Η πρώτη του Χερστ

Το διάσημο «κρανίο» του Ντάμιεν Χερστ.

Εντυπωσιακή άφιξη τον Απρίλιο στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Παρουσιάζει ατομική έκθεση του Ντάμιεν Χερστ για πρώτη φορά στην Ελλάδα, υπό την επιμέλεια της Αρτέμιδος Ποταμιάνου τη συνδιοργάνωση του Βρετανικού Συμβουλίου και την «Paul Stolper Gallery». Ο Χερστ είναι από τους πλέον εκκεντρικούς καλλιτέχνες της Βρετανικής Σκηνής του ‘90. Συχνά σοκάρει με τα μέσα που χρησιμοποιεί, όπως το επενδεδυμένο με αληθινά διαμάντια ανθρώπινο κρανίο. Αναμένουμε.

Τα θύματα της... εκφυλισμένης τέχνης

«Αιτία Θανάτου: Ευθανασία». Εργα από τη συλλογή Prinzhorn (Πρίντζχορν) εκτίθενται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς (ως 13/3) σε μια έκθεση οργανωμένη από την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία. Η συλλογή ανήκει στην Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, 96 έργα της οποίας ήρθαν στην Αθήνα. Είναι φιλοτεχνημένα από 18 καλλιτέχνες/ψυχικά ασθενείς, οι οποίοι την περίοδο 1939-1944 υπήρξαν θύματα του ανελέητου προγράμματος ευθανασίας των ναζί, ενώ φωτίζονται, μέσα από εξαιρετικές επιλογές, ενδεικτικές περιπτώσεις καλλιτεχνικής δημιουργικότητας που σχετίζονται με την ψυχική ασθένεια.

Ο Πρίντζχορν συγκέντρωσε περισσότερα από πέντε χιλιάδες έργα από διάφορες ψυχιατρικές κλινικές μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1922 εξέδωσε εικονογραφημένο βιβλίο όπου όχι μόνο αποτύπωσε τη συλλογή αλλά και την ερμήνευσε.

• Επανεκτίμηση

Η κριτική εξέταση της κουλτούρας της εποχής συνεισέφερε στην απόδοση σημαντικών συμπερασμάτων και οδήγησε στην επαναθεώρηση των δημιουργικών φαινομένων που σχετίζονταν στενά με τη διάγνωση της ασθένειας ως αποκλειστική ερμηνεία. Διεύρυνε έτσι το πεδίο ανάγνωσης και προσέφερε στην «τρελή» τέχνη και τους δημιουργούς της μια διαφορετική επανεκτίμηση. Η σύνδεση της τέχνης τους με την καλλιτεχνική πρωτοπορία διευρύνθηκε με την Art Brut από τον Jean Dubuffet καθώς και άλλα κινήματα που έφεραν στο προσκήνιο το θέμα της ακραίας εσωτερικής έκφρασης. Το τμήμα της συλλογής που βλέπουμε στην Αθήνα αποκαλύπτει μέσα από τον τίτλο της έκθεσης τη φρικτότερη στιγμή στην ιστορία του 20ού αιώνα.

Η απαίτηση του Χίτλερ να εξολοθρευτεί η «εκφυλισμένη τέχνη», ο μαζικός αφανισμός των ασυλοποιημένων πολιτών, η μαζική δολοφονία ανθρώπων σε θαλάμους αερίων, αποτρόπαια εγκλήματα κατά της ανθρώπινης ύπαρξης, υπενθυμίζονται εδώ μέσα από την πραγματικότητα πως θάλαμοι αερίων χρησιμοποιήθηκαν πριν από το Ολοκαύτωμα στα ψυχιατρικά άσυλα.

• Φυλακή, εκτέλεση

Περίπτωση Γιόζεφ Γκρέμπινγκ: Πέρασε τέσσερις μήνες στη φυλακή για υπεξαίρεση. Εκεί εκδήλωσε «ευερεθιστότητα» και «εριστικότητα». Αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει, απέτυχε. Τον απέλασαν από την Αυστρία. Συνέταξε κείμενο που υποστήριζε ότι υπήρξε θύμα του συστήματος... Εκτελέσθηκε το 1940.

• «ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΤΡΕΛΟΙ»

Ο κατάλογος της έκθεσης περιέχει αδιανόητες ιστορίες. Φόρος τιμής σε μερικούς Ιερούς Τρελούς, σαν τον δικό μας, τον Χαλεπά.

Ματιές στον κόσμο

• ΓΕΝΟΒA. Palazzo Ducale
• www. palazzoducale. genova. it

«L' Africa delle meraviglie. Arti africane nelle collezioni italiane». Ο όρος «αφρικανική τέχνη» είναι ιδιαίτερα προβληματικός, καθώς, όπως έγραψε ο ανθρωπολόγος Ιβάν Μπάρνια, «ομογενοποιεί, αποσηματοδοτεί και εξουδετερώνει» τα αντικείμενα τέχνης που έρχονται από την Αφρική, μια ήπειρο με τεράστια ποικιλία πολιτιστικών παραδόσεων. Και η έννοια του «ωραίου», όπως έχει εξελιχθεί στη Δύση, δεν είναι δυνατόν να ενσωματωθεί στην κριτική θεώρηση έργων δημιουργημένων για να υπηρετήσουν ζωτικές πνευματικές και υλικές ανάγκες κοινοτήτων τις οποίες ισοπεδωτικά έχουμε χαρακτηρίσει «πρωτόγονες» ή «βαρβαρικές». Εχοντας επίγνωση του προβλήματος, οι επιμελητές της έκθεσης παρουσιάζουν στην «Αφρική των θαυμάτων» ένα σύνολο έργων από διάφορες χώρες, που αντικατοπτρίζουν την ποικιλία των παραδόσεων, των θρησκευτικών αντιλήψεων και των κοινωνικών πρακτικών, όσο και τον εκπληκτικό πλούτο της φαντασίας που τόσο γοήτευσε τους καλλιτέχνες της νεωτερικής εποχής, από τον Πικάσο και τον Μπρακ έως τον Μοντιλιάνι και τον Τζακομέτι. Εως τις 5 Ιουνίου.

• ΜΠΙΛΜΠΑΟ. Guggenheim Bilbao
• www. guggenheim-bilbao. es

«Haunted. Φωτογραφία / Βίντεο / Περφόρμανς». Το παρελθόν φαίνεται να στοιχειώνει μεγάλο μέρος της σύγχρονης τέχνης, ιδίως στον χώρο της φωτογραφίας, της βίντεο-αρτ και της περφόρμανς, όπου φαντάσματα άλλων καιρών αναβιώνουν μέσα από τη φωτογραφική απεικόνιση, τον ψηφιακό κόσμο και τις ζωντανές καλλιτεχνικές παραστάσεις. Η έκθεση τεκμηριώνει αυτήν την εμμονή, παρουσιάζοντας την πλειάδα τρόπων που εικόνες από το παρελθόν ενσωματώνονται στο έργο σύγχρονων καλλιτεχνών. Στα έργα που παρουσιάζονται, περιλαμβάνονται φωτογραφίες, γλυπτά και πίνακες που περιέχουν φωτογραφικά στοιχεία, βίντεο, ταινίες, εγκαταστάσεις και ηχογραφήσεις, ενώ ανάμεσα στους καλλιτέχνες που αντιπροσωπεύονται υπάρχουν «σταρ» όπως ο Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς και η Σίντι Σέρμαν, αλλά και πολλοί νεότεροι καλλιτέχνες. Εως τις 13 Μαρτίου.

• International Center of Photography
• www. icp. οrg

«The Mexican Suitcase». Εβδομήντα χρόνια μετά την εξαφάνισή της, η «μεξικάνικη βαλίτσα» αποκαλύπτει τα μυστικά της. Περιεχόμενό της, τρία μικρά χαρτοκιβώτια με πάνω από 4.000 αρνητικά φωτογραφιών του Ρόμπερτ Κάπα, της Γκέρντα Τάρο και του Ντέιβιντ Σέιμουρ, ανάμεσά τους πολλά στιγμιότυπα που είχαν απαθανατίσει οι τρεις φωτογράφοι στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου. Ο Κάπα την πήρε μαζί του όταν έφυγε το 1939 από την Ισπανία, στη συνέχεια όμως χάθηκαν τα ίχνη της. Υστερα από περιπετειώδη διαδρομή, βρέθηκε στο Μεξικό και έφτασε στα χέρια του Κορνέλ Κάπα, αδελφού του διάσημου φωτογράφου που σκοτώθηκε από νάρκη στην Ινδοκίνα το 1954. Η έκθεση παρουσιάζει μια επιλογή από αυτόν τον φωτογραφικό θησαυρό, προσφέροντας άγνωστες εικόνες από τη δραματική εκείνη περίοδο της ισπανικής ιστορίας. Η διάρκεια της έκθεσης παρατάθηκε έως τις 8 Μαΐου.

• Fondation Mona Bismarck
• www. monabismarck. org

«Une autre langue. Matisse et la gravure». Η τέχνη της χαρακτικής έμεινε για μεγάλο διάστημα περιφρονημένη από το καλλιτεχνικό κατεστημένο, κυρίως επειδή πολλοί πίστευαν ότι στόχος της ήταν η απομίμηση της ζωγραφικής. Οπως, όμως, είπε ο Ντελακρουά -με εξαίρετες επιδόσεις και στα δύο είδη- «η χαρακτική δεν μιμείται τη ζωγραφική, αλλά έχει τη δική της γλώσσα».

Ο Ανρί Ματίς ήταν κι εκείνος από τους καλλιτέχνες που υπήρξαν παράλληλα ζωγράφοι και χαράκτες. Στα χαρακτικά του εκφράστηκε με ιδιαίτερη τόλμη και ελευθερία, εστιάζοντας πολύ συχνά στο γυναικείο σώμα (εδώ η «Φρεγάτα», 1938). Η έκθεση παρουσιάζει περίπου 100 χαρακτικά του Ματίς από τα νεανικά του χρόνια έως το τελευταίο στάδιο της μακρόχρονης διαδρομής του. Εως τις 15 Φεβρουαρίου.

• Γκαμπριέλ Ορόσκο

Γεννημένος το 1962 στο Μεξικό, ο Γκαμπριέλ Ορόσκο έγινε γνωστός στους διεθνείς καλλιτεχνικούς κύκλους από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 ως ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της γενιάς του. Κινείται συνεχώς ανάμεσα στο Μεξικό, τη Νέα Υόρκη και το Παρίσι, χωρίς μόνιμη διεύθυνση, και αντλεί την έμπνευσή του από τα διαφορετικά μέρη όπου ζει και εργάζεται. Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από το έντονο ενδιαφέρον του για το αστικό τοπίο και το ανθρώπινο σώμα. Η κίνηση, η κυκλικότητα, ο διάλογος ανάμεσα στο γεωμετρικό και το οργανικό σημαδεύουν τις αναζητήσεις του από τα πρώτα του βήματα (εδώ ο Ορόσκο δίπλα στο έργο του «La DS»). Η έκθεση «Gabriel Orozco», στην Tate Modern του Λονδίνου, προσφέρει μια ευκαιρία γνωριμίας με τον καλλιτέχνη, παρουσιάζοντας μια πλούσια συλλογή έργων από το σύνολο της διαδρομής του. [Επιμέλεια: Αγγελική Στουπάκη, Η Καθημερινή, Kυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011]

Από το ιδιωτικό στο δημόσιο

• Υπόδειγμα παρουσίασης της δουλειάς μιας σπουδαίας γυναίκας της τέχνης, η έκθεση στην Αποθήκη 1 στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης, με ξεκάθαρη την πορεία της από το 1960 έως το τέλος της ζωής της.

Η επιμελής φροντίδα της ίδιας της Νίκης ως προς τα έργα και την ταξινόμησή τους, αλλά και ο προσωπικός κόπος της αρχιτέκτονος Λίας Καναγκίνη συνέβαλαν ώστε η έκθεση να αποκαλύπτει, δημιουργώντας εκπλήξεις ακόμη και στους καλούς γνώστες της δουλειάς της.

Παράδειγμα, δύο ενότητες πρώιμες ως προς τη μετέπειτα πορεία της Νίκης Καναγκίνη, που μόνο ως πληροφορία από την ίδια γνωρίζαμε, αλλά δεν είχαμε δει ποτέ. Τα σχέδια με μολύβι και τα έργα του αργαλειού, τις ταπισερί. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για την έναρξη της σχέσης της Καναγκίνη με τον μοντερνισμό, όπως τον διδάχτηκε στις σπουδές της στο Λονδίνο και στα μουσεία της Ευρώπης, στη δεκαετία του 1960.

Μια σειρά από εκπληκτικά, μίνιμαλ σχέδια όπου η διάθεση του χώρου είναι εμφανής και λίγα έργα ταπισερί που οι καλλιτέχνες της εποχής αρέσκονταν να παράγουν, μεταφέροντας συνήθως τη ζωγραφική τους και υλοποιώντας το σχέδιο στους αργαλειούς των τεχνικών.

Εχοντας γράψει πολλές φορές για τη δουλειά της Νίκης Καναγκίνη, θα ήθελα εδώ να αναφερθώ σε σκέψεις και απόψεις μελετητών που καταπιάνονται με τη δουλειά της, όπως την επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικό της τέχνης Ευθυμία Κούντουρα, πρώην καθηγήτρια στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, και την ιστορικό της τέχνης Ελένα Χαμαλίδου, που έκανε τη διδακτορική της εργασία για τη Νίκη Καναγκίνη. Η Ε. Χαμαλίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, σημειώνει στον κατάλογο της έκθεσης «Εν οίκω» την απόπειρα ανίχνευσης της γυναικείας ταυτότητας και τη συμφιλίωση «υψηλού» και «χαμηλού».

Οι ταπισερί, που σήμερα μας εκπλήσσουν, αποτελούν επιλογή της Καναγκίνη να κάνει αντικείμενο της πτυχιακής της τη μελέτη της ταπισερί ως τέχνης αυτόνομης. Το γεγονός ότι ο αργαλειός ανήκει στην οικιακή παραγωγή των γυναικών, φαίνεται ότι ιντριγκάρει την καλλιτέχνιδα, η οποία εργάζεται και παράγει και στη συνέχεια, ερευνώντας στο πεδίο της γυναικείας ασχολίας, εντάσσει στα έργα της τη ραπτομηχανή, το κέντημα, το ύφασμα, την ένδυση.

Ενα άλλο έργο, άγνωστο σε εμάς, παρουσιάζεται στη Θεσσαλονίκη και αφορά τη «Μετακίνηση» (2004), όπου ξετυλίγει το κουβάρι της μνήμης της ιστορίας της οικογένειάς της, ταξιδεύοντας στο Ορτάκιοϊ της Βουλγαρίας για να ανιχνεύσει τα έργα και τις ημέρες των παππούδων.

Το έργο, μεγάλων διαστάσεων, με μοτίβο μια δαντέλα με το μονόγραμμα της μητέρας, συνδέει τη προσωπική ιστορία και το βίωμα με την ιστορία του τόπου, τους ξεσηκωμούς και τη μετανάστευση. Οπως, λοιπόν, συνοψίζει η κυρία Κούντουρα, τα υλικά και η αφήγηση με εμφανή αυτοβιογραφικά γνωρίσματα, εμμονή σε θέματα όπως η θηλυκότητα, η τελετουργία των καθημερινών σκηνών, η σημασία των αισθήσεων, η αγάπη για τον στολισμό, προσιδιάζουν στη γυναικεία ταυτότητα.

Ωστόσο, με τη διαδικασία της μετάπλασής τους σε εικαστικά δρώμενα και σε συνδυασμό με το ενδιαφέρον για το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, τον αστικό και παραδοσιακό πολιτισμό, την ιστορική μνήμη, τα σύμβολα του προσωπικού μύθου της καλλιτέχνιδος λειτουργούν ως αρχέτυπα και το περιεχόμενο των έργων υπερβαίνει το υποκειμενικό στοιχείο και βρίσκει ευρύτερη απήχηση, καθώς θίγει καταστάσεις που αφορούν τον καθένα.

Εργα τα οποία, επίσης, αγνοούμε ή γνωρίζουμε από πληροφορίες και που βλέπουμε στην έκθεση είναι τα εδέσματα από πηλό, τα οποία πιστοποιούν το ενδιαφέρον (και την εμμονή της) για τη διαδικασία της προετοιμασίας φαγητού, την τελετουργία του σερβιρίσματος και την αίσθηση της γεύσης, στο πλαίσιο της συν-τροφικότητας.

Εντυπωσιάζει, τέλος, η βιτρίνα με τα κοσμήματα, ενώ η «Μπουγάδα» του 1976, όπως παρουσιάστηκε στην γκαλερί Ιόλα-Ζουμπουλάκη, μέρος των «εικονογραφημένων Χειρόγραφων», μεταξοτυπίες με μανταλάκια σε απλώστρα, δηλώνουν πόσο η καλλιτέχνις, που επιμένω ότι δεν εκτιμήθηκε τόσο από τη γενιά της όσο από τους νεότερους, διέθετε από νωρίς μια φρέσκια ματιά. * Της ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011

Οι θησαυροί ενός άγνωστου συλλέκτη

• Ελάχιστοι άνθρωποι γνώριζαν την ύπαρξη αυτής της συλλογής. Κι αν ο συλλέκτης δεν προσέγγιζε ο ίδιος την Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, τα εκατοντάδες έργα του μοντερνισμού θα έμεναν μακριά από το βλέμμα μας.

«Μετά το τσάι» (1912) της Γκαμπριέλ Μούντερ, συντρόφου του Καντίνσκι  

Να, όμως, που από τις 17 Φεβρουαρίου το ολοκαίνουργιο κτίριο της Πινακοθήκης στο Μεταξουργείο θα παρουσιάσει -για πρώτη φορά- τα έργα της συλλογής του Γιώργου Οικονόμου. Ο εφοπλιστής Γιώργος Οικονόμου, ιδρυτής της εισηγμένης στο αμερικανικό χρηματιστήριο Nasdaq εταιρείας «DryShips», θεωρείται ένας από τους πιο δραστήριους επιχειρηματίες στον χώρο της ναυτιλίας. Το 2008 το όνομά του εμφανίστηκε στη λίστα του «Forbes» με τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη. 

Ηθελημένα μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, δεν δίνει ποτέ συνεντεύξεις. «Ολα άρχισαν από μια σχέση πάθους με την τέχνη», γράφει στο μικρό κείμενό του στον κατάλογο των 536 σελίδων της έκθεσης. Αποκαλύπτει την ύπαρξη μιας ομάδας που ψάχνει και αγοράζει τα έργα, ωστόσο τονίζει ότι πάντα η «αγορά γίνεται με τα μάτια και όχι με τα αυτιά» αδιαφορώντας για τη μόδα και τον θόρυβο.

• Κυρίως ζωγραφική 

Στόχος των επιλογών είναι «η απόκτηση εξαίρετων έργων των καλλιτεχνών, η αναζήτηση διαχρονικής ομορφιάς και ποιότητας, η αποφυγή καινοτομίας με κάθε κόστος». Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Παρισιού, η Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου αλλά και η Villa Stuck στο Μόναχο έχουν δανειστεί έργα της συλλογής του. 

«Το ενδιαφέρον του συλλέκτη επικεντρώνεται στη μοντερνικότητα, κυρίως, και στα κινήματα που τη στοιχειοθέτησαν στο Παρίσι, τη Βιέννη, τα καλλιτεχνικά κέντρα της Γερμανίας, τη Ρωσία και τη μεταπολεμική Νέα Υόρκη», εξηγεί η διευθύντρια της Δημοτικής Πινακοθήκης, Νέλλη Κυριαζή, επιμελήτρια της έκθεσης. Από το 2009 μελετά και ταξινομεί τα εκατοντάδες έργα της συλλογής.

Η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συλλογή περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό ζωγραφικών, κυρίως, αλλά και γλυπτών και χαρακτικών έργων. Η παρουσία της ζωγραφικής είναι συντριπτική, ακολουθεί μια μεγάλη σειρά σχεδίων έργων των Πικάμπια, Μοντιλιάνι, Ματίς, Μπονάρ, Ριβέρα, αλλά και των μεταγενέστερων Ντε Κούνινγκ, Τουόμπλι και Λουσιάν Φρόιντ. 

Η τέχνη της χαρακτικής έχει ισχνή εκπροσώπηση, αλλά εξαιρετικό ενδιαφέρον. Οπως η σειρά χαρακτικών του Γουίλιαμ Χόγκαρθ, που εκδόθηκαν στο Λονδίνο το 1790, αλλά και τα χαρακτικά των Γάλλων Μποντέν, Λορέν και εκπροσώπων της Σχολής του Παρισιού από εικονογραφήσεις λογοτεχνικών και θεατρικών έργων, που εξέδωσε ο Ελληνας Τεριάντ, αλλά και οι 12 οξυγραφίες ποιημάτων του Κωνσταντίνου Καβάφη από τον Ντέιβιντ Χόκνεϊ το 1966. 

Θα εκτεθούν συνολικά 450 έργα που εκτείνονται χρονικά από τον 15ο αιώνα έως τη δεκαετία του '80. Θα θαυμάσουμε, δηλαδή, έργα των Πολ Σινιάκ, Εγκον Σίλε, Πάμπλο Πικάσο, Φερνάν Λεζέ, Ιβάν Κλιουν, Λιουμπόβ Ποπόβα, Λε Κορμπιζιέ, Λούτσιο Φοντάνα, Μάλεβιτς, Ελ Λιζίτσκι, Μαρσέλ Ντισάν, Οτο Ντιξ, Χουάν Μιρό, Πολ Ντελβό, Μαν Ρέι, Ρενέ Μαγκρίτ, Ντε Κούνινγκ, Αντι Γουόρχολ, Σεζάρ, Μπρίτζερ Ράιλι, Σίγκμαρ Πόλκε, Γκέρχαρντ Ρίχτερ, Γκέοργκ Μπάσελιτζ, για να αναφέρουμε μερικά από τα γνωστότερα ονόματα. 

«Ηταν μια μεγάλη πρόκληση», παραδέχεται η Νέλλη Κυριαζή, που είχε τη σπάνια ευκαιρία να ανακαλύψει μελετώντας τη συλλογή έργα λιγότερο ή καθόλου γνωστών στην Ελλάδα, εμβληματικών, όμως καλλιτεχνών κυρίως από τη Γερμανία και την Αυστρία. «Αν και απουσιάζουν εμβληματικοί εκπρόσωποι του μοντερνισμού, όπως οι Σεζάν, Καντίνσκι, Κλέε, Μοντριάν, η απαράμιλλη δύναμη, η πολυπλοκότητα και η γοητευτική περιπέτεια των κινημάτων της μοντέρνας τέχνης καταγράφονται με σαφήνεια αξιοσημείωτη στη συλλογή, τον πλούτο της οποίας θεωρώ ότι θα διεκδικούσαν πολλά μουσεία», τονίζει η επιμελήτρια. 

Χωρισμένη σε δύο φάσεις (η πρώτη 17 Φεβρουαρίου με 24 Απριλίου και η δεύτερη 5 Μαΐου -3 Ιουλίου) η έκθεση θα παρουσιάσει με σαφήνεια τα ιστορικά κινήματα από τους πρόδρομους της μοντερνικότητας, τον ιμπρεσιονισμό δηλαδή και τη βιεννέζικη απόσχιση, τον εξπρεσιονισμό και τον κυβισμό, την αφαίρεση ώς τον σουρεαλισμό και τις ύστατες εκφάνσεις της από τη δεκαετία του '60 έως του '80. Κρίθηκε σκόπιμο να ξεκινήσει με έργα-διαμάντια των πρώτων μετά την Αναγέννηση αιώνων, αλλά και των μεταγενέστερων, 17ου και 18ου, εξαιτίας της σπανιότητας και της σημασίας τους για την ιστορία της δυτικής ζωγραφικής.

• Εμφαση σε άγνωστους

«Βασικός στόχος μου εξ αρχής υπήρξε να μην ακυρώσω τη δύναμη της συλλογής, περιοριζόμενη σε καλλιτέχνες εγνωσμένου κύρους, ανακυκλώνοντας, έτσι, μια μεγαλοπρεπή παρέλαση υπέρλαμπρων αστέρων της τέχνης, έστω και με ανίδωτα έργα», λέει η Νέλλη Κυριαζή. «Επιδίωξα, όπου ήταν δυνατό, να παραθέσω δίπλα τους λιγότερο γνωστούς ή ολότελα άγνωστους δημιουργούς με αξιόμαχα έργα, προκειμένου να αποφευχθεί η σύνταξη ενός μονοσήμαντου λόγου επανάληψης, αλλά κυρίως για να μην παραπέμπει σε ιστορικές εκδόσεις κινημάτων της τέχνης με βασικούς εκπροσώπους τους». Αλλωστε, καταλήγει, «οι προκατειλημμένες βεβαιότητες δεν υπερασπίστηκαν τους μελετητές και καθόλου την τέχνη».*

info:Δημοτική Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, Λεωνίδου και Μυλλέρου. Πληροφορίες 210-3231841.
Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011 

Ιωάννινα: Φωτογραφικά πορτρέτα από την Καστοριά στο Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο

Το τάισμα των γουρουνιών

Το Ριζάρειο Ίδρυμα και το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης συνδιοργανώνουν την έκθεση «Λεωνίδας Παπάζογλου. Πρόκειται για φωτογραφικά πορτρέτα από την Καστοριά και την περιοχή της την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα - Συλλογή Γιώργου Γκολομπία». Η έκθεση παρουσιάζεται στο Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο Μονοδενδρίου Ιωαννίνων από τις 5 Φεβρουαρίου. Ο Γιώργος Γκολομπίας, που έφυγε πρόωρα από τη ζωή, διέσωσε και ανέδειξε το αρχείο του Λεωνίδα Παπάζογλου, το οποίο αποτελεί μια σημαντική μαρτυρία για την κοινωνική και οικονομική ζωή της Καστοριάς των αρχών του 20ού αιώνα. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες παρουσιάζουν κυρίως ατομικά και ομαδικά πορτρέτα κατοίκων της περιοχής της Καστοριάς, καθώς και στρατιωτικών ή, γενικότερα, ενόπλων με ποικίλη προέλευση. Παράλληλα, σε μικρότερο μέρος των φωτογραφιών του απεικονίζονται σκηνές της καθημερινής ζωής, γεγονότα και κοινωνικές εκδηλώσεις. Ξεχωρίζει η ματιά όλων γενικά των προσώπων που εικονίζονται στις φωτογραφίες, μια ματιά που έχει κάτι το αποφασιστικό, καθώς είναι στραμμένη προς το φακό.

Η έκθεση διαρκεί έως τις 31 Μαΐου και παρουσιάζεται στο Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο, στο Μονοδένδρι Ιωαννίνων. Ώρες λειτουργίας: 09:00-16:00 καθημερινά (εκτός Τρίτης).

Περπατώντας (με τη φωτογραφική μηχανή) στις όχθες του Νέστο

• Εκθεση στη γκαλερί «Εξοχή»

Αποψη από την έκθεση «Εξοχή» της Μαρίας Μιτζάλη στην γκαλερί Μελάνυθρο

Τη Βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα στην περιοχή του Νέστου η Μαρία Μιτζάλη επισκεπτόταν από παιδί. Τα τελευταία τρία χρόνια, ωστόσο, πέρασε έζησε στην Καβάλα καταγράφοντας το τοπίο και τις εναλλαγές του κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εποχών. Οι βόλτες της τα Σαββατοκύριακα στον ποταμό Νέστο γέννησαν αυτά τα πολύπτυχα φωτογραφικά έργα τα οποία μαζί με εικόνες θαλασσών του Ιονίου αποτελούν τη δουλειά που η 35χρονη φωτογράφος τιτλοφόρησε «Εξοχή» και από τις 20 Ιανουαρίου 2011 παρουσιάζει στο νέο χώρο τέχνης Μελάνυθρος στην περιοχή του Καλλιμάρμαρου σηματοδοτώντας την παρθενική έκθεση του χώρου.

΄Εντεκα φωτογραφικές συνθέσεις (τα μισά πολύπτυχα) αποτελούν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης έκθεσης που θα διαρκέσει μέχρι τις 20 Φεβρουαρίου 2011 στη νέα γκαλερί, ένα πολύ όμορφο και ιδιαίτερο χώρο, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, που σχεδίασε ο νεαρός αρχιτέκτονας Γιάννης Κακλαμάνης και όπου εκτός από εικαστικά γεγονότα θα έχει τη δυνατότητα να φιλοξενεί συναυλίες, σεμινάρια και συναντήσεις σχετικές με το χώρο του πολιτισμού. Πως αισθάνεται, άραγε, που κάνει εκεί «ποδαρικό» παρουσιάζοντας τη δουλειά της;

«Αυτός ο χώρος ακόμα δεν έχει αποκτήσει την ταυτότητά του», μας λέει. «Αυτό είναι ένα στοιχείο το οποίο μ' αρέσει πάρα πολύ σε σχέση με τη δουλειά μου την οποία θα χαρακτήριζα εσωστεφή». Σύμφωνα με την άποψή της, ένας χώρος μπορεί να ζωντανέψει ή να σκοτώσει μια δουλειά. Οι καθαρές αρχιτεκτονικές γραμμές αλλά και η «θέρμη» του συγκεκριμένου χώρου _ σπάνια σε μια γκαλερί _ μπορούν να αναδείξουν το χαρακτήρα αυτής της ήπιας και εσωστρεφούς δουλειάς. Η αλήθεια είναι ότι η ίδια δεν αγαπάει ιδιαίτερα τις γκαλερί, καθώς οι προτιμήσεις της στρέφονται στους βιομηχανικούς χώρους. Χαρακτηριστική η παρουσίαση ενός βίντεο installation περίπου 15 μέτρα μήκος και 3 μέτρα ύψος που είχε παρουσιάσει στο παλιό εργαστάσιο της Palco, σημερινό πολυχώρο The Hub, μαζί με τους: Αλέξανδρο Μιστριώτη, Σπύρο Μοσχούτη και Στάθη Χρυσίδη.

Η Μαρία Μιτζάλη που έχει σπουδάσει καλές τέχνες στο Middlesex University του Λονδίνου ασχολείται με την έγχρωμη εικόνα. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες αποπνέουν μια νοσταλγία που πλέον δεν την αντιπροσωπεύει. «΄Εχω σταματήσει να ασχολούμαι με το ασπρόμαυρο. Το έγχρωμο έχει να κάνει με την πραγματικότητα που ζούμε, κι εγώ επικεντρώνω σ' αυτήν», μας λέει. Τι είναι αυτό που, σύμφωνα με τη γνώμη της, ενώνει τη φωτογραφία με το βίντεο installation; «Το ότι και τα δύο αποτελούν εικονοληψίες», είναι η απάντησή της.

Πιστεύει, άραγε, ότι η τέχνη έχει ένα ρόλο σε εποχή κρίσης; «Δεν νομίζω ότι ο ρόλος της τέχνης άλλαξε την εποχή της κρίσης. Η τέχνη είναι λόγος με την έννοια της επικοινωνίας, ένα είδος γραφής, μια μορφή ελευθερίας και ο ρόλος της για μένα είναι πάντα ο ίδιος. ΄Ισως, άραγε, τέτοια ερωτήματα να τίθενται σε εποχές κρίσης γιατί τα όρια αλλάζουν, οι άνθρωποι επανεκτιμούν την ελευθερία που δεν θεωρούν πλέον δεδομένη και στρέφονται προς την τέχνη που ιδανικά είναι η έκφρασή της», καταλήγει.

«Εξοχή» Γκαλερί Μελάνυθρος (Ζάππα 4, Καλλιμάρμαρο)
20/1/2011 έως 20/2/2011 ΄
Ωρες λειτουργίας: Καθημερινά 17.30 - 21.00 και Σάββατο 10.00-15.30 Τηλ: 210-3636904

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=382603&dt=04/02/2011#ixzz1D6ngVqG1