THE GREEKS. ART TREASURES FROM THE BENAKI MUSEUM

The Greeks. Art Treasures from the Benaki Museum, Athens Λισαβόνα, Πορτογαλία, Μουσείο Calouste Gulbenkian (μέχρι 6/1/2008). Η έκθεση περιλαμβάνει 157 σπάνια έργα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, που αναδεικνύουν την αδιάσπαστη συνέχεια και συνοχή του ελληνισμού από τα βάθη της προϊστορίας ως τα κλασικά και ελληνιστικά χρόνια, από τη ρωμαϊκή περίοδο ως το τέλος της βυζαντινής εποχής, και από τους αιώνες της ξενοκρατίας ως την επαναστατική αφύπνιση του 1821 και την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Ο επισκέπτης της έκθεσης θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει μαζί με την διαδρομή της ελληνικής τέχνης και τις ιστορικές περιπέτειες της Ελλάδας, όπως τις εκπροσωπούν αντιπροσωπευτικά έργα οκτώ σχεδόν χιλιετιών. Η έκθεση προσφέρει μια συμπυκνωμένη εικόνα του πλούτου της ελληνικής τέχνης και ιστορίας και μαρτυρεί τις προσπάθειες που καταβάλλει το Μουσείο Μπενάκη για τη διεθνοποίηση των πολιτιστικών αγαθών, καθώς και τη βούληση του να αναμεταδώσει, όχι μόνο μέσα στη χώρα του, αλλά και στο εξωτερικό, τα μηνύματα των επιτευγμάτων του ελληνικού πολιτισμού. Την έκθεση συνοδεύει ένας επιστημονικός, πλούσια εικονογραφημένος κατάλογος. Μετά από τη Λισαβόνα, η έκθεση προβλέπεται να ταξιδέψει μέσα στον ίδιο χρόνο στον Καναδά και στη συνέχεια το 2009 στη Χιλή. Διοργάνωση: Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με το Μουσείο Calouste Gulbenkian

ΤΟΠΟΙ. ΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ, ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΕΝΑ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Έργο του Νίκου Εγγονόπουλου

Μέχρι 25/11/2007 θα είναι ανοιχτή στο Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο οδού Πειραιώς, η έκθεση «ΤΟΠΟΙ. Μια έκθεση, μια προσέγγιση, ένα μουσείο, μια ιστορία». Η σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα μέσα από τις συλλογές του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Η έκθεση παρουσιάζει μια επιλογή από έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών της συλλογής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (ΜΜΣΤ), σε μια σειρά από ενότητες-τόπους.

Οι τόποι αυτοί έρχονται να αναδιοργανώσουν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους τα διάφορα σύνολα και τις δωρεές που δημιούργησαν το ΜΜΣΤ και να δώσουν μια ευρεία νοητική διάσταση και μια συνολική ανάγνωση του Μουσείου και της συλλογής του. Η έκθεση προτείνει μια αναθεώρηση της μουσειολογικής πρότασης και άποψης που στοχεύει την καλύτερη δυνατή ανάδειξη των μόνιμων συλλογών και την παρουσίαση των έργων και των χώρων. Τα θεματικά ή μονογραφικά σύνολα, που θα παρουσιαστούν στο Μουσείο Μπενάκη (Κτήριο οδού Πειραιώς, Κεντρικό Κτήριο) και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, καθώς και σε μερικούς ακόμη χώρους της Αθήνας, αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο από τα 1600 έργα που αριθμεί η συλλογή του μουσείου μέχρι σήμερα.

Η έκθεση και η έκδοση που την συνοδεύει ανοίγουν ένα πεδίο συσχετισμών και μια ζωντανή συλλογή τόπων με στόχο να εντοπίσουν απόψεις, λειτουργίες και έννοιες που ενεργοποιούν κι αναδεικνύουν το εύρος των δυνατοτήτων και των σχέσεων που συνιστά ένα μουσείο κι η συλλογή του μέσα στους χρόνους και μέσα στους χώρους. Την έκθεση επιμελείται ο ιστορικός τέχνης και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΜΜΣΤ Ντένης Ζαχαρόπουλος.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ!

Αυτό το καταπληκτικό μωσαϊκό της Αθήνας, με τις μύριες όσες φυλές βρήκαν αποκούμπι στην ελευθερία της κι απολαμβάνουν τον ήλιο και τις χαρές της, αποτυπώνεται στις φωτογραφίες της έκθεσης «City Streets / Οι δρόμοι της πόλης». Είναι αλήθεια ότι η πληθυσμιακή σύνθεση της ελληνικής πρωτεύουσας άλλαξε μέσα σε ελάχιστα χρόνια. Αφού βλέπει κανείς ορισμένες περιοχές να κατοικούνται σχεδόν αποκλειστικά από ξένους. Θα έχει πλάκα να γίνουν… «γκέτο» και μετά να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα που «έβγαλαν» πρόεδρο της Γαλλίας τον Σαρκοζί! Τώρα, κατά πόσο οι ξένοι μετανάστες αποτελούν δυναμικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας, αυτό είναι ένα ζήτημα που χωράει πολλή κουβέντα.

Οπωσδήποτε κάτι αλλάζει αλλά αναρωτιέται κανείς για τα προβλήματα (με την καλή έννοια και μην πάει ο νους σε ρατσιστικά και άλλα παρόμοια…) που σωρεύονται καθημερινά κι έχουν σχέση με άστεγο πληθυσμό, με διακίνηση ναρκωτικών, με νοσοκομεία γεμάτα, με βρομιά και δυσωδία σε ορισμένα στέκια, με συνάλλαγμα που φεύγει κατευθείαν (π.χ. στην Αλβανία), με ανθρώπους που πρέπει να συντονιστούν με την όποια δική μας πρόοδο γιατί είναι μερικές φορές που νιώθουμε ότι ξαναγυρίσαμε στη δεκαετία του πενήντα, με τους κουτσούς, κουλούς, στραβούς και άλλους "ανάπηρους" στα σταυροδρόμια κκαι τα φανάρια, και… και…

Οι εικόνες της έκθεσης «City Streets / Οι δρόμοι της πόλης» είναι τα περαστικά βλέμματα ανθρώπων με διαφορετικές προελεύσεις -και κατευθύνσεις- πάνω στην πόλη που ζουν. Είναι αφορμές να δούμε την πόλη που θα ζήσουμε αύριο. Δεκατέσσερις νέοι φωτογράφοι ταξίδεψαν για δεκατέσσερις μήνες στους δρόμους της Αθήνας με σκοπό να αποτυπώσουν μέσα από τον φακό τη δική τους εικόνα για τη ζωή σε μια πόλη που συνεχώς αλλάζει. Παράλληλα, μαθητές διαφορετικών εθνικοτήτων από δέκα σχολεία του Νομού Αττικής, κατέγραψαν στιγμές της δικής τους καθημερινότητας στις γειτονιές, στο σπίτι, στο σχολείο.

Την επιλογή των φωτογραφιών της έκθεσης και του καταλόγου, τα φωτογραφικά εργαστήρια καθώς και την καλλιτεχνική διεύθυνση του προγράμματος υπογράφει ο φωτογράφος Νίκος Οικονομόπουλος,. Την επιστημονική επιμέλεια είχε η ανθρωπολόγος Ναντίνα Χριστοπούλου, ενώ τα σχολικά φωτογραφικά εργαστήρια συντόνισε ο φωτογράφος Καμίλο Νόλλας. Οι φωτογράφοι που συμμετέχουν στην έκθεση είναι οι: Εμμανουέλα Αργυροπούλου, Μαρία Βιδάλη, Βαγγέλης Γεώργας, Αχιλλέας Ζάβαλλης, Βανέσσα Ζωχιού, Ιωάννα Κατσαρού, Αναστασία Κουρμπέλα, Φώτης Ματσούκας, Μαρίνα Νικόλοβα, Χρύσα Ποσνακίδου, Γιάννης Σίμος, Χρήστος Στεφάνου, Ένρι Τσανάι, Νεμάτ Χασάν.

Η έκθεση «City streets/Οι Δρόμοι της Πόλης» διοργανώνεται στο πλαίσιο ομώνυμου προγράμματος που αποτελεί πρωτοβουλία του British Council και του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής πολιτικής (Ι.ΜΕ.ΠΟ) και έχει στόχο να ενθαρρύνει τον ανοιχτό διαπολιτισμικό διάλογο και να ενισχύσει την έννοια της κοινωνικής συνοχής και τον σεβασμό του δικαιώματος στην διαφορά. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 13 Ιανουαρίου και στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη και τις Βρυξέλλες. Εγκαίνια Τρίτη, 13 Νοεμβρίου, στις 8.00 μ.μ. στο Μέγαρο Εϋνάρδου, Αγίου Κωνσταντίνου 20 (δίπλα στο Εθνικό Θέατρο)

ΤΖΟΥΛΙΟ ΚΑΪΜΗ

Σαν άγιος, σαν παιδί και σαν Εβραίος... Εκατόν δέκα χρόνια συμπληρώθηκαν από τη γέννηση του Ελληνα Εβραίου από την Κέρκυρα, λαογράφου, ζωγράφου και ιστορικού της τέχνης, Τζούλιο Καΐμη. Με την ευκαιρία ο ζωγράφος Τάσος Μαντζαβίνος και ο φωτογράφος Μισέλ Φάις διασταυρώνουν τα βλέμματά τους στα έργα και τις ημέρες του μνημειώδους πεζοπόρου και αφηγητή, στο πλαίσιο της έκθεσης με τίτλο «Αυτοπροσωπογραφία ενός άλλου», που ξεκινά στις 13 Νοεμβρίου στο χώρο τέχνης «24» και θα διαρκέσει μέχρι τις 8 Δεκεμβρίου... (ΒΛΕΠΕ: Ελευθεροτυπία, 8/11/2007).

Henri Matisse

Matisse, Henri, The Girl with Green Eyes. 1908. Oil on canvas, 26 x 20 in. (66 x 50.8 cm.). San Francisco Museum of Modern Art

Γεννήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 1869, στο Le Cateau, Picardy, της Γαλλίας και πέθανε στις 3 Νοεμβρίου 1954, στη Νίκαια. Το πλήρες όνομά του ήταν Henri-Émile-Benoît Matisse και θεωρήθηκε ως ο σημαντικότερος Γάλλος ζωγράφος του 20ού αιώνα. The leader of the Fauvist movement around 1900, Matisse pursued the expressiveness of colour throughout his career. His subjects were largely domestic or figurative, and a distinct Mediterranean verve presides in the treatment. Matisse, whose parents were in the grain business, displayed little interest in art until he was 20 years old.

Henri Matisse, Self-Portrait in a Striped T-Shirt. 1906. Oil on canvas. Statens Museum for Kunst, Κοπεγχάγη, Δανία

From 1882 to 1887 he attended the secondary school in Saint-Quentin; after a year of legal studies in Paris, he returned to Saint-Quentin and became a clerk in a law office. He began to sit in on an early-morning drawing class at the local École Quentin-Latour, and, in 1890, while recovering from a severe attack of appendicitis, he began to paint, at first copying the coloured reproductions in a box of oils his mother had given him. Soon he was decorating the home of his grandparents at Le Cateau. In 1891 he abandoned the law and returned to Paris to become a professional artist... [Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ] Δείτε κι αυτό: a text from "The Shock of the New", by Robert Hughes

ΚΑΤΑΔΙΩΚΕΤΑΙ Η ΤΕΧΝΗ!

Monet, Femmes au jardin à Ville-d’Avray, 1866

Βανδαλισμοί έργων τέχνης, το τίμημα της ελευθερίας

Τον μήνα Οκτώβρη, κατά τη διάρκεια της επονομαζόμενης για τους Παριζιάνους Λευκής Νύχτας, όπου εκατοντάδες άνθρωποι ξεχύνονται στους δρόμους μέχρι το ξημέρωμα, μια ομάδα από εισβολείς παραβίασε το Μουσείο Ορσέ [Musée d'Orsay] στο Παρίσι και άνοιξε μια τρύπα σε έναν πίνακα του Μονέ. Στη συνέχεια, πληροφορούμαστε ότι στη σκοτεινή και άλλοτε βουκολική πανεπιστημιακή πόλη Λουντ στη νότια Σουηδία μια ομάδα από βανδάλους, κρατώντας λοστούς και τσεκούρια, όρμησε μέσα σε μια γκαλερί καταστρέφοντας αρκετές, φανερά τολμηρές, φωτογραφίες του Αμερικανού φωτογράφου Αντρες Σεράνο. Ενώ λοιπόν, οι χούλιγκαν του Παρισιού πιάστηκαν στα πράσα από τις κάμερες ασφαλείας του μουσείου, η συμμορία των Σουηδών προχώρησε ένα βήμα παραπέρα προβάλλοντας την εγκληματική πράξη της στην ιστοσελίδα του Υοu-Tube.

Τα νέα αυτά με έκαναν να σταματήσω την επόμενη μέρα στο Μουσείο Βασίλισσα Σοφία για να ελέγξω την «Γκερνίκα» του Πικάσο. Η απειλή βίας στην Ισπανία δεν είναι κάτι καινούργιο, πριν από μερικά χρόνια η ανατίναξη τρένων από μουσουλμάνους τρομοκράτες προξένησε τον θάνατο πολλών ανθρώπων, ενώ καθημερινή είναι η απειλή από τους Βάσκους εξτρεμιστές. Με έκπληξη, λοιπόν, διαπίστωσα ότι ένας απλός στύλος και ένας διακριτικός συναγερμός χωρίζουν το κοινό από τη διάσημη τοιχογραφία του Πικάσο, που απεικονίζει τον γερμανικό βομβαρδισμό της παλιάς βασκικής πόλης Γκερνίκα το 1936. Ο πίνακας κατέχει εξέχουσα θέση σε μια μεγάλη γκαλερί με έργα του Πικάσο, καθένα από τα οποία θα μπορούσε να αποτελεί στόχο, εάν υποθέσουμε ότι οι τρομοκράτες προωθούν ανάλογες πράξεις.

Η περιπέτεια της Γκερνίκα

Πριν από 26 χρόνια, όταν ο πίνακας μεταφέρθηκε από τη Νέα Υόρκη στην Μαδρίτη, τοποθετήθηκε σε ένα τεράστιο γυάλινο αλεξίσφαιρο κλουβί σε ένα παράρτημα του Μουσείου Πράντο, όπου στρατιώτες φρουρούσαν το έργο- διεθνές σύμβολο κατά του φασισμού. Ο ίδιος ο Πικάσο επιθυμούσε την επιστροφή του στην Ισπανία μονάχα μετά την αποχώρηση του στρατηγού Φράνκο. Η έκθεσή του στο Πράντο προκαλούσε σοκ, ο πίνακας έδειχνε να ασφυκτιά, καθώς ήταν σχεδόν αδύνατο για κάποιον να τον δεί. Πριν από μερικά χρόνια ο πίνακας μεταφέρθηκε από το Πράντο στο Βασίλισσα Σοφία, ελευθερωμένος πλέον από τη γυάλινη φυλακή του. Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν μου άρεσε η «Γκερνίκα». Η υψηλή φιλοδοξία του έργου επισκιάζει τα αισθήματα που προσπαθεί να αποδώσει, ενώ παραφουσκώνει τον κυβισμό.

Ο χρόνος όμως του προσθέτει δόξα, καθώς πλήθος συρρέει να το θαυμάσει, έχοντας πλέον την ευκαιρία ακόμα και να το ακουμπήσει. Η απόσταση ανάμεσα στο κοινό και το έργο μικραίνει και αυτό φαίνεται πως είναι το τίμημα και η αρετή της δημοκρατικής κοινωνίας. Διατρέχουμε τον κίνδυνο κάποιος τρελός να προσπαθήσει να το εκμεταλλευτεί, παραβιάζοντας τον ανοιχτό χώρο, τον οποίο εμείς θεωρούμε αξία του δημοκρατικού ιδεώδους. Μέρος της γοητείας ενός μουσείου τέχνης, πέρα από την όψη του, είναι το γεγονός ότι προϋποθέτει εμπιστοσύνη - έχουμε τη δυνατότητα να σταθούμε δίπλα σε έργα τέχνης που υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύουν τον πολιτισμό, κολακεύοντας εμάς ότι τα προστατεύουμε.

Οι ισχυρισμοί ότι τα μουσεία μοιάζουν με χώρους ακατάδεχτους όπου τα έργα τέχνης φυλάσσονται σαν ιερά κειμήλια δεν είναι τελείως αβάσιμοι, όμως δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι οι άνθρωποι επισκέπτονται τα μουσεία για να έρθουν σε επαφή με το αίσθημα πως σαν κοινωνία έχουμε αποφασίσει τι έχει διαρκή αξία. Η Γαλλία δέχτηκε σειρά επιθέσεων σε έργα τέχνης, μεταξύ των οποίων, η ανάρμοστη πράξη μιας καλλιτέχνιδος ονόματι Σαμ Ρίντι τον περασμένο Ιούλιο στην Αβινιόν. Η Ρίντι άφησε σημάδι από κραγιόν σε έναν λευκό πίνακα του Αμερικανού καλλιτέχνη Σι Τσούμπλι, λέγοντας ότι βελτίωσε τον πίνακα. Ο συνήγορος της Ρίντι υποστήριξε ότι την παρέσυρε το πάθος. Ο δικηγόρος όμως του ιδιοκτήτη του πίνακα ανταπάντησε λέγοντας ότι «στην αγάπη πρέπει να συναινούν και οι δύο».

Απομακρύνεται η «Μόνα Λίζα»

Ομολογουμένως συγκινητικό, όμως η εναλλακτική σε μια ανοικτή κοινωνία δεν μπορεί να είναι αυτό που συμβαίνει στο Μουσείο του Λούβρου με τη «Μόνα Λίζα». Κάθε χρόνο φαίνεται να απομακρύνεται όλο και περισσότερο πίσω από το γυαλί. Εργο - σταθμός για τους τουρίστες που συρρέουν και έμβλημα των χειρότερων φόβων μας, το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει με την «Γκερνίκα». Η αναζήτηση μιας ενιαίας θεωρίας όσον αφορά τον βανδαλισμό αποτελεί σίγουρα δέλεαρ, όμως τα κίνητρα όσων επιτίθενται στην τέχνη είναι τόσο ανομοιογενή όσο τα έργα που αποτελούν τον στόχο τους. Συνήθως, δεν πρόκειται για φαρσέρ αλλά για υποστηρικτές ενός υποτιθέμενου σκοπού... [Τhe New York Times, Η Καθημερινή]

Χρήστος Θεοφίλης: Το πορτρέτο του Dorian Gray

Η αίθουσα τέχνης «Έκφραση- Γιάννα Γραμματοπούλου», εγκαινιάζει την Τρίτη, 20 Νοεμβρίου, την έκθεση ζωγραφικής- κατασκευών του Χρήστου Ν. Θεοφίλη με τίτλο «Το πορτρέτο του Dorian Gray-έκθεση αφιερωμένη στον Δημήτρη Ποταμίτη». Ο Θεοφίλης μετά από δεκαοχτώ χρόνια εικαστικής απουσίας (τελευταία ατομική 1989-Τρίτο μάτι) επανατοποθετείται στην έννοια του πορτρέτου ως εύθραυστη ύλη.

Ο σκηνοθέτης, Β. Αναστασίου, αναφέρει για τη δουλειά του εικαστικού: «Ο Χρήστος Θεοφίλης κατόρθωσε να ανακαλύψει την πεμπτουσία αυτού του ακριβού κειμένου και να δημιουργήσει τις εσωτερικές εκφράσεις χωρίς την απαραίτητη εικόνα. Το ανεικονικό του πράγματος στην τέχνη του Θεοφίλη, ερευνά μ’ έναν τρόπο εκβάθυνσης, αναφύοντας ανέκδοτες εκφράσεις της υπόστασης του περίφημου ήρωα. Η ποιητική έκφραση και το λογοτεχνικό σώμα του έργου του Ουάιλντ του χρησίμευσαν ως οδηγοί αξιών και εκφράσεων, ώστε να στοχάζεται πάνω στη μετέωρη πραγματικότητα της ανθρώπινης φύσης.

Ο χρόνος καταργείται στα μικρά αυτά έργα του Θεοφίλη, εγκλωβίζεται ανάμεσα στις εκρήξεις των χρωμάτων του και στις διαφάνειες τις οποίες δημιουργεί η τεχνοτροπία του. Πνευματικός περισσότερο παρά εξπρεσιονιστής, αναδίνεται μέσα από αυτά τα έργα. Επαναφέρει De profundis την πεμπτουσία την οποία οραματιζόταν ο ζωγράφος του πορτραίτου. Η σκοτεινή πλευρά των έργων θα έλεγε κανείς πως χαρακτηρίζει το εωσφορικό, ενώ η έκρηξη των χρωμάτων μέσα από το σκοτάδι τοποθετείται απέναντι στην ωραιότητα.»

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα εκτίθεται και το συλλεκτικό αριθμημένο λεύκωμα (1-100 εκδόσεις Άσπρο-Μαύρο , Σεπτέμβριος 2002) με τον τίτλο «εικονογράφηση ενός πορτραίτου», αφιέρωμα στα εκατό χρόνια θανάτου του Όσκαρ Ουάιλντ με είκοσι ζωγραφιές και δύο λινέλεουμ του Χρήστου Ν. Θεοφίλη και σε κείμενα-σκέψεις γι’αυτή την έκδοση των: Βασίλη Αναστασίου (σκηνοθέτη), Μάνου Βερναρδάκη (Univeristé d’ Angers), Δημήτρη Ποταμίτη, (ηθοποιού), Πάρη Τακόπουλου (συγγραφέα). Το λεύκωμα παρουσιάζεται πέντε χρόνια μετά την έκδοση του.

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 11.00 – 2.00, 6.00 – 9.00. Σάββατο: 11.00 – 2.00. Κυριακή και Δευτέρα κλειστά. Βαλαωρίτου 9α, Αθήνα, 10671, τηλ. 210 3607598, fax: 210 3607546, email: info@ekfrasi-art.gr