνα των αρχών του 20ού αιώνα στη Ρωσία, την οποία αντανακλούσε και συνόψιζε η έκθεση που παρουσιάστηκε το 1927 στη Μόσχα, με τίτλο «Πρώτη Παγκόσμια Εκθεση Σχεδίων και Μοντέλων διαπλανητικών συσκευών και μηχανισμών».

Πολλοί καλλιτέχνες της Ρωσικής Πρωτοπορίας στις δεκαετίες του 1910 και 1920, ανάμεσά τους οι Πάβελ Φιλόνοφ, Πιοτρ Φατέεφ, Βασίλι Καντίνσκι, Σολομών Νικρίτιν, Καζιμίρ Μαλέβιτς, Αλεξάντρ Ρότσενκο, Βλαντίμιρ Τάτλιν, Γκούσταβ Κλούτσις, εμπνεόμενοι από την ερευνητική αναζήτηση άλλων «κόσμων», διερεύνησαν «αφηρημένες» λέξεις - έννοιες, με τις οποίες «διηγήθηκαν» την πτήση του πρώτου αεροπλάνου, τα πρώτα πειράματα για την υλοποίηση διαστημικής πτήσης, αλλά και το όραμα ποιητών και φιλοσόφων για την αναζήτηση του άγνωστου, ανεξερεύνητου, τότε, αστρικού χώρου.

Λόγου χάριν, ο Τάτλιν ασχολήθηκε με την έννοια της πτήσης. Ο Καντίνσκι με τον ήχο του διαστήματος. Ο Μαλέβιτς αναπαριστούσε τους πλανήτες στους αφηρημένους, μη-αντικειμενικούς πίνακές του. Ο Ρότσενκο εμπνεύστηκε από την τροχιά των πλανητών και ο Κλούτσις φαντάστηκε και ζωγράφισε την εποίκισή τους.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα αυτής της σχέσης της επιστήμης της Φυσικής και της φαντασιακής δημιουργίας. Χαρακτηριστική είναι η επίδραση που άσκησε το έργο του Νικολάι Φιόντοροφ «Η φιλοσοφία του κοινού καθήκοντος» στον μηχανικό πυραύλων Κονσταντίν Τσιολκόφσκι. Ακολούθως η δουλειά του Τσιολκόφσκι ενέπνευσε τους εικαστικούς καλλιτέχνες Ιβάν Κουντριασόφ και Μιχαήλ Πλαξίν, οι οποίοι ζωγράφισαν στη δεκαετία του 1920 πίνακες που αναπαριστούν φάσματα του φυσικού αερίου, με εκρήξεις και αναφλέξεις. Ο Καζιμίρ Μαλέβιτς εξέφρασε την αίσθηση της πτήσης στη μη-αντικειμενική ζωγραφική του. Μίλησε ακόμη και για σουπρεματιστικούς δορυφόρους, ενώ οι βιο-συμπαντιστές ποιητές έγραψαν για τους συμπαντικούς ορίζοντες και την ατμόσφαιρα, ενώ ο μεγάλος συμβολιστής ποιητής Αλεξάντρ Μπλοκ περιέγραψε τη συντριβή ενός αεροπλάνου στο ποίημά του «Πιλότος» (1910).

Φαινόμενα, όπως η επίγεια έλξη και η κατάργηση της βαρύτητας, η μεταφορική και τεχνολογική κατάκτηση του ηλιακού συστήματος, η παρακολούθηση και αναπαράσταση του Γαλαξία, η παρατήρηση των εκλείψεων, των αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενων αντικειμένων, καθώς και η ποιητική επιθυμία για ένα ταξίδι από τη Γη στο Σύμπαν, συνεπήραν πολλούς Ρώσους καλλιτέχνες τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Η έκθεση αναδεικνύει την αλληλεπίδραση αριστουργημάτων της Ρωσικής ζωγραφικής πρωτοπορίας και επιστημονικών μελετών και επιτευγμάτων, όπως τα κατασκευαστικά στοιχεία της πτητικής μηχανής «Letatlin» (Λετάτλιν) που κατασκεύασε ο Τάτλιν, οι οραματιστικές διαστημικές πτητικές μηχανές που κατασκεύασαν ο Αρι Στέρνφελντ και ο Φρίντρικ Τσάντερ. Οι ιπτάμενες πόλεις που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Γκεόργκι Κρούτικοφ και οι αναπαραστάσεις «Ζέπελιν» και «UFO» από τον ζωγράφο Νικρίτιν. Τα δημιουργήματα της ρωσικής πρωτοπορίας και των επιστημόνων της εποχής τους επηρεάζουν και σύγχρονους καλλιτέχνες, όπως οι Φρανσίσκο Ινφάντε και Νόνα Γκουριάνοβα, έργα των οποίων περιλαμβάνονται στην έκθεση.

Πολλά έργα παρουσιάζονται για πρώτη φορά στη Δύση και ενισχύονται από μια σειρά φωτογραφιών, αφισών, βιβλίων και ντοκιμαντέρ, με θέμα την κατάκτηση του διαστήματος. Σημειώνουμε ότι πραγματοποιούνται ξεναγήσεις ανοιχτές στο κοινό (κάθε Τετάρτη, 4μμ) και οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Η έκθεση λειτουργεί: Τρίτη - Τετάρτη - Πέμπτη - Παρασκευή 10πμ-6μμ, Σάββατο - Κυριακή 11πμ-7μμ. [Α. Ε., ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 16 Γενάρη 2011]

Ρώσοι πρωτοπόροι στη Θεσσαλονίκη. Εργα της Συλλογής Κωστάκη από την ερχόμενη Παρασκευή στη Μονή Λαζαριστών

Η ποίηση συναντά τις εικαστικές τέχνες: με αφορμή τα 100 χρόνια από το πρώτο βιβλίο-μανιφέστο του ρωσικού φουτουρισμού «Το Δόκανο των Δικαστών» το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης διοργανώνει ομότιτλη έκθεση με έργα των πρώτων χρόνων της Ρωσικής Πρωτοπορίας (1900-1915) από τη Συλλογή Κωστάκη του μουσείου.

Η έκθεση, η οποία θα εγκαινιαστεί στις 19 Φεβρουαρίου στη Μονή Λαζαριστών, παρουσιάζει πρώιμα έργα της πρωτοπορίας με έντονες τις επιρροές από τον γαλλικό κυβισμό και τον ιταλικό φουτουρισμό. Ολα τα έργα προέρχονται από τη Συλλογή Κωστάκη του ΚΜΣΤ και πολλά από αυτά δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο κοινό. «Η δεκαετία του 1910 είναι για τις ρωσικές τέχνες η χρυσή δεκαετία της αμφισβήτησης, της ρήξης με το παρελθόν και των αισθητικών ανατροπών. Μια νέα γενιά ρώσων δημιουργών αναζητεί νέες γλώσσες έκφρασης, παρακολουθεί τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή τέχνη των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, δημιουργεί συνθετικές αισθητικές προτάσεις με κυρίαρχες τη σύνδεση του κυβισμού και του φουτουρισμού σε ένα ενιαίο κίνημα με το όνομα “κυβοφουτουρισμός”» σημειώνει η διευθύντρια του ΚΜΣΤ και επιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Τσαντσάνογλου.
Το Δόκανο - οι Ρώσοι φουτουριστές

«Στα χρόνια αυτά παρουσιάζεται μια αξιοσημείωτη αύξηση του αριθμού των γυναικών δημιουργών (Ελένα Γκουρό, Νατάλια Γκοντσαρόβα, Λιουμπόβ Ποπόβα, Ναντιέζντα Ουνταλτσόβα, Βέρα Πέστελ, Αλεξάντρα Εξτερ, Βαρβάρα Στεπάνοβα κ.ά.) που ταξιδεύουν στην Ευρώπη, μελετούν και εργάζονται εντατικά στη διαμόρφωση της νέας τέχνης».

Η ίδια συμπληρώνει: «Τα φουτουριστικά βιβλία, ένα μεγάλο κεφάλαιο της Ρωσικής Πρωτοπορίας, εκδίδονται με κυβιστική και πριμιτιβιστική εικονογράφηση, με τυπογραφικούς πειραματισμούς, γεγονός που αποτελεί ένα ακόμη δείγμα των προθέσεων των καλλιτεχνών της πρωτοπορίας για σύνθεση των τεχνών και ριζική αναμόρφωση των κωδίκων αναπαράστασης και επικοινωνίας με το κοινό τους».

Η έκθεση συνοδεύεται από εκδόσεις της περιόδου του ρωσικού κυβοφουτουρισμού με επίκεντρο το πρώτο μανιφέστο των ρώσων φουτουριστών που κυκλοφόρησε το 1910 και είχε τίτλο «Το Δόκανο των Δικαστών» (Sadok Sudei). Το 1913 κυκλοφόρησε η δεύτερη ανθολογία με τον ίδιο τίτλο. Στο πλαίσιο της έκθεσης θα διοργανωθούν προβολές ταινιών, κύκλος διαλέξεων (Μάρτιος- Απρίλιος) και ειδικό αφιέρωμα στα 80 χρόνια από τον θάνατο του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι.

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι

• Πού και πότε

• Μονή Λαζαριστών, Κολοκοτρώνη 21, Σταυρούπολη, Θεσσαλονίκη

• Από τις 19 Φεβρουαρίου ως τα τέλη Μαΐου 2010 η Τηλ. 2310 650.999/ 589.185, e-mail: info@monilazariston.gr